- Joel Lairemsanga
23/10/2026
Tun hnaiah India ram politics leh dan rorelna chu Special Intensive Revision (SIR) chungchanga buaina sosang tak avangin a buai map map hle mai a, ram pum huapa inhnialna lian ber a tling chho mek a ni. He thil thlengah hian India rama inthlan buaipuitu sang Election Commission of India (ECI) hotu ber Chief Election Commissioner (CEC) Gyanesh Kumar chu opposition party-te chuan banna thehlut turin an nawr a; Parliament Annexe, Nirvachan Sadan leh Akashvani Bhawan inkar chu nawrh huaihawttu leh police-te intawhna hmun rip takah a chang chho ta a ni. He buaina hian ram mipuite, vote thlak tura an dikna chanvo leh democracy-a inthlanna thianghlim a khawih tlat avangin tualchhung mai ni lovin khawvel huap pawhin ngaihven a ni zui ta bawk.
Kalphung pangngaiah chuan Election Commission hian kum tin voter list ennawnna pangngai—Special Summary Revision (SSR)—a kalpui thin a. Hetih lai hian bial bik leh state thenkhatah voter list felhlel a tam nia hriat a nih changin uluk zawka in tin tlawh chhuaka endikna- Special Intensive Revision (SIR) hi a kalpui ve bawk thin. SIR hnuaiah hian Booth Level Officer (BLO)-te chu in tinah kalin vote nei thei khua leh tui dik takte an enfiah a, mitthi tawh, hmun danga pem tawh leh mi pakhat hming hmun hnih/thuma chuang te chu zawn chhuaha paih tura ruahman a ni. Kum 18 tling tharte pawh Form 6 kaltlangin ziah luh thar tur an ni. A nihna takah chuan voter list thianghlim leh rualkhai zawk neihna atana ruahman ni mahse a kalpui danah rinhlelhna erawh a lian ta tual tual thung.
Opposition party hrang hrang intelkhawm (INDIA bloc)—Congress, Samajwadi Party, AAP, TMC leh a thawhpui party dangte—chuan SIR kalpui hming chang-chawi hian thil dik lo lian tak tak kalpui a ni tiin an sawi a. An puhna tlangpuiah chuan sorkar lai (BJP) dodaltu bialte leh hnam tlem zawk te vote chu hriattirna pek mumal awm lovin hlawm lian tak takin an paihsak niin an sawi a; Rahul Gandhi phei chuan hei hi vote rukna hmanrua mai a ni tiin a sawi hial. Chu mai bakah online voter registration Form 6-ah chuan a hma zawnga awm ngai lo—mahni nu leh pa emaw, pi leh pute hming, SIR voter list hlui berah a chuang ngei em tih zawhna chhânna tur ‘declaration’ belhchhah a ni a. Opposition lam chuan hei hi thang tharte, vote nei thei lo tura dan-behna hmanrua leh CEC Gyanesh Kumar-a thuneihna hman khaw lohna nia sawiin, Form 7 hmanga mi hming an paihsak dan thlengin chhânna an phut let a ni. Chutih laiin Commission chhungah pawh Election Commissioner dang pahnih— Sukhbir Singh Sandhu leh Vivek Joshi—te chuan CEC Gyanesh Kumar-a thutlukna siam dante chu vawi tam tak an lo dodal tawh niin chanchinbu hrang hrangin an tarlang bawk a, hei hian Commission chhunga inrem lohna a pho lang chiang hle a ni.
Heng thil thlengte hian thla eng emaw zat chhung zawi zawia zung kaihin hun bi pawimawh tak tak a chher chho va. May 2026-ah Supreme Court chuan Bihar leh state danga SIR kalpui chu dan dinglai anga kalpui a nih thu a lo nemnghet tawh a. Mahse July 2026-a ECI-in Karnataka leh state dangah SIR phase thar a puangzar chho chu political party-te'n zawhna an zawt lian sawt ta hle. September 30, 2026 khan INDIA bloc hruaitute an thukhawm a, CEC Gyanesh Kumar-a banna phuta Parliament atanga ECI pisa-pui pan tura kawng zawh neih an rel thlu ta a. Boruak a sosan chhoh lai mekin, October 4, 2026-ah Kerala sorkar chuan kum 2006-a Gyanesh Kumar-a, Kerala PWD Secretary a nih laia World Bank road project (KSTP) thubuai awm tawh chu chhui thar leh turin an state Vigilance Bureau hnenah thupek a chhuah zui bawk. A vawrtawp thleng chho zelin, October 6, 2026 khan Rahul Gandhi kaihhruai INDIA bloc MP 240 chuangin Nirvachan Sadan panin nawrh an huaihawt a; Akashvani Bhawan hmaah police-in dangin darkar 9 lai 'sit-in dharna' an nei a, tlai lamah hren khawtlai tawk zuiin an buai phah ta hrep a. Hemi hnu hian October 10–19, 2026 inkarah state thenkhatah SIR enfiahna runpui leh final roll tarchhuah hun a thleng a, November 1 leh Constitution Day (November 26) hian opposition lam chuan rally lian tham leh ram pum huap nawrh chhunzawm an tum zui zel bawk.
Election Commission leh sorkar laipui lam erawh chuan heng puhnate hi an hnawl fithla thak thung a. ECI chuan SIR hi voter list thianghlim, dik leh rualkhai a awm theih nana dan dinglai hnuaia felfai taka kalpui a nih thu tarlangin, opposition-te puhna chu fiahna rintlak awm lo leh mipui rilru hruai-kawi thei tur zawnga thu thehdarh mai a nih thu an sawi. Protocol kalphung chungchangah pawh October 6-a MP-te'n inbiakna an phut dan chu dan dinglai kalh a nih thu tarlangin, party tupawhin thuneihna nei aiawh kaltlangin appointment an lak hmasak phawt a ngai tiin an chhang bawk.
He thubuai hi Court sang ber Supreme Court hmaah thehluh a ni a, Chief Justice Surya Kant kaihhruai bench chuan thubuai hi a ngaithla mek a ni. Supreme Court chuan Form 6 tihdanglam hi Court thutlukna siam leh phalna pek avanga tih a nih loh thu leh, Election Commission-in report an thehluh hnuah tuin nge kalphung dik awmsa tidanglam tih an la enfiah tur thu tarlangin, ECI hnenah insawifiahna record kimchang thehlut turin an phut. He SIR inhnialna hi vote nei tura ram mipuite dikna chanvo leh India rama inthlanna thianghlim a awm theih nana rorelna innghahna lungphum khawih a nih miau avangin ECI chhanna leh Court thutlukna lo chhuak tur chuan hun lo kal zel turah India ram rorelna kalphung a hril thui hle dawn a ni.