- Joel Lairemsanga
Ui zaidam leh nunnem, thlah pawlh duhawm tak niin kg.6 leka zang a ni a, a nungchang zawiawi leh thu awih, tê fel ât mai a nih avangin uinû duhawm tak Laika chu van boruak thengrenga kah chhuah tur Sputnik-2 capsule chhung zim takah kir leh tawh lo tura zin tur atan thlan a ni.
Kum 68 liam ta November 3, 1957-ah khan Moscow kawtthlera nunkhua zawh mek uite duhawm tak chuan history a siam a, a siam dan chanchin erawh a lungchhiatthlak hle thung. He ui lainatawm tak leh hriatreng ni tawh tur hi a hming chu Laika a ni a, Soviet van boruak lawng Sputnik-2 hmangin van thengrengah thawn chhoh a ni a, nunna nei zingah khawvel heltu hmasa ber a ni ta a ni.
Khawvel pawnlam zirna tarmit atanga thlir chuan Laika zinkawng hi chanchin ropui tak chu a ni ngei mai; chutih rual erawh chuan chanchin lungchhiatthlak ber pakhat a ni ve bawk. A hna ber leh kah chuah a nih chhan ber pakhat chu khawvela lo let tawh loh a ni tawp mai.
Heng hunlai hian khawvel pawnlam chanchin zir leh luhchilh tumna kawngah United States leh Soviet hi an inel nasa em em a, tan pawh an khawh nasain hemi huangah hian hmasawnna pawh a zuanin a zuang a ni ber. Kan chenna khawvel pawnlama Laika kah chhuah a ni hian Science huanga hlawhtlinna sang tak a entir tihna a ni.
Kah chhuah a nih hma hian Soviet scientist-te'n Laika hi an thunun nasa em em a, hmun zim leh tawt em em-ah rei tak tak an khung a, hei hi van boruak lawng pindan zim taka an la dah dawn vang a ni. Boruak lawng kah chhuah huna a tal buai mai lohna atan bawm chi khatah dahin bawm hi an virtir nghek nghek bawk. Lei hipna awm tawh lohna hmuna a ei tur a ei duhna atan jelly ang chi ei tur an lo pe lawk thin bawk.
Hlawhtling taka van boruak lawng Sputnik-1 kah chhuah a nih hnu thla 1 lekah a aia changkang leh tha leh him zawk Sputnik-2 chu kah chhuah a ni zui ve ta a, Laika thawn tel a nihna chhan ber chu van thengrengah nunna nei a han awmin nunna hian engtiang chiahin nge a tuar phah dawn tih an hriat duh vang a ni.
Van thengrengin Laika nunnaa nghawng a neih dan chipchiar hi scientist te'n uluk takin an zir a, hei vang hian kum 4 hnu lekah chuan nunna nei azawnga hlu leh chungnung ber mihring meuh pawh khawvel pawnlamah kah chhuah a lo nih theih phah ta a, chu mi chu Yuri Gagarin a ni. Laika mission pawimawh zia chu kan hrethiam mai awm e.
Khatia van boruak lawnga kah chhuah a nih khan Telemetry system-in ui khawhar leh mal tak Laika lungphu, a thawk dan leh a chet vel dan zawng zawng a lo chhinchhiah vek a, thlalaknain a la vek bawk. Hetia Laika awm dan zawng zawng hi Soviet scientist-te'n uluk takin an zir zui ta a, chumi hnuah chuan mihring meuh pawh van thengreng-ah kah chhuah an lo nih theih phah ta a ni.
Soviet report-a a lan danah chuan khatia van thengrenga boruak lawng hmanga kah chhuah a nih khan ni engemaw zat chhung chu Laika kha a dam a; nimahsela a awmna pindan vawng daitu khawl a chhiat tak avangin a chhiat atanga rei lo te chhungin boruak lum lutuk leh a rilru mangan luat avangin a thi zui ta thuai a ni.
Laika hian a nunna chan mah se a mission chu a hlawhtling hle tho a, mihring tan pawh van thengrengah hian inkahchhuah ngam a ni e tih a han finfiah tlat a ni. Hei hian a hnu zelah van lama zin mite tan kawng zau tak a sat kaw ta a ni.
Vawiin thlengin ui lainatawm Laika hming hi huaisenna leh inhlanralna entirna atan hman a ni zui ta reng a, Moscow khawpuiah chuan amah zahna leh hriatrengna lungphun ropui tak siam a ni a, van thengreng zirna leh tlawhpawh kawngah chuan a chanchin hi theihnghilh a thiang lo a ni.
Laika chanchin leh a zinkawng kan han sawi tak atang hian science-a thiamna hi lo sang zelin hlawhtlinna lian tak tak pawh lo awm thin mah se, a phenah hian a man petu, a tawp thlenga inhlanral thak an awm zel thin tih a lang chiang hle.
No comments:
Post a Comment