- ๐ฑ๐๐๐ ๐ณ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐
England Football Captain hlui, a ball pet a han kir kual vel thin avanga khawvelin a hriat David Beckham-a chanchin hi tunah chuan football kaihhnawih a ni tawh lo. A chanchin chu pangpar bawma thlawk kual vel thin khuai te nen a inzawm ta zawk a ni.
Kum 2020 chho velah khan Covid-19 avangin khawvel pum a reh thuap a, mi zawng zawng mahni inah kan tawmim lai khan Beckham-a pawh Cotswolds-a a in ropui leh zau takah chuan a nupui fanaute nen a tawm ve ran a. Chutih lai chuan a fapate nen thil thar an ching thar a, chu chu - khuai khawi a ni.
The Standard chanchinbuin a tarlan danin, a tirah chuan suit dum lian pui ha-a, khuai seh leh zuk hlau chunga a bu hawn vel kha a thil nuam tih tak a ni a. Mahse tunah chuan a eizawnna tak tak pakhat a ni tawh. Amah ngeiin khawizu a sawr a, a burah a khung a, a chhungte leh a thiante hnenah a sem kual vel tawh a ni. Instagram-ah a khuai bawm bulah ding chunga a nui var var lai te kan hmu ta fo mai.
Khuai khawi lamah a mal tlat lo hle. Lockdown lai khan khawvel pumah khuai khawi hi a lar thar ta em em a. Stacey Solomon-i te, Rod Stewart-a te, Ed Sheeran-a te pawhin phur takin khuai an buaipui ve bawk. Mi hausa ber atanga mi rethei ber tan pawh kan in leh a velah te khuai bawm te tak te kan hung ve thei ta vek a, ti tha pawh kan inti viau maithei e. Mahse hetianga kan duh dan dana khuai kan khawi hian ram khuai (bumblebee) tan thil tha lo zawk a thlen thei tih hi i ngaihtuah ngai em?
Khuai khawi chungchang kan sawi dawn chuan National Geographic Explorer leh wildlife filmmaker, Bertie Gregory-a a lo lang lo thei lo. Ani hi kum 30 hnuailama upa;mahse khawvel huapa savawm leh rannung film siamtu lar tak a ni. A documentary thar "Secrets of the Bees" tih avangin The Standard-in an kawm a, chutah chuan thu mak tak a sawi chhuak.
"Khawpuiah hian khuai khawina bawm a tam lutuk tawh," tiin a sawi. "London khawpui bikah chuan kum 10 chhungin khuai bawm a let hnihin a pung a; mahse pangpar zat a pung ve si lo. Chuvangin ram khuai (bumblebee) ten chaw an hmuh loh phah ta a ni." a ti.
A thusawi tifiah turin tehkhin thu hetiang hian a sawi:- "Ram hnuaia khawsa savate humhalh duh vanga ar i vulh vak ang a ni. Ar vulh tam hian ram hnuai savate a chhan lo a, an ei tur a chhuhsak zawk a ni." tiin.
A sawi tum chu - khawizu siam nasa chi khuai (Apis mellifera) hi sava anga ngaihtuah chuan, ar ang chauh a ni. Mihringin duat taka a vulh, a thlah pun thlap a ni a, thil sual a ni hran lo. Mahse ram khuai tak tak - bumblebee te, mahni chauha lei kuaa bu siam thin khuai te, pangpar kara muhil thin khuai te chu ram savate ang an ni. Mihringte duat an hlawh lo a, ngaihsak an ni lo a, an riral mek zawk a ni.
David Beckham-a khuai bawm pakhatah hian khuai nuai 5 vel an lawi thei. Chuti zat khuai chuan ni khatah pangpar maktaduai tel an tlawh a ngai. Chung zawng zawng chu ram khuaite nen an inchuh a ni. Khuai khawi chungchanga khuaite inel thu hi ngaihdan satliah mai a ni lo a, science-in a finfiah thlap tawh a ni.
Kum 2016-ah khan zirchiangtu ten uluk takin hmun hnih an zir chiang a - hmun khat chu pangpar tamna hmun zau tak a ni a, pakhat chu pangpar tlemna, buh hmun vel a ni. Pangpar tamnaah chuan bumblebee ten nghawng an tuar lo a; mahse pangpar tlemnaah erawh chuan bumblebee zat a tlahniam nghal dawrh mai. A awmzia chu, chaw tamnaah chuan an awm ho thei a, chaw tlemnaah chuan chaw zawngin an inel nasa hle thung tihna a ni.
Kum 2021-ah khan Germany ram Munich khawpui chhunga pangpar khawite an zir chiang a. Khuai khawi an tamna apiangah ram khuai an tlem zel a, khawizu siam chi khuai tha mi (honeybee) ten an hmun an luahlan zel tih an hmu chhuak. Pangpar pakhat bawmtu zingah pawh ram khuai (bumble bee) aiin khawizu khuai (honeybee) an tam zawk zel.
Kum 2018-ah khan France chhim lam, ramngaw humhalh bikah khuai bawm sang tam tak an dahkhawm a. An enchian chuan khuai bawm awmna atanga metre 500-1000 chhung velah ram khuai an bo duak a, pangpar an bawm tur pawh a tlem sawt tih an hmu. Khuai khawi hian a vela ram zau tak a huam vek a ni. Heng zawng zawng hian thu pakhat min hrilh chu - "Khawizu duh vanga khuai khawina bawm tam lutuk hi a pawi thei" tih hi.
A nih chuan David Beckham-a'n thiam lohna a nei em? tih zawhna chhanna chu thiam lohna a nei lo tih a ni. Bertie Gregory-a pawhin Beckham-a sawisel a tum loh thu a sawi. Beckham-a ram Cotswolds ram zau takah chuan pangpar a tam a, a khuaite khan nghawng lian tak an nei kher lo mai thei. A thiltih hian mi tam tak mit a tivar a, khuai ngaihsak an tam phah zawk a ni.
Mahse, a thiltih ang chiah hi khawpui chhung in chhawng sak tak leh room zim te-a awmin a tih ve chuan a pawi thei thung a ni. London khawpui laili, pangpar tlemna hmunah chuan pawi nasa tak a thlen thei tih a ni.
Kan ngaihdanah chuan khuai zawng zawng hi ang khat vek an ni maithei. Mahse khuai hi chi hrang 20,000 chuang a awm a, khawizu siam tam chi khuai (honeybee) hi chi khat chauh a ni. A dang zawng zawng hi ram khuai an ni a, pangpar chi hrang hrang tih puitlinna kawngah an pawimawh zawk fe bawk.
A nih chuan engnge kan tih tak ang le? Gregory-a chuan kawng awlsam leh tha zawk min kawh hmuh a, chungte chu:
1. Pangpar phun rawh:
Khuai bawm lei ai chuan i huanah ram pangpar chi hrang hrang phun rawh. A par hun inang lo - thenkhat thlasika par, thenkhat nipuia par tur ang chi te ni thei se. Chutichuan kum tluanin khuaiin chaw an nei ang.
2. Hnim ngaithei rawh:
Kan huan kan tifai lutuk thin. Hmun hnim deuh te, thing tang ro te, lung khawkrawk te hi ram khuai ten bu an chhepna a ni. Hmun zawl fai vek ai chuan tlema hmun hnim deuhah hian khuai an awm duh zawk.
3. Tur (Pesticide) hmang tlem rawh:
I pangpar khawiah rannung thahna hlo kap vak suh. I kap a nih pawhin tlai lam, khuaite an lawi hnu ah kap chauh ang che.
Beckham-a khawizu bur mawi tak mai, a bangah "DB" tih inziak te chu hmuhnawm viau mahse, a phena thu dik tak chu hei hi a ni - Khuai humhalh nan khuai khawi kher a ngai lo. Pangpar pakhat i phun khan, khuai bawm pakhat i lei ai khan ram khuai 100 tan chaw i pe zawk tihna a ni.
Chuvangin khuai i khawi ve duh a nih pawhin i khawi rualin i huanah pangpar phun hnem ve thung rawh. Chu chu khuaite tan chawlhna hmun dik tak a ni zawk ang.