- Joel Lairemsanga
F-15 fighter jet hian indo thlawhna hman ngai indonaah tum 104 zet hnehna a lo chang tawh a, vawi khatmah kah thlak a la ni bawk hek lo. Nimahsela tunhnai mai khan China J-15 jet-in F-15 hi a lock ve tlat mai a, hei hian mi tam tak mak tih a hlawh hle a, record a neih that em avanga indo thlawhna la tlawm ve ngai lo tih hiala koh F-15 aiin China indo thlawhna J-15 hian thil a tithei zawk em ni tih zawhna a lo piang chhuak rang hle.
"A lock" han tih hian mi zo tawnga sawi fiah a har hle a, mawlmang taka kan sawi dawn chuan China J-15-a radar hian Japan F-15 hi hla tak atangin chiang takin a lo hmu lawk a, ralthuam a pai zawng zawngte chuan thelh hauh lova kap fuh turin Japan F-15 hi an tin vek a, Japan indo thlawhna hi China pilot hian a duh hun hunah a kap thei a, a cheng a hmeh per duh leh duh lohah Japan indo thlawhna hma hun chu a innghat ta lek mai tihna a ni ber awm e.
Kum 1976 atang khan F-15 indo thlawhnate hi an thlawk tan a, hmelma indo thlawhna 104 a kap thla tawh a, pakhatmah kah thlak a la ni ve lo thung a, indo thlawhna chhuanawm leh record nei tha ber pakhat a ni.
Hetiang taka chhuanawm ni mahse tun hnai mai December 6, 2025-ah khan China J-15-in Okinawa bulah F-15 hi tum khat aia tam a lock a, sawi zui a hlawhin mi tam tak mak tih a ni a, ralthuam lama tui mite titi tui ber pakhat a ni mek.
Tualchhung sana-a tlai dar 4:32 atanga 4:35pm chhung khan a vawi khatna atan minute 3 chhung a lock a, a vawi hnihna atan zan dar 6:37 atanga 7:08pm chhung khan minute 31 chung zet a lock leh a, F-15 chhuanzawmzia hre tan chuan thil mak tih loh rual chu a ni lo rêng a ni.
China aircraft carrier Liaoning chet vel dan thlithlai turin Japan hian a F-15 hi a van boruak huam chhungah a tir a, hetiang thil hi a lo thleng ta a ni. Tun hma atang tawhin Japan tana ngeiawm tak takin China fighter jet-te hi lo che tawh thin mah se an thlawhnain Japan thlawhna a lock tak hi chu a thlen vawi khatna a ni.
China J-15 pilot hian ralthuam thlawh chhuahtir turin a cheng hmet per lo mahse Japan chuan hetianga kan thlawhna lock a ni hi thil hlauhawm tawpkhawk a ni a, ralthuam hmanga inkah ang tluk hiala thil lawmawm loh niin safe flying rules kalh a ni e tiin a thinrim thu a au chhuahpui nasa mai.
Indo thlawhnaa radar te reng reng hian hna thawh dan phung chi hnih an nei a, chu chu - Search mode leh Fire-control mode a ni. Search node-ah chuan radar hian hmun zau takah a mit a len a, target tam tak a hmu chhuak thin bawk. Fire-control mode-ah ve thung chuan target tam tak a hmuh zingah a kah duh leh a tum ber chu a bingin a en chiang leh zual a, a kah thelh hauh lohna turin target kha a thlurbing ta thin a ni.
A tul dan azirin radar hi search mode atangin fire-control-ah rang lutukin a thlak nghal theih bawk.
Ralthuam lama mi thiamte chuan hetia China thlawhnain Japan thlawhna a lock thei hi J-15 hian F-15 aiin sensor leh awareness a nei tha zawk a ni ngei ang an ti. Mita hmuh phak loha hla atangin missile hmanga inbei tur ni ta se China J-15 hi a ding chang zawk ngei turah an ruat bawk.
Tunah mai chuan Japan F-15 lock-tu J-15 hi eng version ber nge sawi lan a la ni lo a; nimahsela J-15 pangngai leh J-15A aiin J-15B a changkang zawk a, technology thar bera thuam a ni a, cockoit pawh a changkang zawk a, AESA radar a nei bawk tih hi hre ve reng reng ila. Thil mak ve tak chu AESA radar pawh nei lo J-15 pangngaite hi China hian a aircraft carrier Liaoning-ah te a hmang zawk tlat si hi a ni.
AESA radar system hian tum khatah radar beams te leh tam tak a thunun thei a, hmun zau tak a thlithlai mek rualin thelh hauh lova kap fuh turin a target a mal khalh thei tho bawk.
AESA hian hmelmate bum nan trick a hai thei bawk a, chu a trick hai chu Low Probability of Intercept (LPI) tih a ni. Hemi awmzia chu:-
* Signal tlem zawk a thawn chhuak.
* Beam te reuh te a hmang a, a kal chak hle bawk.
* Rang takin a kal chak zawng hi a thunun thei leh zel bawk.
Heng method hmang hian radar signal a thup thei a, chuvangin radar warning device (RWR) hlui tawh leh chak lo zawk tan chuan hmuh mai mai theih a ni ta lo thin a ni.
AESA radar hian missile-te thlawh dan tur hi a kaihruai vek a, chuvangin missile te hian an tum an thelh ngai lo a ni ber a. hmelma tan hmuh a har hle bawk.
AESA hi hmuh chuah a harsat em avangin hmelma radar-warning receiver-te a bum hneh hle a, chuvangin AESA-in a hmu a ni tih pawh in-hre lo khawpin a bum let der ta mai thin a ni.
Mi thenkhat chuan Japan radar-warning syatem te hi an hlui ve ta deuh a, engkim dik takin an hmu thei tawh bik lo ang-a, chuvangin radar-in dan pangngaia a rawn scan kha lock angah a inngai a ni zawk niin an ngai ve bawk. Nimahsela EusAsian Times chuan hei hi ngaihdan satliah mai mai a ni e. Japan hian a F-15J jet-te hi a update ve reng a, sensor leh awarwness a thuam thar zel a, chuvangin a changkang tawk tawh lo e tihsak ngawt theih a ni lo a ti.
Indian Aire Force veteran, Group Captain Johnson Chacko chuan Japan F-15J aia China J-15 a that zawkna tur bik a awm reng reng lo a, radar-in indo thlawhna dang a lock theih hi indo thlawhna tha zawk a ni e ti-a tehna tling a ni lo e a ti.
A sawi zel dan chuan Japan hian an thlawhna hi China thlawhnain a lock ngei tih chu an pawm thlap a, China thlawhna pilot chuan a cheng hmet per vaih sela chuan an thlawhna hi an chan dawn a ni reng mai tih pawh an pawm a, an thinrim hle. Nimahsela Japan hian missile lo thlawk lo danga lo chhaih buai thei Electronic Counter Measures (ECM) a nei tih hi kan hriat hmaih tur a ni lo a ti bawk.
A sawi zel dan chuan he thil hi international water chung zawna thleng ni mahse China hian he lai hi in rawn dai thleng leh a nih chuan kan kap thla tawh ang che u ti-a Japan a tihthaihna a ni ber e tiin a sawi.
Report thenkhatin an sawi danin jet fighter pakhatin jet fighter dang a lock leh lock loh sawina atan Radar Warning Receiver (RWR) hi thil rintlak ber a ni lo e an ti.
Hla tak tak thlawk thleng phak bomb mit nei missile te, stealth aircraft te, AESA radar leh electronic warfare system changkang leh tha zawk a lo chhuah tak zel avangin tihpalh thil-thua thlawhna in-lock sak te, warning inpek that tawk loh avang leh dawhtheihna ngah tawk lohna te avanga chet sualna leh inrumthaihna a thleng tam tulh tulh dawn niin a lang an ti bawk.
Tun hnua Boeing tih lo ni ta hi McDonnell Douglas tih a nih lai khan pilot pakhatin a thunun, engine pahnih nei, eng sik leh saah pawh chet la thei tura duan F-15 hi McDonnell Douglas-in a siam a ni a, an siam chhan ber pawh Cold War laia USSR siam indo thlawhna tha zet mai MiG series-te el tura tih a ni.
Siam a nih atang chuan kum 50 zet a lo tling ta der mai; nimahsela heti khawp hian upa tawh mahse F-15 hi indo thlahwna chak leh rintlak, duh ang anga insiamrema, a tul dan azira chet la thei indo thlawhna tha em em a la ni ta reng nghe nghe.
Lei lamah na zawka che thei tur te, khawmualah mahni lam sipaite pui thei tur te-in Strike Eagle variant siam chhuah a ni a, hei hian electronic warfare changkang lehzual a hmang ta bawk.
A hma zumah radar system dah a ni a, bomb mit nei changkang tak a paipawn thei bawk a, hei vang hian F-15 hian hlauhawm a lo thlen thui hmain hlauhawm hi a hmet mit hman thin a, hei vang hian F-15 a lo pian chhuah atangin thlawhna changkang neih kawngah khawvelin bung thar a kai ta a ni an ti thin. Cold war hun lai khan Soviet indo thlawhna leh bomb thlak chi thlawhnate lo dang chat a, lo lambun turin America-in a tir chhuak zing hle a ni.
F-15 hi thuam changkan a ni ve zel a, F110 engine an hman hnuah phei chuan kum tam tak chhung chu jet fighter tha ber nihna a hauh hial. Version thar ber F-15EX phei chuan ralthuam a phur tam thei lehzual a, thunun dan a awlsam zawk a, cockpit pawh digital-a thuam niin sesor-te pawh tihchangkan a ni a, radar tha zawk hmantir a ni a, electronic warfare syatem chak tha tak a hmang bawk. Hei vang hian Boeing pawhin a chhuang ve hle a, ram dangte pawhin lei ve se tiin a duhsak thu a tlangaupui nasa thin hle.
A taksa ruhrel hi a lo upa ve tawh hle a, stealt technology changkang nei lovin 5th and 6th generation fighter jet dang te el phak lo mah se America hian hna hrang hrang thawk turin F-15 hi a hmang rei tawh hle a, hei hian a rintlakzia a tarlang kan ti thei ang. America bakah hian Saudi Arabia, Israel, Sourh Korea leh Japan te'n an hmang ve bawk.
Japan hian F-15J variant a hmang a, hei hi F-15C/D nen a inanga ngaih a ni a; amaherawhchu Japan hian a thuam xhangkang zel a, a thiltihtheihna a tipung zel a ni.
U.S. McDonnell Douglas phalnaa kum 1980-a siam F-15J Eagle hi Japan innghahna ber fighter jet a tling phak ta a ni. A indo thlawhna D-104J starfighter leh F-4EJ thlakna atan kum 1975-ah khan Japan hian F-15 hi a thlang a, tifuh a inti hle nghe nghe.
Kum 1978-ah khan Mitsubishi Heavy Induatries-in a siam chhawn phalna an hmu a; nimahsela US-in advanced electronic defense system ber hi US pawnah thawn chhuah an phal mai loh avangin F-15 siam chhawn hna hi Japan hian a thawk tan thei mai lo thung. Hei vang hian Japan hian ama kutkawih liau liauin electronic parts thenkhat a lo siam ve thung a, chung zinga pakhat chu J/APR-4 radar warning receiver hi a ni.
US-a siam F-15J variant hmasa ber hi kum 1980-ah a thlawk tan a, kum 1981 atangin Japan kutah a lut ve ta bawk. US-in a bung hrang a thawn luh hmangin Mitsubishi hian Japan ram chhung ngeiah a siam zui ve ta a, kum 1997 thleng khan a siam. Pilot pakhatin a thunun ngai F-15J 203 leh pilot pahnih ngai F-15DJ 20 zet Japan hian a nei ta a, heng thlawhna zawng zawng hi new mission computer hmanga upgrade vek an ni a, AESA radar an nei vek bawk.
Awlsam taka thunun theih an ni bawk a, hmelma thlawhna hmu zung zung thei turin IRST pod an nei vek bawk. Helmet-mounted display a awm a, ralthuam changkang tak tak an pai thei bawk.
Tun hnai chhoah khan Japan Super Interceptor (JSI) programme hnuaiah F-15J hi upgrade a ni leh bawk a, hla tak tak kap phak ralthuam pai theiin siam a ni a, electronic system changkang lehzual hman niin a engine pawh thuam that a ni leh zel bawk.
Network inthlunzawm theihna a neih avangin Japan indo thlawhna dang F-35 nen pawh hna an thawkdun thei nghe nghe. Hei mai bakah hian Japan future 6th generation fighter pawh an thlawp thei hial dawn niin an sawi.
Japan hian F-15J a thuam changkan te chu kum 2035 hnu lamah pawh hman zel a la tum ni-a sawi a ni a, hei hian F-15 lo thatzia leh a la rintlakzia a nemnghet chiang hle.
No comments:
Post a Comment