Heng thuziak hi i lakchhawn duh chuan min hriattir ve phawt la aw... Contact : +918575807448 / jlrsanga@gmail.com
Monday, 9 June 2025
India-in bomb mit nei thlawk chak ber chi a nei dawn hnai ta
Saturday, 7 June 2025
Lionel Messi chanchin ngaihnawm thenkhat
- Joel Lairemsanga
Football sawi apiangin i mitthlaah engnge lo lang tiin han inzawt ta hlawm ila, mi tam tak chuan LIONEL MESSI kan ti awm e.
Inkhelh thiam tam tak lo awm tawh mahse mi tam takin inkhelh thiam bera an pawm ngheh bur chanchin hi thui lutuk lovin sawi kan tum dawn a ni.
Kan hmel leh rilru put hmang a inang lo ang bawkin football-ah pawh thiam ber ni-a kan pawm a inang diak diak thei lo tih hria ila, thiam kan tih kha midang pawhin thiam ti ve rawh se ti ang ziazanga inhnial kher hi thil tul lo tak leh kawngro su lem lo tak a ni tih hriat hi thil finthlak tak a lo ni.
*** Messi hian a pi a ngaina hle a, a naupan lai chuan an inzui chawt thin a ni ber. A pi hming hi Celia a ni a, ani hian Messi naupan lai chuan football a petna reng rengah a kalpui thlap zel a, midangin Messi hi football pet thiam ni dawna an rin loh lai pawhin a pi hi chuan a ring em em thung a ni.
Vanduaithlak takin Messi hi kum 10 a nihin a pi hi a thi ta a ni. Tun thleng hian Messi hian goal a thun reng rengin van lam hawiin a kut a kawk chho thin a, hei hi a pi hnenah lawmthu a sawina chi khat a lo ni. "Ka pi hian football ka petnaah min hruai thin a, kawng engkimah min thlawp em em a, tun thleng pawhin vanram atangin min la pui reng a ni" a ti.
*** Champions League-a Barcelona leh Newell's Old Boys an inkhelh tumin Messi hian goal mawi tak a thun a, an lawm tehlul nen a goal thun hi lawmin a lim kual ve miah lo.
A goal thun lawma lam a thai loh chhan chu Newell's club hi a football zin kawnga a bul tanna a nih vang a ni. Hetia a chawr chhuahna leh a bul tanna theihnghilh lova zahna a lantir avang hian mi tam takin Messi an ngaihsan phah nasa em em a ni.
*** Football khel thiam tia khawvelin kan hriat lar tawh hnuah khan Argentina rama Gas lakna hmun pakhat-a mi tam tak intlar zingah Messi hi a lo intlar ve a, amah vengtu leh a hnungzuitu pawh awm lem lovin a lo intlar ngawi ve reng a lo ni. Mi pakhatin Messi a ni tih hriain engngati nge mahni i insawi mai loh, i intlar ve a ngai awm si lo a tia a zawhna chu Messi hian:- "Eng vangin nge ka insawi kher ang. Nang nen kan inang reng alawm" tiin a chhang.
He gas lakna hmuna ngawi renga Messi intlar hian a inngaaihtlawmzia a lantir chiang hle tih hriain miin an ngaihsan phah hle.
*** Messi hian kum 10 a nihin than theih loh natna chi khat - Growth Hormone Deficiency a vei a, a enkawlna pawh a hautak hle a, nitinin injection a lak a ngai a, thla khatah chuan dollar 1000 zet sen a ngai si a, a nu leh pa rilru a hah hle.
Argentina rama tualchhung football club hrang hrangin Messi football pet thiamzia chu an hria a, an club-a khel turin an awt hle bawk; nimahsela a natna enkawlna senso tumsak erawh an inhuam tlat lo.
A hun laia club lar River Plate pawhin Messi hi an awt hle a; mahsela sum lama an hausak tawk loh avang leh Messi hi an duh aia a tet bawk si avangin an club-ah an la lut ngam bik ta lo a ni.
Bei nge sei run dung tiin kum 13 a nih kumah Messi leh a pa chu FC. Barcelona-a luh a lo theih tak mialin tih beiseina nen Spain-ah an thlawk lut a. Enchhinna neia football an khelhnaah pawh Messi hi amah aia upa zawk vek karah a khel a, a thiamzia a lantir a, a khelhpuite leh club hotute mit a la nghal hle.
Thiam ti hle mahse FC. Barcelona Board member-te'n Messi hi an club -a lakluh erawh an tisual ang tih an hlauh avangin thu tawp an siam mai ngam lo.
Nimahsela Carles Rexach chuan Messi hi thingpui dawrah a chawlhpui a, club tana a che tha lo a nih pawhin keimah ngeiin mawh ka phur mai ang tiin Messi hi inremna a ziahpui ta a ni. Club-a lakluh a ni tih an ziahna pawh a tlawm hle - thingpui dawr dawhkana rawmawl chhawpah contract an ziak a nih chu.
Barcelona hian Messi natna enkawlna senso zawng zawng an tum a, a thiamna ang taka a chet theih nan remchanna an siamsak zel a, lei sual lo an inti chiang hle.
FC Barcelona avang hian khawvelin Messi hi kan lo hria a ni pawh ti ila kan ti dik hle awm e.
*** Kum 2022 hmalam kha chu Messi-a tan vanduaina a kal tluang a ni ber. Kum 2007, 2015 leh 2016 Copa America final vawithumah an chak lo vek a, kum 2014 World Cup final-ah pawh chakna an chang zo lo bawk.
Kum 2016-a Copa America a zawh khan international football a chawlhsan thu a puang hial a nih kha.
"Ka tih theih zawng zawng ka ti ta a, Argentina ka champion pui lo hi na ka ti hle" tiin a sawi.
A ramin chawlhsan lo tura a ngen avangin international football-ah a let leh a, kum 2021 a lo inher chhuah meuh chuan Copa America-ah Argentina chu chakna nopui a dawmpui ta a ni.
Kum 2022 a lo inher chhuak zui ve leh a, opening match-ah mi mak tih turin Saudi Arabia an han hneh lo tlat bawk a, khawvelin mak a ti hle. Nimahsela Messi hian a thiante a fuih sauh sauh a, World Cup champion hial an ni ta tho a nih kha.
*** Kum 2017-ah khan indonain a chawh buai mek Syria rama mipa naupang pakhat Murtaza Ahmadi chuan Messi-a jersey a ha lai thlalak chu a lar hluai a. He thlalak a lo hmuh hian Messi hian a jersey tak tak leh football a thawn a, Murtaza hi a lawm hle. "Messi hi ka hmangaihin ka duh tak zet a ni. Ka mi ngaihsan ber a ni bawk" tiin a sawi nghe nghe.
*** Covid-19 hripuiin khawvel a tuam lai khan Messi hian puangzar lem loin Argentina leh Spain rama damdawi in tanpuina atan Leo Messi Foundation kaltlangin pound maktaduai khat a sem chhuak a, he a tanpuina avang hian mi tam tak nun khua a lo nawm phah a ni.
*** Kum 2005-ah khan kum 17 leka upa a nih laiin La Liga match-ah Albacete team nena an inkhel tumin Messi hi khelmualah koh luh a ni ve a, mipui chuan he mipa naupang tawi leh sam zuah sei ve chhap si hi tunge a nih leh eng ti fakauva thiam nge a nih an la hre lo.
Barcelona player lar Ronaldinho chuan ball pek pahin - "Tunge i nih an hriatna turin i thiamna han pho lang tak tak teh le" tiin a fuih zauh a.
An han inkhel ta tak tak a, Ronaldinho hian Messi hi ball a pass a, Messi hian goalkeeper man phak loh tur tawkin ball hi goal-ah a lo chantir ta a ni. Nimahsela offside avangin he goal hi pawm a ni ta tlat lo.
Mit khap kar lovah Ronaldinho hian a hma ang bawkin Messi hi ball a pass leh a, tuma sawi buai theih loh turin Messi hian goal ropuiah a lo chantir ta a, hemi tum hian Ronaldinho hi a lawm takzet a, Messi hi a pawm kang hial a ni.
Hemi zan atang hi chuan khawvelin Messi hi tunge a nih kan lo hre tan ta a ni.
*** Spanish mipa naupang pakhat chuan natna vang tak mai a vei a, a enkawlna pawh a hautak khawp a, pound nuai 2 hial sen a ngai a, a nu leh pa ten an sum neih zawng zawng an hmang zo tawh a, an rilru a hah hle.
He thu hi an lo hriat veleh Messi team te'n damlo chhungte hi an zawng chhuak a, a enkawlna senso zawng zawng hi Messi hian a pe tla vek a ni.
Naupang nu leh pa hi an lawm hle a, "A mimalin tunge a nih kan hre bawk si lo a;nimahsela kan fapa nunna a chhan a ni" tiin lawm takin an puang chhuak hial a, hei vang hian mi tam takin tanpuina a sem thu hi an lo hriat phah zui bawk.
*** Kum 9 leka upa a nih laiin Messi hian hmeichhe naupang pakhat Antonela Roccuzzo a tawng a, a hmuh tirh phat atangin a mit a la nghal chat mai a nih chu. Antonela hi a thianpa laichin hnai a ni nghe nghe.
Football peta Barcelona a zawm hnuah pawh Spain atangin lehkha a thawn tluk tluk thin a.
Kum a liam zel a, vanduaithlak takin Antonela thian tha tak pakhat chu lirthei chet sualnaah a boral a, a lusun khawhar hnem tur hian Messi hi Argentina panin Spain atangin a thlawk haw vang vang mai a ni. Heta tang phei hi chuan an inkar boruak a tha zual hle a, pawh then theih an ni lo a ni ber mai.
Kum 2017-ah Rosario khawpuiah an innei a, he an inneihna hi a ropui bawk a ni ang, Argentina ramah bik chuan kum zabi khat chhunga inneih ropui ber tih hial a ni. Tunah hian fapa pathum - Thiago, Mateo leh Ciro an nei.
*** Sum leh paia an tlak chhiat avangin kum 20 zet an lo kawl tawh Messi chu Barcelona-in an kawl chhunzawm thei ta si lo a, hei vang hian kum 2021 Agust thlaah khan Messi hian Barcelona a chhuahsan thu lungchhe takin a puang ta a, amah leh a thiante nen an tap nasa hle.
"Awm hram hram tumin ka theihtawp ka chhuah a, inmangthana thu ka sawi hi ka lo ring pha ngai lo" a ti hial.
Barcelona fans-te pawhin an ui em em a, an mittui a tla nasa hle. Football-in a ropuina rauhsanin mual a liam ta nia ngai pawh an tam hle rêng a ni. Barcelona tana Messi rinawmna hian mi tam tak rilru a hneh hle bawk.
*** Hun rei tak chu Messi leh Cristiano Ronaldo te pahnih hi football inelna sang leh chawimawina lian tak takah chungnung zawk nih inchuhin an lo inel fo tawh a,tunge football thiam zawk leh ropui zawk tih phei chu vawiin thlengin thutawp siam theih loh leh siam ngam loh hial a la ni ta reng a nih hi.
Kum 2019-a UEFA programme pawimawhah Messi leh Ronaldo hi an thu dun hlauh mai a, an hlim hle bawk a ni awm e.
Ronaldo chuan "Messi nen hian football khawvelah kum 15 chhung kan lo cheng dun ta a, mi pahnihin football khawvelah par an chhuang dun ang tih hi ka lo rin ngai loh a ni a, Messi hi zahawm ka ti hle" tiin a sawi.
Messi pawhin nui sak chungin "Ronaldo hi football thiam tak a ni a, a thiam dan em em hi a mak zawk hialin ka hria. Tha zawk nih tumin kan innawr tawn ve ve a ni ber e" tiin a chhang ve bawk.
*** Kum 2013-2014 hunah khan Barcelona chu sum leh paiah an la harsa hle a, Messi hlawh pawh maktaduai tel an la ba nghe nghe.
A hlawh an batsak lai pawh hian Messi hian a sawisel ngai lo a, club atanga chhuahsanah a vau ngai lo bawk. Eng vanga ngawi renga dawh thei nge a ni tih an zawhin Messi hian "Barcelona hian engkim min pe a, anmahni avanga heta awm thei hi ka ni. Hrehawm an tuar a nih chuan hrehawm ka tuar ve a ni mai" tiin a chhang.
Barcelona tan hian a rinawm em em a, Club dangin hlawh sang zawk hlawh tura an sawm pawhin a hnar zel a, Barcelona hi a in-pui ber angin a ngai a ni ber mai.
*** Messi hian pa nih a tlin hle a, in lamah chuan a fate sikul bang a lam thin a, an homework a tihpui a, an kawtah football a petpui thin bawk.
Tum khat chu a fapa Thiago-a'n eng vangin nge miin thla an lakpui fo che a? tiin zawhna a zawt hlawl a, Messi hian "Football ka pet a, miin hmuhnawm an ti a, chuvang mai mai chu a ni e" tiin nui pahin a chhang.
Khawvela mihring lar ber pakhat ni-mah-sela a fate erawh nunphung pangngaia nung tur leh inngaitlawm turin a zirtir nasa hle.
*** Kum 2011-a Champions League-ah Real Madrid nena an inkhelh tumin an nekna lamah Messi hian a ballboot pakhat a thloh palh a. Ballboot hi an rawn pe leh vat nain a bun hman ta si lo a, defender pathum a bum hnuah ballboot pakhat chauh bunin goal a thun ta tho a ni.
Football pet laia lo tuihnihtute meuh pawh mak tiin an dang hial a, hei zet chu football pet thiamna piahah mitdawivaih a ni ber e an ti hial a ni.
*** Tum khat chu Messi signature chuanna thlalak pakhat hi an lilam a, dollar maktaduai 1.2 zetin an hralh a. Hemi chungchang hi a hnua a interview-naah Messi hi an zawt a, ani chuan khami thlalaka a hming a ziah a hriat loh thu sawiin, "Engpawhnise mawi taka an tar ka beisei" tiin nui chungin a sawi.
*** Kum 2022 World Cup-a an champion hnu lawkah khan instagram-ah thu a ziak a, mi maktaduai 75 chuangin an like nghe nghe.
"Hetianga World Cup-a champion nih hi vawi tam tak ka lo mitthla tawh thin a ni a, ka chhungte leh ka khelhpuite leh mi tin chungah ka lawm em em a ni. Keimahniah rinna in nghat a, ka lawm hle._
Argentina mi leh sa te chu kan tanrual chuan engpawh kan thleng thei a ni tih a chiang hle" tiin a ziak.
He thu a ziak ai maha mi mit la zawk chu naupangin duat taka teddy bear a pawm ang maia World Cup Trophy a kuah lai chu a ni.
I ngaihthlak duh zawk chuan hei hi hmet rawh
Thursday, 5 June 2025
Artui hi ngainep suh!
- Joel Lairemsanga
Artui hi a ngaina tan chuan chawhmeh tui tak leh hlu tak a ni a, chawhmeh atan siam a awlsam si a, parawl chawhmeh an lo tih fiamthu pawh hi a inhmeh hle. Hetiang taka chawhmeh daihzai leh tui hi nimahsela hriselna atan a tha rêng em tih i lo zir teh ang u.
Artui pum khat hian protein gram 6 vel a pai a, vitamin A, vitamin E, vitamin B12, vitamin B9 leh lutein a pai bawk. Heng a thil paite hnathawh tlangpui hi hetiang hian khaikhawm ta ila:-
• Protein - Timur siamtu bulpui a ni.
• Vitamin A - Mit vawng hriseltu ber a ni.
• Vitamin E - Taksa ralveng khawl tihriseltu a ni.
• Vitamin B12 - Hriatna thazam leh thisen tichaktu a ni.
• Vitamin B9 - Thisen siamtu leh chhûl chhunga nautê siam puitlingtu bulpui a ni.
• Lutein - Kum upat avanga mit chak loh vengtu a ni.
Heng kan han sawi tak te hi artui hian a pai tlat avangin hriselna atana artui pawimawhzia chu kan hre fiah mai awm e. Artui chhungmu hian thau leh mawm a pai a, artui-a a vâr hian protein a pai thung.
Nitina artui ei hi a tha em?
Lung leh a kaihhnawih natna, zunthlum leh thisena thau chhe tam natna nei lo tan chuan nitina artui pum khat ei hi a hlauhawm lo mai ni loin hriselna atan a tha zawk a ni. Kan sawi lan tâk natna nei lo tan chuan artui chhungmu leh a vâr hi ngaihngam taka ei ngam a ni.
Amaherawhchu kan tarlan natna khi i nei a nih chuan artui ei loh ngawt tur tihna ni loin artui hi ei tlem lehzual a ngai a, kar khat chhung atana pum hnih emaw pum thum emaw ei a tawk tura ngaih a ni. Tin, a kan aiin a chhum ei uar zawk tur a ni bawk.
Mithiam Campbell-a leh a hote zirchiannain a tarlan danin lung leh a behbawm natna nei lem lo kum 65 aia upa te tan nitina artui pum khat ei hian taksaah lutein a tipung a, chu chuan kum upat avanga mit chak lo a veng ta thin a ni. Artui chhungmu hian thau leh mawm pai mahse thisenah thau chhia a siam pung lem lo tih an tarlang bawk.
Awle, artui chungchang tawi tê kan han tarlan atang hian hriselna atana artui that dan chu kan hre fiah turah ngai ila, chutihrual chuan thil reng reng hi a lutuk a tha lo tih hre tel ila. Kan hringnunah hian a tâwk chin kan hriat a lo pawimawh vel vek a ni e.
I ngaihthlak duh zawk chuan hei hi hmet rawh
Wednesday, 4 June 2025
Silai chuai thei lo AK-47 chanchin ngaihnawm
- Joel Lairemsanga
Khawvela silai lar leh hman nasat ber engnge ni tih inzawt ta ila mi tam tak chuan AK-47 a ni tiin dik takin kan chhang nghal chat awm e. AK-47 sawi chuan Russia sipai lian tha leh huaisen hmel tak te'n AK rifle chi hrang hrang an keng lai te, inrintawk hmel taka India sipaite'n AK-47 an keng lai leh hel pawl hrang hrangin AK-47 an lek lai te kan mitthla nghal uar uar mai zel a nih hi. Hei hian khawvela silai lar ber a nih zia a lantir chiang hle.
Tun tumah chuan chuti fa kauva silai lar chanchin chu tawi tein sawi kan tum dawn a ni.
Khawvel Indopui pahnihna hun lai khan Soviet tlangval naupang tak, kum 21 leka upa Mikhail Kalashnikov chu Soviet Tank Commander a ni a. Kum 1941-a Bryansk hmuna indonaah chuan hliam a tuar a, damdawi inah dah hial a ngaih phah a.
Hetia damdawi ina a awm lai hian amah ang bawka sipai hliam tuar a thiante'n an mut hmuna an silai hman a tha tawk lo an tih zia leh Germany sipaite silai hman MP40 leh StG 44 an awhzia leh hman ve an chak zia an sawi rik nak nak chuan Kalashnikov-a beng a verh hle a, a ngaihtuahnaah silai tha neih dan tur ringawt a riak ta ngut ngut mai a ni.
Khuma mut bak tih theih a awm si loh avangin a rilru a kawm ngat ngat a, "Silai mawlmang leh enkawl awlsam em em, rintlak ve tho si hi nei ta ila aw" tiin a ngaihtuah veng veng nitin ta mai a.
Kum 6 zet a liama kum 1947 a lo nih meuh chuan Tank Commander Kalshnikov-a khan a ngaihtuahnaa a ruangam zawng zawng nena a lo duan vek tawh silai ngei mai chu a takin a siam chhuak ta a, damdawi in khuma a thiante sawi rik ang deuh khan he a silai siam atan hian America silai M1 garand leh Germany silai StG 44 te chu entawn atan a hmang a ni.
Kum 1947-a a silai siam chhuah hi a hmingah Avtomat Kalashnikova model 1947 tih a ni a, a lam tawiin AK-47 tih a ni. Thil chhinchhiahtlak deuh chu Mikhail Kalashnikov hi thiamna run bela engineer zir chhuak pawh a ni hranpa lo a, mahnia ngaihtuahna hriam hman thiam avanga tualchher mistiri kan tih mai ang hi a ni.
He a silai siam chhuah AK-47 that dan hi tawngkam tawi tein a sawi theih a:-
* A tlo em em a, a awmkhauh bawk a, vur leh chirh leh vaivut karah pawh a hman theih dan a inang reng.
* Enkawl a awlsam em em.
* Siam a hautak lo a, a that dan hisapin a man pawh a tlawm uchuak hle.
Kum 1949-ah khan Soviet ram sipai meuh pawhin hmantlak a ni e tiin an hmang tan nghal hial a ni.
AK-47-in a huang a zauh zel:-
AK-47 hian Russia ramah chauh bu a khuar rei lo hle a, kar lovah khawvel a dap chhuak vek a ni ber.
* Vietnam indo lai khan US sipaite beihna atan Viet Cong te'n an hmang tangkai hle.
* A hmu chhuaktu ram Soviet sipaite beihna atan Mujahideen te'n an hmang tangkai hle bawk.
* AK-47 hi Africa, America, Middle East-ah te rawlrala che thinte'n an hmang rim hle a, rawlrala che thinte hian an pawl chhinchhiahna atan hial aK-47 hi an hmang nasa hle.
He silai hmangtute hi awlsam takin hetiang hian khaikhawm ta mai ila:-
Ram hrang hrang sipaiin an hmang a, hel hoin an hmang a, rawlrala mi bei thinte'n an hmang a, naupang sipai te'n an hmang bawk. Naupang sipai kan tih hi kum 18 hnuailam sipaia tangte sawina a ni a, ram thenkhatah chuan vanduaithlak takin naupang sipai hi an la kalpui tlat a ni.
Mozambique ram chuan ram zalen ni tura zalenna a sual lai khan AK-47 hi a hmang rim hle a, hei vang hian zalenna an hmuh khan an ram puanzarah AK-47 hi an chhu kai ta hial a ni. Hei ringawt pawh hian AK-47 silai lar zia chu a tarlang chiang hle awm e.
AK-47 rifle lar zia chu kan sawi tak tawi te atang pawh khan a chiang ta hle a. Heti khawpa a lar chuan a tha hle tihna a ni mai pawh ti ila kan sawi sualin a rinawm loh. Tunlai thiamna lo sang zelah AK-47 pawh thuam belh zel a ni a, hetianga thuam belh a nih hian hming hran vuah a ni ta zel a. Hetianga AK-47 thuam belha hming hran vuah thar ringawt pawh hi tunah hian maktaduai za zet a awm tawh nia chhinchhiah a ni a, tunah hian India sipaite pawhin AK Rifle chi thar AK-203 an hmang tan ve mek nghe nghe.
Hetiang khawpa silai ropui leh tha siamtu Kalashnikov-a erawh a nun a tlawmin a chapo lo hle a, he a silai siam avang hian hlawkna lian a tel sawi tur a awm lem lo a ni awm e.
Kum 2013-ah khan he khawvel hi a chhuahsan a, a thih hma lawk khan Russian Orthodox Kohhran hnenah lehkha a thawn a, a silai siamin mi tam tak nunna a la chu hrehawm a tihzia a tarlang a, a nun a khawngaihthlak hle a lo ni. Chu a lehkhathawnah chuan:-
"Thlarau lama ka tawrhna hi tawrh zawh rual a ni ta lo, mi tam tak thihnaah mawh phurin ka inhria a, ka inthiam thei lo. Kan hmelmate pawh nimahse an nunna hlu tak an channaah hian mawh phurin ka inhria" tiin a ziak hial a ni.
A beisei phak baka a silai hmuh chhuahin khawvel a dap chhuak leh mi hrang hrangin an hmelmate nunna lakna atana AK-47 an hmang chuan a hmu chhuaktupa nun a tihrehawm hle a lo ni.
Silai tha tak tak lo chhuak zel mahsela AK-47 rifle erawhin a hlutna a hloh phah chuangin a rinawm loh.
Chan chawp ennawm chi hrang hrangah te hial lang pha, video games leh hla chhammiah te hla thua an chawi tel, hnam puanzar leh ngaihdan sawimawina hrang hranga chhinchhiahna atana an hman, tawrhchhelna, thiltihtheihna leh huaisenna chhinchhihana atana mi leh sa hrang hrangin an hman AK-47 silai ngei hi silai chuai thei lo chu a lo ni.
I ngaihthlak duh zawk chuan hei hi hmet rawh
Monday, 2 June 2025
US-in indo thlawhna tha vawrtawp a siam mek | India a leitir phal dawn lo emni?
- Joel Lairemsanga
Van boruakah chungnung ber nihna a hauh reng theihna turin America ram chuan khawvela indo thlawhna tha vawrtawp 6th Generation fighter jet siam tumin hma a la mek a, he thu hi US President Donald Trump chuan a puang chiang tawh a, thlawhna hming atan F-47 fighter jet an vuah bawk.
Tuna khawvela indo thlawhna tha ber leh changkang ber ni mek te hi 5th generation fighter jet an ni tih hria ila.
Donald Trump hian he indo thlawhna tha vawrtawp tur hi Boeing Company-in an siam mek thu leh US thian tha te pawhin he thlawhna hi an neih ve theih tur thu a sawi. Report atanga a lan danin he thlawhna hi siam zawh a nih atanga thla rei loteah US thian tha ber ber te kutah hlan nghal tum a ni nghe nghe.
President Trump-a sawi danin indo thlawhna siam tawh leh awm mek zawng zawng zingah an siam tur F-47 hi indo thlawhna changkang ber leh thil tithei ber leh hlauhawm ber a ni dawn a, White House-a he thu a sawi lai hian a bulah Secretary of Defence Pete Hegseth leh sipai general lian tak tak te an awm ve bawk.
"Indo thlawhna tha tak tak F-15, F-16, F-18, F-22 leh F-35 te kan nei a, tunah F-47 kan lo nei leh dawn ta bawk a. Kan thawhpui ramte hnena ka chah duh chu kan phatsan ngai dawn lo che u a ni tih hi a ni. Kan hmelmate ka chah duh bawk chu khawiah pawh awm ula, in chhuan lo la awm zel tur te hnenah thleng pawhin kan thiltihtheihna hi kan lantir zel dawn a ni" tiin Secretary of Defence Hegseth-a hian a sawi nghe nghe.
F-47 hi siam chhuah lo ni ta se America thian tha ram zingah tuin nge nei hmasa ber ang tih hi ralthuam lama tui mite zawhna a ni ta a, an rin dan chuan he 6th generation fighter jet hi Japan-in a neih hmasak ber an ring. He thu tichiang tur hian thla liam taa biakhlatnaa US President-in Japan Prime Minister Shigeru a biak tum khan F-47 hi a sih-mawr-hmuh a ni awm e.
US President hian "Kan thawhpui ramte'n siam zo thuai turin min tur reng a, lei vat vat an duh a ni. Kan thian tha ram zingah tawngkam mai ni lova a tak taka min thawhpui duh ram te chauh kan leitir dawn a ni; a chhan chu tuna kan thian tha ni mek thenkhat hi chuan min phatsan leh maithei a, chuvangin he thlawhna tha vawrtawp hi kan thawhpui ram zingah lei tlaka kan ngaih te hnenah chauh kan hralh ang" a ti.
US President-in hetiang tawngkam a hman avang hian F-47 hi US hian India leh Saudi Arabia hnenah chuan a hralh dawn lo hmel niin mi thilchik mite chuan an ngai.
I ngaihthlak duh chuan hei hi click rawh
China-in Brahmaputra dan chahah India a vau
- Joel Lairemsanga
Rin lawk ang ngeiin India leh Pakistan inkar boruak chhe mek karah India-in a tui hnar khuapa Pakistan a dang char mek chuan China mit a ti kham hle a, India pawh kan dang char ve thei e tiin vauna a chhak chhuak ta.
Beijing-a innghat Center for China and Globalization Vice President Victor Zhikai Gao chuan India rama lui pawimawh tak Brahmaputra chu China hian a hnar a khuap ping maithei a ti.
Victor hian India-in Indus Water Treaty rauhsana Pakistan chunga a chet dan chu a lungawithlak loh hle tih sawiin kan chunga thleng tura kan duh loh chu midang chungah pawh kan thlentir tur a ni lo a ti.
India hian China thian tha Pakistan ram chhunga tui luang lut tur a dang zel a nih chuan China hian India rama tui luang lut kan dang ve mai dawn a ni a ti.
Victor Gao sawi ang hian China hian Brahmaputra lui hnar lam hi khuap ta se chu India tan thil pawi tak a ni ngei dawn a, Brahmaputra hi India tan a pawimawh hle a, India hmarchhak nunna hnar tih hial a ni.
Kum hmasa lamah khan China hian Brahmaputra hnarah khawvela tui khuah lian ber siam a tum thu a lo puang tawh a, he tuikhuah hian midang tan harsatna a thlen lo ang ti mahsela India tan chuan hlauhthawn loh chi a ni chuang lo.
India leh China hian tun hmaa remna an siam ang chuan Brahmaputra hnara China-in a hmalakna reng reng India a hrilh kilh kelh thin a, tunah erawh chuan engmah a hrilh tawh lo a, hei hian hlauhthawnna a ti lian hle.
Tibet-ah chuan Brahmaputra lui hi Yurlung Tsangpo tiin koh a ni a, Mount Kailash bulah hnar neiin China ram chhungah luang lutin India leh Bangladesh a pal tlang a, a tawpah Bay of Bengal a fin ta a ni.
Sawi tawh angin India hmarchhak tan chuan Brahmaputra hi a pawimawh zual hle a, lo neih, huan thlai siam leh tui in tur bakah thil siamna atan thlengin a tangkai a, ram sum leh pai nghawng pha khawpa pawimawhna nei a ni.
I ngaihthlak duh chuan hei hi click rawh
Saturday, 31 May 2025
India sipaite'n AK-203 Rifle an hmang tangkai nghal hle
- Joel Lairemsanga
A vawi khatna atan India siam AK-203 rifle chu a hmanna tur dik takah India sipaite'n an hmang ta a, a thatzia hahipin an sawi.
Hemi awmzia chu India-in Pakistan ram chhunga mi firfiakte tawmbuk beia Operation Sindoor a kalpui lai khan Line of Control-a India sipai duty-te'n AK-203 Rifle hi an hmang a, a tha hle tih an sawi.
India leh Russia inremsiamna thuthlung angin AK-203 hi India ramah siam a ni a, nikum 2024-ah khan India sipaite kutah hlan tan nghal a ni. Hetia a tak taka sipaite'n operation neihnaa an hmang chhuak ta hian a thatzia a nemnghet nghal bawk niin a sawi theih awm e.
Operation Sindoor-ah AK-203 rifle thatzia a lang chiang hian ralthuam siam kawngah India tan inrintawkna a neihtir hle a, ram chhung ngeia ralthuam siam tura ruahmanna a siam "Make in India" leh "Atmanirbhar Bharat" a kalpui chuan hlawhtlinna hmel a hmu chho zel dawn a nih hmel a, India a hlim hle.
Tun aia nasa zawka ram chhung ngeia mahni kutkawiha ralthuam siam tumna boruak pawh a lian chho sawt hle. Khawvela indo thlawhna changkang ber chi 5th Generarion Fighter Jet hial pawh siam tumin India hian ruahmanna a siam a, May 27, 2025-ah khan India sorkar-in a pawmpui nghe nghe a nih kha.
Sawi tawh angin Operation Sindoor-ah khan AK-203 rifle hi a che tha hle a, a bik takin Line of Control awmna Uri, Poonch, Rajouri leh Tangdhar-ah te sipaite'n tangkai takin an hmang a ni.
AK-203 rifle mu hi 7.62x39mm-a lian a ni a, silai chuai thei lo Kalashnikov ruangam anga duan niin a pian a zangkhaiin a hnawksak lo em em a, tunlai thiamnaa thuam a nih bakah khawi hmun pawha hman tlak tura duan a nih avang hian LoC vela hman atan a tangkai zual em em tura ngaih a ni sa reng reng bawk.
Uttar Pradesh State chhunga Amethi hmuna Korwa Ordinance Factory-ah siam a ni a, nikumah khan a hlawpa siam chhuah hmasak berah AK-203 Rifle 35000 zet chu India sipai kutah hlan a ni.
A thatna tizual turin Bangalore hmuna ralthuam siam kawnga hnuhma lo nei tawh mimal company - SSS Defence chuan AK-203 hi an lo thuam belh a, enlenna leh a vuahna siam te, lek vel a nawmna tur leh mit la zawk tura chei hna te an thawk zui bawk. Hei vang hian hmun khawkrawk leh hmun sanga lek vel a nawm phahin a rintlak phah em em a ni.
AK-203 rifle that zia kan sawi mek laiin Operation Sindoor-a India tana silai thawh hlawk tak pakhat, kan sawi hmaih hauh loh tur chu America siam SIG sauer rifle hi a ni. He silai thatna chu a zangkhai em em a, a kah a dik bawk si hi a ni a, India sipaite'n an fak em em a, a thatzia hi an sawi bang thei lo a ni ber mai. He silai hi sipaiah pawh a keng tur bika duan unit-te chauhin an keng nghe nghe.
Hmelmate tawmbuk leh duty post kah chhiat kawngah che tha tak, sawi lan ngei ngei ngai chu laipui pu sipaite hi an ni. Anni hian laipui tha tak tak - M777, Soltam leh Bofors hmangin Pakistan ram chhunga hmelmate tawmbuk chu an va kap darh chhe ta vek thin a, Precision-guided Excalibur mu phei chuan Pakistan ram chhung Km. 50 a va kap pha hial a ni.
Mahni ram chhung ngeia silai siam hmanga sipaite'n indona an hmachhawn a, tha taka an chetpui bawk si avang hian India hian mahni kut kawih ngeia ralthuam siam kawngah harh tharna a chan chhoh zel a beiseiawm hle niin mi thil chik mite chuan an sawi.
I ngaihthlak duh chuan hei hi click rawh
Friday, 30 May 2025
India-in indo thlawhna changkang ber chi a siam ve dawn ta
- Joel Lairemsanga
India chuan ama kut kawih ngeiin tun dinhmuna khawvela indo thlawhna changkang ber chi 5th generation fighter jet siam a tum ve ta a, a hming atan Advanced Medium Combat Aircraft (AMCA) a vuah. He thlawhna hi siam zawh a nih ngat chuan India venhimna hmanraw tangkai ber tur pakhat a ni dawn a, ram dang indo thlawhna pawh lei a ngaih tawh loh phah hial beisei a ni.
India thlawhna siam tur AMCA hi radar-in a hmuh theih loh tura siam a ni dawn a, Aeronautical Development Agency leh Hindustan Aeronautics Limited leh mimal company te'n a siam hna an thawk ho ang. Tun thla May 2025-ah khan he thlawhna siamna tur project hi India sorkar-in a pawm tawh nghe nghe.
Kum 2028 emaw 2029-ah emaw chuan he thlawhna siam zawh hmasak ber hi pholan theih beisei a ni a, a famkim lohna lai te siam that a nih hnuah kum 2032 emaw 2033-ah emaw chuan a hlawma siam chhuah hna thawh tan beisei a ni. Kum 2034-ah Indian airforce kutah thlawhna hi hlan hman beisei a ni bawk.
Sawi tawh angin AMCA hi radar hmuh theih lohin thuam a ni dawn a, radar system changkang leh electronic system changkang ber bera thuam a ni bawk ang. A thlawk chak thei hle dawn a, a tuan tirang zual tura a engine tihsat hmasak te te ngai lo tura siam tum a ni bawk. Engine pahnih a nei dawn a, a ralthuam paite pawh pawnlam atanga lang lo tura thup bo vek thei tura siam chhuah a ni bawk ang. AMCA siamna atan hian cheng vaibelchhe singkhat leh sangnga lai hman ral a nih rin a ni.
India hian ram dang thlawhna lei fo hi a duh dan a ni bik lo a, chuvangin "Make in India" hnuaiah AMCA hi ama kut kawih liau liauva siam chhuah ve a tum ta a ni.
Tun dinhmunah khawvela indo thlawhna changkang ber chu 5th generation aircraft tih a ni a, chungte chu:-
USA hian F-22 Raptor leh F-35 lighting II a nei a; China-in Chengdu J-20 a nei a; Russia-in Sukhoi Su-57 a nei bawk. India hian AMCA hi a siam chhuak a nih ngat chuan khawvela aircraft changkang ber siam chhuak thei ram palina a ni pha hial dawn tihna a nih chu.
India hian ama kutkawih liau liauin siam a tum kan tih rualin indo thlawhna engine tura a siam chhuah ve Kaveri engine erawh AMCA engine atan hian hman theih tura siam zawh hman a beiseiawm loh hle a, hei vang hian AMCA engine tur siampui turin India hian USA, UK leh France-a indo thlawhna engine siam thiam company-te a dawr kual mek a ni.
I ngaihthlak zel duh chuan he thu hi click rawh
Thursday, 29 May 2025
Ruahsur laia Cellphone hman hi a him em?
- Joel Lairemsanga
* Finfiahna chiang tak awm lo mahse Consumer Guidance Society of India (CGSI) chuan ruahsur laia cellphone khawih lo turin mipui a ngen.
* CGSI tarlan dan chuan ruahsur lai hian kawlphe a awm duh em em a, kawlphe hian voltage sang tak a nei a, cellphone signal waves a zawh thei. Signal waves a zawh chuan cellphone a tikang thei a, mihring tan a him lo a ni.
* University of Pune-a Physicist Avinash Joshi chuan - "𝑲𝒂𝒘𝒍𝒑𝒉𝒆 𝒂𝒕𝒂𝒏𝒈𝒂 𝒆𝒍𝒆𝒄𝒕𝒓𝒐𝒎𝒂𝒈𝒏𝒆𝒕𝒊𝒄 𝒘𝒂𝒗𝒆𝒔 𝒍𝒆𝒉 𝒄𝒆𝒍𝒍𝒑𝒉𝒐𝒏𝒆-𝒂 𝒆𝒍𝒆𝒄𝒕𝒓𝒊𝒄 𝒄𝒊𝒓𝒄𝒖𝒊𝒕 𝒉𝒊 𝒂 𝒊𝒏𝒎𝒂𝒏 𝒂𝒘𝒍 𝒆𝒎 𝒆𝒎 𝒂, 𝒄𝒉𝒖𝒗𝒂𝒏𝒈𝒊𝒏 𝒓𝒖𝒂𝒉𝒔𝒖𝒓 𝒍𝒂𝒊𝒂 𝒄𝒆𝒍𝒍𝒑𝒉𝒐𝒏𝒆 𝒉𝒎𝒂𝒏 𝒉𝒊 𝒂 𝒉𝒊𝒎 𝒍𝒐 𝒂 𝒏𝒊" a ti.
* Neurologist Champak Dubey chuan - "𝑲𝒂𝒘𝒍𝒑𝒉𝒆 𝒉𝒊𝒂𝒏 𝒎𝒊𝒉𝒓𝒊𝒏𝒈𝒂 𝒉𝒓𝒊𝒂𝒕𝒏𝒂 𝒕𝒉𝒂𝒛𝒂𝒎 𝒂 𝒌𝒉𝒂𝒘𝒊𝒉 𝒑𝒂𝒘𝒊 𝒕𝒉𝒆𝒊 𝒉𝒍𝒆 𝒂, 𝒄𝒉𝒖𝒗𝒂𝒏𝒈𝒊𝒏 𝒓𝒖𝒂𝒉𝒔𝒖𝒓 𝒍𝒂𝒊𝒂 𝒄𝒆𝒍𝒍𝒑𝒉𝒐𝒏𝒆 𝒌𝒉𝒂𝒘𝒊𝒉 𝒍𝒐𝒉 𝒉𝒊 𝒂 𝒑𝒂𝒘𝒊𝒎𝒂𝒘𝒉 𝒕𝒂𝒌 𝒛𝒆𝒕 𝒂 𝒏𝒊" a ti.
* Physics Professor Shivani Kulkarni chuan - "𝑹𝒖𝒂𝒉𝒔𝒖𝒓 𝒍𝒂𝒊 𝒄𝒉𝒖𝒂𝒏 𝒊𝒏 𝒄𝒉𝒉𝒖𝒏𝒈𝒂 𝒂𝒘𝒎 𝒑𝒂𝒘𝒉𝒊𝒏 𝒄𝒆𝒍𝒍𝒑𝒉𝒐𝒏𝒆 𝒌𝒉𝒂𝒘𝒊𝒉 𝒍𝒐𝒉 𝒕𝒂𝒘𝒑 𝒕𝒖𝒓 𝒂 𝒏𝒊" a ti.
I ngaihthlak duh chuan he thu hi click rawh.
Cristiano Ronaldo hma hun a chiang dawn hnai ta
- Joel Lairemsanga
Inkhelh thiam lar Cristiano Ronaldo chuan thawhtanniah khan social media-ah "Zin kawng a tawp ta" tih thu tawi a ziak a, hei hian tuna a khelh mekna Al-Nassr a chhuahsan dawn chiang ta tih a kawk ni-a ngaih a ni. He thu hi Saudi Pro League an khelh zawh chiaha a post a ni nghe nghe.
Kum 2022-ah khan Ronaldo hian Al-Nassr club hi Manchester United atangin a zawm a, a contract hi tun nipuiah hian a tawp zui ta chiah bawk.
Club World Cup-a inlan tur football club 32 zet te tan June ni 1 atanga ni 10 chhung hian player lei runpui a inhawng dawn a, Ronaldo pawhin Al Nassr chhuahsanin Club World Cup tan hma ngeiin Club dangin lei an tum tih thawm te a awm mek lai a ni nghe nghe.
Sawi tawh angin thawhtanniah khan Ronaldo hian a social media account-ah "Zin kawng a tawp ta" tih a post a, Al-Nassr jersey a ha lai a post tel bawk. "Thawnthu ngaihnawm ziah mek a ni a, in zavaia chungah ka lawm e" tih a ziak tel nghe nghe.
April thlaah khan Asian Champions League khelh a ni a, hemi tum hian semi final-ah Al-Nassr hian Japan club - Kawasaki Frontale an hneh lo a ni. Saudi Pro League-ah pathumna dinhmun an hauh mek bawk.
League kal ta chhunga goal khung hnem ber chu Ronaldo hi a ni a, goal 24 a khung. Ballon d'or vawi nga lo dawng tawh Ronaldo hian nikumah khan Al-Nassr club-ah football--a a hun tawp a hman maitheih thu a lo sawi ri zauh tawh bawk a nih kha.
FIFA President Gianni Infantino chuan Ronaldo hi Club World Cup--ah a hmel hmuh a beisei thu a lo sawi fo tawh thin a, he thu a sawi avang hian mi tam takin FIFA President hi an lo sawisel tawh nghe nghe a ni. Nimahsela Gianni Infantino hian hriat ruk a nei emni tih turin tunah hian June thlaa awm tur Club World Cup-a inlan tur Football club thenkhatin Ronaldo hi an rim mek nia hriat a ni ta chiah mai.
FIFA President hian "Ronaldo hian club pangngai takah a khelh leh ngei ka ring a, Club World Cup-ah a hmel kan hmuh pawh ka beisei. Tunah hian club thenkhatin an rim mek niin ka hria a, an rim thlu dawn nge dawn lo tih tuin nge sawi thei" tiin a sawi zui bawk.
Mi tam takin Ronaldo leh Messi hian tournament thuhmun an khel hi an la hmu chak reng a, Club World Cup-ah pawh hian khel tlang se an ti hle. Club World Cup hi December thlaah khelh thin a ni a, nimahsela kuminah erawh June thlaah khelh a ni dawn thung. A hma chuan club tlem tein an khel thin a, kuminah erawh club 32 zetin an khel dawn bawk a ni.
Wednesday, 28 May 2025
Pakistan-in khawvel chawk buaituah USA a puh
Wednesday, 23 September 2020
Hun Te An Inher Liam Zel A
Hun hian ke leh thla nei hauh lo mahse a liam zung zung chu a nih si hi! Mahni hlimthla hlui han thlirlet pawhin thil hlui chan a chang zel dawn a ni. "Pawi ta ber chu kan nun hmanlai an chang tur hi" tih tawngkam te pawh a awm kha.
Kan taksain taksa thihna avanga thlan khur a belh hnuah min hretute leh an rilrua min lo dah vetute'n he khawvel hi an chhuahsan zawh ve meuh chuan "Thih Hnihna" a ni tawh ang a, he khawvel ata hi kan bo hlen tawh tihna a ni ang. Engpawh-ni-sela, hun kal tawh leh hun lo la kal turah buai lo ila, "Tun Hun" zelah hian i cheng zawk ang u.
Thyroid Natna Nei Tana Ei Tur Leh Ei Loh Tur Te
Kan taksaah hian thalbe chi khat ‘Thyroid Gland’ a awm a, hei hian tuihnang ‘Thyroxine’ a siam chhuak thin a, thyroxine hi kan taksa tana pawimawh em em niin taksa hnathawh vawng thatu pawimawh ber zinga mi a tih theih hial awm e. Kan taksaah Thyroxine hi mamawh tawk aia tam a awm chuan kan taksa rihna a tlahniam thin a; mamawh aia tlem a awm erawh chuan taksa rihna a lo pung thur thur thin. Hemi hi a nih avangin Thyroid Gland hian taksa mamawh tawk chauha Thyroxine hi a siam chhuah a pawimawh hle tih a chiang. Tun tumah hian Thyroid natna (Thyroid disorders - Taksa mamawh tawk aia tam emaw tlem emaw Thyroxine neih natna) nei tana ei tur chi leh ei tam loh tur chi tlem azawng tarlan kan tum ang;-
Eng Vangin Nge Miin Zu Hi An In Thin Le?
Eng vangin nge mi hian chhia leh tha hriatna bo khawp leh "zu ngawlvei" tia koh theih tur khawp khawpa zu hi an in theih zawk le tiin ka ngaihtuah fo thin. Zu hi a tui a ni ang han ti dawn ila zu ngawlvei chin ngat pawh hian ner nawk nawk chungin an lem hram chu a ni si a! An duhtawka an in ruih hnêp hnuah an rawn harhfim a, an lu a na bûr a, an luak a chhuak a, châu hnâwp khawpin an uak a, an chau nghulh mai a, an khûr hluk hluk a, chaw an ei thei lawi si lo. Heti chung pawh hian zu an hmuh chuan an in thei zel tho si a nih hi! A tam zawk chuan chhungkua leh mahni nun chhiatphah pawh pawisa lo lékin an in a, thih phah hialin zuk in thei a mawle!
ZU HI
Zu-ah hian lungawi loten hlimna an zawnga, dawihzepin huaina an zawnga, zakzumin zah theih lohna an zawnga, a tawp chu chhiat rupna a ni.
Rilru A Tina Thin
Bible-in Mihring Dam Chen Tur A Sawi Hi Kum 70/80 Nge Kum 120 ?
Miin kum 70 a kai tawh chuan “I vannei hle mai, Bible-in mihring dam chen tur a sawi i thleng ta, i upa ve ta hle” kan inti-liam puat thin. Bible-in mihring dam chen tur a tarlan chu kum 70/80 a ni reng em tih chhui kan tum ang. Thil reng reng hi ni-awm taka lang, a tak tak erawh ni si lo a awm tih hria ila.
Makpa-zâng-kâng
Makpa-zâng-kâng hi mi tam tak chuan an hriat fuh loh avangin a zahmawh an ti hle thin a, zâng (spine) anga lam lova zang (penis) anga an ngaih leh lam vang a ni. zâng káng (burned spinal column) tih a kawk zawk a ni.
ZUN-THLUM vs THISEN-THLUM
"Ka pu, zunthlum hi i nei ve rêng rêng em?"
Maruti Gypsy chhuak thar tur chu (5-door Suzuki Jimny)
Kan hriat angin Gypsy chu Jimny-a thlak a ni tawh a, nakum 2021-a Suzuki Jimny chhuak thar tur erawh chu “Gypsy” hming vĕk puttir a ni thung dawn! He Maruti Motor âwm-khauh (SUV) hian Mahindra THAR a khingpha tura ngaih a ni.
India rama Car siamtu lian ber Maruti Suzuki chuan Auto Expo 2020-ah khan kawngkhar 3 nei Suzuki Jimny Sierra chu an pho chhuak ve a nih kha. An sawi dan chuan kawngkhar 5 nei Jimny chu kumin kum tawpah lei theih turin pho chhuah hman an tum a ni awm e.
Jimny chhuak thar tur hian ram danga off-road vehicle tam tak te angin kawngkhar 5 a nei dawn a, kawngchhe ngam lirthei ţha chungchuang (off-road vehicle) lar tak Hummer H3 pianhmang anna lai pawh a nei dawn a ni. Nimahsela Suzuki hian a ke tur hi 4,000 mm aia lian chuan siam an tum lo. Sawi tawh angin he Jimny chhuak thar tur hian a hmingah ‘Jimny’ pu ve lovin “Gypsy” tih hming a pu dawn a ni.
Khawvel hmun hrang hrangah Jimny hi kawngchhiaa tlan (off-road) ngainate chuan an lei nasa hle tawh a, kawngkhar 3 nei vek niin 4WD vek a ni bawk. Nimahsela India rama Jimny-ah chuan 4WD bakah 2WD siam tel a ni thung a, 2WD hian petrol a heh loh bakah chuan a nuam zawk a ni. Amaherawhchu off-road ngaina tan chuan 2WD hi chu a thlanawm lem loh ang.
Nakuma “Gypsy” chhuak thar tur ( ‘Maruti Gypsy 5-dr Suzuki Jimny’ ti-a koh theih bawk) hi petrol hmang tur niin K 15B 1.5-litre a ni dawn a, 102 PS of power at 6,000 rpm and 130 Nm of peak torque at 4,000 rpm a ni ang. Gear hi Number 5 thleng a awm bawk dawn a ni. He Gypsy hi kumin 2020 November-ah chuan tar chhuah hman beisei a ni a, India rama off-road vehicle ngaina te chuan an duh hle beisei a ni. Mahindra THAR nen inkhingtawk hle turah beisei a ni bawk a, a man hi ex-showroom-ah chuan Rs. Nuai 10 vel a nih rin a ni bawk.
TATA SUMO
TATA Company siam Sumo thatzia chu kan hre theuh awm e. Sumo hi kum 1994-a siam chhuah tan kha niin nikum 2019 khan tihtawp a ni. Thang khat lian zet chu rinawm takin India mipuite rawng a lo bawl tawh a, a bikin thingtlang leh tlang-ram lamah hman rim a ni nasa hle. Enkawl a nawmna leh a awlsam dan hi hriatreng a ni tawh ang. TATA Company hian hriatrengtlak motor a siam ve nual mai a – Sumo, Sierra leh Safari te hi India motor tha an ni.
2020 Auto Expo-ah phei chuan Sierra hmelthar tur (concept) pho chhuah a nih nghe nghe kha. Sierra phei hi chu tun atanga rei vak lovah siam chhuah thuai a nih rin a ni. Sierra ang bawkin Sumo pawh boral hlen mai lovin pianhmang thar hlak nen a rawn let ve leh rin a ni a, a hmelhmang tur hian Motor lama tui mite ngaihven a hlawh hle.
Engpawh nise, Sumo chhuak thar tur hian Land Rover Defender pianhmang a rawn chhawm nual dawn tih chu a chiang tawh a ni awm a, a thlalak pawh hmuh theihin tlangzarh a ni nual tawh. A bik takin Grille leh Head lamp (LED lamp)-ah Land Rover Defender hi a ang lehzual dawn a ni. A hmalam pianah erawh danglamna thar tam tak a awm dawn lo thung naa Bumper thar, a lan dan dang daih a hmang tho ang. TATA Company hian mi pasarih leng Gravitas hi kuminah an zawrh hman beisei a ni a, chumi hnuah chuan Sumo chhuak thar tur lamah an insawrbing lehzual tawh ang.
India Leh China Inngeih Lohna Bulpui
- Joel Lairemsanga
Kum 1947-a India-in zalenna a hmuh kha dan hnuaiah thlap a ni a, UK Parliament-in a pawmpui thlap a ni. Khata tang khan Jammu & Kashmir pawh India ram chhungah awmin hei hi an roreltute pawhin ziakin an sign hn India Leh China Inngeih Lohna Bulpuian thlap a ni.
Hetiang hi India lo pian chhuah dan a nih mek laiin a thenawm ram- Pakistan leh China chuan India lo piang chhuak hi an lawm lo hle a, lawm ahnekin zah derna pawh an lantir duh meuh lo a ni. India-in zalenna a hmuh atanga thla thum lekah Pakistan phei chuan ralthuam chelekin India hi a tibuai a, Islam Ram a lo pian chhuah phah luah mai a nih kha.
Khatih mek lai kha chuan China ram chu fing thiam taka awmin ngawih a chuh rih a, a chhan pakhatah chuan a ram chhungah Civil War nasa tak a awm vang a ni. Pakistan tih lohah chuan China hi India ram chuhbuaitu ram langsar ber a ni a, India-in zalenna a hmuh atanga rei vak loah khan Ladakh hmarchhakah Aksai Chin tan tlangin kawng a lo sial daih tawh a ni!
Kum 1950 chho-a China kawngpui sial chu kawng mam tha pawh a ni hran lo a, tunah erawh thuam that leh chei nasat ni tawhin NH 219 tih a ni tawh nghe nghe. Hei hi hre reng mahse India ram hruaitute chuan phuba lak an tum miau si loa, China hian a kawng sial chu a chhunzawm muah muah mai si a, a tawpkhawkah India Prime Minister thluak nem Jawaharlal Nehru leh Chinese Premiere Zhou Enlai te chu an inbakkaih ta nge nge a nih kha.
Sino-India border thuah hian India dinna hi a la pangngai reng a, British-in India ram a awp laia ramri kha a la pawmpui thlap a, hei hi China pawhin a pawmpui ve reng thin kha a ni a, an official map-ah pawh an ziak dip ve thlap si a ni. Kum 1930 tir thleng kha chuan Postal Atlas of China-ah pawh Aksai Chin chu British-India ram chhungah rinluh vek a la ni.
Hetiang hi a nih mek lain kum 1918-ah China hian a rukin Map a siam a, chutah chuan Aksai Chin chu a ram chhungah a rinlut ta chat mai! British-India-ah kha chuan Aksai Chin hi Jammu & Kashmir chhungah a awm thin tih hria ila. Kum 1947-ah Jammu & Kashmir-ah hian District 14 a awm tawh nghe nghe. Tunlaia India leh China inepna hmun lar tak Ladakh pawh hi Jammu & Kashmir district pakhat a lo ni daih tawh a nih chu.
China hian Pakistan a tan em avangin ramri thuah India tihbuai hi a tum ve hrim hrim ni te pawhin a lang; a chhan chu Pakistan leh India hian ramri thuah thu inchuh an neih reng vang a ni. China-in a hlauh tak pakhat chu Line of Actual Control (Ladakh) leh Line of Control (Ladakh leh Jammu & Kashmir)-ah India hian building lian tak tak a sa zel anga, a inbenbel chuan nakin zelah ralthuam lama inchhekkhawlna hmunah a hmang ang tih hi a ni.
Mawl mang taka sawi chuan India-in indona avanga Pakistan ram a luahsak hi China hian a hlau hle a tih theih awm e. Pakistan hian a awp chhunga Gilgit leh Gilgit-Wazgrat a awp tirh chuan Pakistan Hmar chan (Northern Atlas of Pakistan) tiin a ko mai a, a hnu deuhah chuan “Gilgit-Baltistan” tiin a thlak leh thung.
Henglai hmunah hian a ni China-Pakistan Economic Corridor kawng chu sial a nih ni. Hei tak hi India hian a helh em em a, a ram himna kulhpui tihchhiatna hmawr tur nia a ngaih ngheh tlat ni. Heng hmunah hian China hian building lian tak tak sain a che nasa em em a, a rawn rahchin apiang chu Pakistan ram niin a chhal ta hmak hmak thin a. Kum 1963-ah phei kha chuan zah pawh dawn lovin Shaksgam Valley chu Pakistan a lo dil ngawng ngawng tawh a nih kha! A hma kum 1962-ah phei kha chuan India leh China hi an indo nghe nghe a ni. He indo hnu atang phei hi chuan Aksai Chin chu China hian ama ta dik tak angin a keipui sa hauh ta tlut mai a ni.
Kum 60 zet xxxkal ta atanga vawiin thlengin China hian LAC-ah a ram zauh hna a rukin a kalpui hret hret reng a, hei vang hian India leh China hi Pangong Tso, Demchok leh Galwan Valley-ah te an lo inep fo thin a nih hi. India hi awm mai mai tawh bik lovin China angin LAC hnaivaiah kawngpui te sialin kut a thlak ve ta zel a, hei hi China hian enliam har a ti ve hle a ni.
A nihna takah chuan China-in Aksai Chin leh Pangong Tso a hauh hi India hian a pawmpuiin a ui ber a ni lem lo a; amaherawhchu Ladakh leh Jammu & Kashmir-a a huang rawn zauh hi chuan a thin a khei takzet a, ngawih liampui a tum lo hle a, tum dang zawng aiin an inep nasain tu lam ve ve pawhin ralthuam an chhek nasa tawh hle ni-a sawi a ni. Ram pahnih inkarah hian eng thil nge lo thleng dawn tih hi sawi thiam a har tawh hle.





















