Friday, 5 December 2025

India kawngpui lo awp thintu ro hlu - Ambassador Car

- Joel Lairemsanga


     Hindustan Motors Limited lirthei siam Ambassador Car hi India lirthei siamah chuan mi tam tak fak hlawh leh an lung tileng bertu zinga pakhat chu a ni chiang hle. Kum 1957-a siam tan niin kum 2014-ah khan vui liam lo ni tawh mah se India kawngpuia lal lo hrawt tawhtu - "The King of Indian Roads" tiin hriat reng a ni tawh ang. Lirthei a ni satliah ngawt lo va, lalna leh thuneihna, politics-a chungnunna, India ram hmasawnna leh mi tam tak hneh theihna a entir a ni. Ambassador car-in India ram hruaitute leh mipui vantlangah dinhmun sang leh thuk a chan ang hian lirthei dang hian chawisan an hlawh ve hauh lo tiin sawi ila kan sawi sual awm lo ve. 

     India rama lirthei than chhoh dan kan chhui let chuan Ambassador Car hian dinhmun sang a luah tih kan hre ngei ang. Mahnia ro inrel ram zalen a lo nih khan Ambassador car hi India rama lirthei siam chhuah hnem hmasa ber a ni nghal chat a, sorkar hnathawk lian tak tak te, politician te, police te, taxi service-a ei zawng te leh chhungkaw tam takin duh leh duat takin an hmang nasa nghal hle. A pianhmang hi British lirthei siam Morris Oxford Series III entawna siam a ni a; nimahsela India kawngpui mil tur leh mipuite duhzawng tak ni turin Hindustan Motors hian a siam danglam hlek thung. 

     Kum 60 chhung vel zet chu thiltihtheihna entirna atan ambassador car hi hman a ni. Ambassador car var fai tha zet leh a chunga VIP light awm chu mi tam takin sorkar thuneihzia entirna ang riakah an ngai nghe nghe thin a nih kha. Chutiang bawkin Ambassador Car rawng eng chu Calcutta-a Taxi ni turah ngaih a ni nghal zel bawk. 

     Film tam takah te, thlalakah te, thu leh hlaah te leh khualzin hip tura programme buatsaihah te Ambassador Car lan lohna chu a awm meuh lo ti ila thu kan uar lutuk lo ang. Rinawmna, zahawmna, lung tilengtu leh lungdum taka a neitu siamtu nihna te hi ram mipuite thinlungah nghet takin a hnutchhiah ta zel chu a nih hi. 

     Kan sawi tawh angin Ambassador car hmasa ber chu kum 1957-ah khan kum 1942-a din Hindustan Motors-in Uttarpara, West Bengal-ah a siam chhuak a, a hun lai chuan Asia khawmualpuia lirthei siam chhuah hnem ber a ni nghal nghe nghe. Ram zalen leh naupang takin kha tiang taka lirthei siam kawnga hlawhtlinna a chang khan sawi zui a hlawh hle bawk. 

     A pianhmang hi a mum deuh pap mai a, a engine khuhtu bonnet pawh kual kawm mawi tak-a duan niin mawlmang tak ni chung si-a lirthei pian nalh tak a ni. Kum rei tak chhung chu a tira a pianhmang hi tihdanglam a ni lem lo bawk. 

     A ruh-rel siamna atan thir khawng tha tak hman a ni a, hei vang hian a tlo a, a hmelhem mai mai lo bawk. A awmkhauhzia an hriat chian avangin Raltuthei thir awmkhauh lirthei - "A tank in wheels" tiin an ko fiam hial thin nghe nghe. 

     Tunlaia lirthei changkang te ang lo takin vanduai thil thua lirthei dang nena insut palh pawhin a chhiatpui ve mai mai ngai lo. India rama kawng chhe tak tak leh khawkrawkah pawh nuam taka chuan a nih theihna atan a suspension system hi a bik taka duan a ni leh zel bawk. 

     Mi tam takin Ambassador Car an duh chhan lian tak pakhat chu pawnlama a lan dan ang aia a chhunglam a zau tha phian mai hi a ni. A hnunglam seat hi a zau thain a dup nuam em em a, chuan a nuam hle. Mi pawimawh ber atanga mi hnuaihnung ber tan pawh hahdam taka thluang duai pawhin a thut theih a, hla taka zinna atan te, mi pawimawh zuina atan te, chhungkuaa zinna atan te a iaiawm hauh loh a ni. 

     Tlo tur leh rintlak tura siam a nih miau avangin a engine pawh hian belhchian a dawl hle. Siam chhuah hmasak te kha chuan petrol engine an hmang a, 1.5-liter petrol engine a nih avangin a chak nep deuh. Taxi-a hman atana ngenna a nasat em avangin kum 1970 atang khan diesel engine hmang chi siam chhuah a ni ve ta bawk a, a chak zawkin tuialhthei pawh a heh lo zawk. 

     Kum 1990 atang khan 1.8 liter Isuzu engine hman a ni ve ta thung a, hei zet chu a chak tha hle a, fuat a ngah bakah a tuanrang em em bawk. A engine chak dan hi heti hian khaikhawm ta mai ila. A chak lo ber chuan 55 HP a nei a, a, a chak ber chi chuan 75 HP a nei thung.

     Hun rei tak chhung chu Ambassador Car hi India sorkar lirthei atan hman a ni a, Prime Minister Jawaharlal Nehru, Indira Gandhi, Rajiv Gandhi, Atal Bihari Vajpayee leh Manmohan Singh-te khan official takin an lirthei atan an hmang a, IAS leh IPS officer tam takin an lo hmang ve tawh bawk. Hei vang hian Ambassador Car a lo lan chuan a chhungah lal tak leh thiltithei tak a chuang ngei tura ngaihna India mipuite rilruah a bet ta tlat a nih kha.

     India film tam takah a lang tam em em bawk a, political meeting-ah te, police-in misual an umnaah te, inneih programme hmannaah te, chhungkaw hausa inhmuhkhawmnaah te a lang fo thin. Taxi atana Ambassador Car rawng eng hman kha a lar viau a, ram dang te hriat pawh a hlawh hle. Lirthei chuan nuam leh a chhung zau a nih avangin khawvela Taxi chuan nuam ber pawlah ngaih a nih phah nghe nghe.

     Hetiang khawpa lirthei hlawhtling leh tha ni mahse khawvel huap pawha lirthei siamtu company lar leh tha a lo chhuak zel a, heng company-te hi Indiaah an lo lut zui ve zel bawk. India-in ram dang company laka inkharkhipna a hlih hnuah chuan kum 1991 atangin company lar tak tak - Maruti Suzuki, Hyundai, Tata, Honda leh Toyota te an rawn lut ve ta a, lirthei changkang leh tunlai, tuialhthei heh lo, zangkhai leh thiamna tha ber ber hmang chi te India-ah a lo piang ta sup sup mai a, heng lirthei te hian - chhunglam changkang lo zawk, tuialhthei heh zawk, air condition awm lo, power steering nei ve lo, infotainment awm lo, enkawl hautak zawk Ambassador Car chu an luahlan zui ta a ni. 

     Ambassador car hian leitu a nei tlem ta tial tial a, kum 2014, May 24-ah chuan Hindustan Motors-in a siam hna hi official takin an titawp a, Uttarpara-a an factory pawh an khar zui nghal bawk. Tichuan India ram kawngpuia ro lo rel tawh thin Ambassador Car zinkawng chu a lo tawp zui ta a ni. 

     Siam chhuah ni tawh lo mah se india mi tam tak thinlungah Ambassador car hi a la nung reng a, a tuichilh thenkhat chuan a hlui an chei bawlin an tuaihnum a, tun thlengin an la hmang hial. Inneihna leh hun pawimawh bikah te chuan lung tileng tur hrim hrim atan hman a la hlawh hle.

     Kum 2017-ah khan French Company - PSA Groupe, tun hnua Stellantis tih tak chuan Ambassdor brand hi a lei a, hei hian lirthei nalh leh chhuanawm a nihzia a lantir chiang hle kan ti thei ang. 

     Tunlai thiamna hmanga siam electric chakna hmang Ambassador Car siam chhuah a ni dawn tih thu thang a awm mek a, hei hi tak tak a nih a, tihpuitlin a nih chuan India kawngpuiah Ambassador hian tha tharin ro a rawn rel leh ngei dawn niin mi tam takin an ring a, lo kir leh ngei tur hian an beisei hle bawk. 

     Ambassador hi lirthei a nih piah lamah ram khat anga India puangzartu pawimawh tak a ni. Tlo leh belhchiandawl te, mawlmang leh tha si te, hnamzia lantir te, lunglenna te a keng tel vek kan ti thei ang. Sorkar-a a lu ber atanga chhungkaw pangngai te, kawng chhe ber atanga kawng tha ber te pal tlang vek a nih avangin ani tluka lirthei zah kai leh dah san hi lirthei dang a awm lo. 

     Siam chhuah ni tawh lo mah se mi te thinlungah a la nung reng a, thlalakah te, film leh cinema-ah te hmuh tur a awm reng tawh bawk ang. India rama lirthei lar ber a lo ni tawh thin a ni satliah ngawt lova, India-in chhuang taka a pho chhuah hnam rohlu a ni.

     Dam reng a, hriatreng ni zui zel tur chu India kawngpuia ro lo reltu chhuanawm - Ambassador Car hi a ni. 






No comments:

Post a Comment