Arngeng tih reh dan awlsam, hautak lo bawk si chu

 - Joel Lairemsanga

     Arngeng hian mi tam tak nunphung a tibuai a, a chanchin hian bengkhawn a hlawh hle reng mai chu a nih hi. Vaivut lêng vel avang te, boruak lum lutuk avang te, boruak balh avang te, ei tur tha ei loh vang te leh ngaihtuahna sen nasat avang tein arngeng hi a lo zual thei a, hmel a tih mawi loh bakah mahni inrintawkna thlengin a tichhe thei a ni. 

     Medical Sciene atanga thlir chuan arngeng hi chhan hrang hrang avangin a awm thei a, a enkawl dan pawh a lo awm chhan azirin a inang vek lem lo. Tun tumah erawh chuan mi nawlpui tana hman mai theih arngeng enkawl dan awlsam leh tha si kan sawi dawn a, a that zia finfiah tawh a nih hlawm avangin a vanneihpui zinga tel ve ngei turin duhsakna kan inhlan e. 

1. Aieng leh bawnghnute khal chawhpawlh: 

     Aieng leh bawnghnute khal chawhpawlha hmai hnawih hi arngeng tih rehna tha tak a ni. Aieng hian arngenga natna hrik bacteria a tihlum thei a, bawnghnute khal hian vun a tinung thain vuna kua te reuh te te inhnawhphui a thuah fai thei bawk. 

     Aieng thirfian khat leh bawnghnute khal thirfian hnih chawhpawlh tur a ni a, hei hi arngeng awmna laiah minute 15 chhung bel mai tur a ni. Chumi hnuah chuan hmai phih tur a ni a, hei hian arngeng a tih reh theih bakah vun a tingo thei a ni. 

2. Zankhuaa Aloe Vera Gel bel tur: 

     Aloe Vera Gel hi arngeng leh hmaibawl enkawlna tha tak a ni. Pún tihdam theihna a neih avangin arngeng thang zel tur a veng a, a thip sen na hlur tur a veng thei a, a hmet ral thei bawk. 

     Aloe Vera Gel hmangin arngeng awmna lai chu minute 5 chhung nuai tur a ni a, chumi hnuah chuan zankhuain mutpui tawh mai tur a ni. Hei hian arngeng a tikhawro thei a, arngeng vanga ser awm a tireh thei a, vun a tingo thei bawk. 

3. Neem hnah densawm: 

     Neem hnah den sawm hi doctor awm lohnaah chuan arngeng enkawlna tha tak pakhat a ni a, antiseptic leh antibacterial property a neih avangin vun natna hrang hrang a tidam thei a, vuna kua a thuah fai thei bawk. 

     Neem hnah 10 atanga 12 vel chhum tur a ni a, tawk fang chhum hnuah den sawm mai tur a ni. Hetia neem hnah densawm hi arngeng awmna hmaiah minute 10 vel bel a, chumi hnuah chuan hmai phih tur a ni. 

4. Khawizu leh thakthing chawhpawlh: 

     Khawizu leh thakthing hian bacteria tihhlum theihna a nei a, hei vang hian arngeng enkawlna tha tak a ni. 

     Thakthing nuai dip thirfian chanve leh khawizu thirfian khat chawh pawlh a, chawh kawih tur a ni. Tha taka chawh pawlh hnuah minute 10 chhung hmaiah hnawih tur a ni a, chumi hnuah chuan hmai phih tawh mai tur a ni. Hetiang hian tih fo a tha a, arngeng a tih reh theih bakah vun a tinung dawn a ni.

5. Vur nena deh: 

     Vur hian arngeng sen bawk tul leh na em em chu a tiziaawm nghal thuai thei. Vuna kua te reuh te te a tizim a, hmai a tilang naupang sawt thei bawk. 

     Puan thianghlim takin vur tlang pahnih emaw pathum emaw tuam hnan tur a ni a, tichuan he puan thianghlim hian minute 3 chhung tal hmai chu a bial zawngin nuai tawh mai tur a ni. Hetianga ni khatah vawi 1 emaw vawi 2 emaw ni tin kan tih chuan arngeng thanglai a lo tawp a, vun a pawt nêm thei bawk. 

     Awle, mahni in lamah hmanraw mawl te te hmanga arngeng enkawl dan kan sawi tak te hi regular taka kan ti peih a nih chuan ni rei lo te chhungin vun hrisel leh mam, nung leh ngo kan lo nei mai dawn a ni.