- Joel Lairemsanga
Hun engemaw chen kal ta atang khan Iran hian ram dang lak atangin hrekna a lo tawk tawh a, a la tawk mek reng bawk. Hetiang karah hian rangkachak thahnem tawk tak laih chhuah tur a hmuh chhuah thar thu a rawn puang a, a hmuh chhuahna hmun hi South Khorasan Province-a Shadon Gold Mine-ah a nih thu a sawi chiang bawk. An sawi danin ton maktaduai khat laia tam rangkachak inphumna Ore a lo awm a, hei hian ram dangte hrekna avanga ram rethei ni mek Iran ram sum leh pai dinhmun a khai chhuah ngei an beisei bawk.
Iran ram chu sum leh pai dinhmun chhe tak atangin a thang zel tih an sawi tui hle a, Iranian Central Bank pawhin phur takin rangkachak chungchang hi a rawn tuihnih ve bawk. An sawi ang hian rangkachak neih tam hi ram tan a hlu hle a, international sanction tuar mek Iran ram ang te tan phei chuan thu lawmawm leh zual tak, sum leh pai dinhmun chhe zel tur khaidingtu ni thei tur a ni mahna le.
Hetih mek lai hian Iran thusawi hi mi tam takin an ringhlel hle thung. A chhan chu Iran ram sum leh pai thununtu ber chu Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) an ni a, eng ang pawhin rangkachak chu lo tam mahse IRGC-te enkawlna hnuaiah chuan a ram pumin hma a sawn phah an ring lo hle.
Mi thenkhat ve thung erawh chuan tunlaia ram mipuite'n sorkar laka lungawi lohna nasa leh lian tham tak an kalpui mek tihnepna tura mipui rilru lak penna atan sawrkar hian dawt a sawi a nih an ring ve bawk a, Iran ramin harsatna lian tak a hmachhawn mek thupna turin ram dang laka a hmai phihna a ni thei bawk an ti.
Lehkha lamah erawh rangkachak tam tak hmuh chhuah a nih thu hi chiang tak leh chipchiar takin a inziak ngei a, rangkachak pai leilung hi chi hnih niin oxide ore hi ton maktaduai 7.95 a awm a, sulfide gold ore hi ton maktaduai 53.1 a awm bawk niin an chhut. Oxide ore atang hian rangkachak laih chhuah a awlsamin senso pawh a tlem zawk a, sulfide ore atang erawh hi chuan rangkachak hi laih chhuah a harsa zawk a, senso a sang zawk bawk. Laih chhuah tur hi a tam em avangin Shadon mine hi a pawimawh hle dawn a, rangkachak-a Iran intodelhtir thei hial tur a nih rin a ni.
Iran hian khawthlang ram te atangin hrekna lo tawk lo ni ngat phei sela chuan an ram economy hi sang takah a vawrh ngei dawn tih hi a chiang hle. A chhan chu rangkachak hian khawi ramah pawh ngaihhlut a hlawh a, SWIFT banking system hman loh chuan ram leh ram insumdawn tawnna hmanruaah pawh hman theih a ni nghe nghe. Hetiang angah chuan US leh a thurualpuite atanga hrekna tawk chung pawhin ram dang nena rangkachaka insumdawnna kalpui theih a ni tlat si a ni. Nimahsela kan sawi tawh angin Iran hian sum leh pai dinhmun tlak hniamna nasa tak a tawng mek a, a pawisa hlutna pawh a tla hniam chak hle.
Thu maia sawi chuan rangkachak a ngah hle a nih chuan a hma hun a eng tial tial dawn tiin a sawi theih mai awm e. Nimahsela rangkachak atang ngawta ram sum leh pai dinhmun sawh ngheh chu thil awlsam a ni dawn lo hle a, a chhan ni thei thil pahnih a awm a:- Pakhatnaah chuan rangkachak kha eng ang chi nge a nih tihah a innghat. Kan sawi tawh angin an hmuh chhuah tam zawk chu sulfide gold ore a ni a, hetiang atang hi chuan rangkachak fir laih chhuah a harsain senso a sang bik hle a, rangkachak paitu ore hi a chang em em a, awlsam taka rangkachak hi lak chhuah zung zung a theih loh tihna a ni. Rangkachak la chhuak tur hian thiamna sang tak hman a ngai a, kawlphetha leh mihring tha tam tak mamawh a ni a, chemical hlauhawm tak Cyanide hman a ngai bawk si a, ram rethei ni mek leh kawlphetha ngah lo tak Iran ram tan chuan tahna titam zual thlawn maitu a ni lo ang tih a sawi theih loh.
Tunah hian Iran hian economy-a tlakchhiatna lian tak a tawk mek a, thil man a to uchuak em em a, an nitin mamawh lei thei lo khawpin ram mipuite an harsa a, hei vang hian sawrkar laka lungawi lohna lian tak kalpui mek a ni a, nunna chan pawh mi tam tak an awm belh zel bawk. USA meuh pawhin inrawlh a hreh loh thu leh fing taka chet lak dan tur a ruahman mek thuin Iran mipuite hi a thlamuan a, engnge thleng dawn tih chu hunin a hril thuai dawn ni pawhin a lang.
Kan sawi tawh angin Iran hian hrekna a tawk mek a, nikum 2025-ah khan nasa lehzuala hrekna a tawk bawk. Iran atanga tuialhthei thawn chhuah tihtlem a ni a, khawvela ram hrang hrangte insumdawn tawnna kalpui mekah teltir ve a ni lo bawk. A thlavang hauhtu ber BRICS leh SCO atang lahin thu chauha thlawpna a dawng a, awmzia a nei lo hle.
Ram leilung hausak kawngah Iran hi ram rethei chu a ni hauh lo. Oil, gas leh minerals a ngah hle a; nimahsela hengte hi IRGC-te'n an thunun deuh vek avangin mi nawlpui chuan an ram hausakna hi an hlawkpui ve ngai lo. Tun tuma rangkachak thahnem tak hmuh chhuah ni-a sawi pawh hi lo lai chhuakin sumah chantir ta pawh ni sela IRGC-in ram dang beihna atan te, ralthuam man to tak tak leina atan te an hmang lo ang tih a sawi theih loh a, chuvangin Iran mipuite chuan rangkachak hmuh chhuah thu pawh hi an bengkhawn lem lo ni-a sawi a ni a, bengkhawn loh chu sawi loh, sawrkarin ram mipuite rilru lak pen a tumna mai mai a nih an ring zawk hial.
Shadon gold mine hi retheihna bawiha kun mek Iran mipuite khai chhuahna tur a ni ngawt lo va, rorel mek mi tlem te te nawmsakna mai mai tur ni zawkin a rinawm. Iran ram mipuite tan chuan rangkachak khur ai chuan tuna fawr taka an ram kaihruaitute nam thluk a, ram hmangaihna tak tak nena zalenna hnuaia ram mipui kaihruai thei tur ram hruaitu neih hi thil hlu ber tur chu a ni zawk.
No comments:
Post a Comment