Tuesday, 30 June 2026

๐‘๐ž๐ฆ๐ง๐š ๐๐ข: ๐Š๐ฎ๐ฆ ๐Ÿ๐ŸŽ ๐‚๐ก๐ก๐ฎ๐ง๐  ๐๐ฎ๐š๐ข๐ง๐š ๐“๐ข๐ญ๐š๐ฐ๐ฉ๐ญ๐ฎ ๐‘๐ž๐ฆ๐ง๐š ๐“๐ก๐ฎ๐ญ๐ก๐ฅ๐ฎ๐ง๐ 

- Joel Lairemsanga


June ni 30 hi Mizoram chanchina ni pawimawh berte zinga mi a ni a, "Remna Ni" tia hriat leh lawm thin a ni. June 30, 1986-ah khan New Delhi-ah "Mizoram Remna Thuthlung" chu India sorkar, Mizoram sorkar leh Mizo National Front (MNF) aiawhte’n an ziak a. Kum 20 chhung zet ram buai ni a, silaia inbeih leh nunna tam tak chรขn hnuah remna a lo thlen theih phah ta a, he inremna hi Mizoram chanchina thil thleng ropui leh chhinchhiahtlak berte zinga mi a nih avangin a hlu hle a ni.

Buaina intan dan

India-in zalenna a hmuh hnu khan Mizoramah hian hmasawnna leh sorkar kalpui dan chungchangah ngaihdan hrang hrang a lo piang chho va. Kum 1959-a Mautam tam a lo thlen khan mipuite’n harsatna nasa tak an tawk a. Chutih laia sorkar laipuiin a puihna a tlem lutuk tih ngaihdan a len avangin Mizo National Famine Front (MNFF) din a ni ta a. He pawl hi a hnuah Mizo National Front (MNF) tiin an thlak a, Mizoram tana zalenna sual an tum ta a ni.

Kum 1966-atanga buaina

March 1, 1966 atang khan MNF-in a tak taka India sorkar dodalna a แนญan a, Police Station, Treasury leh sorkar office hrang hrang chu an bei a. India sorkar chuan sipai a rawn tir a, khaw tam takah harsatna a thleng zui bawk. Mizoram chu van lam atangin bomb leh machine gun hmangin an bei a, India chanchinah a ram mipuite chunga air strike hman hmasak ber a ni tih historian tam takin an sawi.

Buaina hian kum tam tak a awh a, mi tam tak an thi a, sang tam tak an tlanchhe bawk. Khaw hrang hrangte chu Grouping of Villages tih hmangin khaw khata khawsa tura sawi khawm an ni a, hei hian mipuite nunphungah harsatna nasa tak a thlen.

Inremna Kawng Zawh

Kum 1970 leh 1980 inkar chhung khan India sorkar leh MNF inkara remna siam tumna vawi tam a awm a. A hmasa lamte chu hlawhtling lo mah se a hnuah Prime Minister Rajiv Gandhi leh MNF hruaitu Pu Laldenga ten inbiakna an chhunzawm zel a. Anni pahnih leh an thawhpui ten remna chu ralthuam che-lek aiin inbiakremna hmanga siam theih a ni tih an hria a, thuthlung siam turin an bei ngawrh hle.

Mizoram Remna Thuthlung – June 30, 1986

June 30, 1986-ah khan New Delhi-ah Remna Thuthlung ziah a ni ta a, India sorkar aiawh R. D. Pradhan- a, MNF aiawh Pu Laldenga leh Mizoram sorkar aiawh Pu Lalkhama ten hming an ziak.

He Remna Thuthlung-a thil pawimawh zualte chu:-
1. Ralthuam hlan: MNF hian an ralthuam zawng zawng India kutah an hlan vek ang.
2. Khawtlang nuna kir lehna: MNF member-te chu vantlang nun pangngaia an nun leh theih nan remchang siam a ni.
3. Political prisoner chhuah: Politics avanga tan ina tangte chu zalenna pek an ni.
4. State famkim nihna: Mizoram chu state puitling ni tura pawm a ni.
5. Remna leh democracy: Ralthuam aiin inremna leh democracy hmanga harsatna ching fel turin an inrem.

State famkim nihna

Remna Thuthlung ziah atanga thla riat hnu February 20, 1987-ah khan Mizoram chu India ram state 23-na a lo ni ta. Chumi hnuah inthlanna neih a ni a, MNF-in inthlanah hnehna an chang a, Pu Laldenga chu Mizoram State Chief Minister hmasa ber a lo ni ta a ni.

Remna Thuthlung Hlawhtlinna

Mizoram Remna Thuthlung hi khawvel pum huapah pawh remna hlawhtling ber zinga pakhat ni-a sawi thin a ni. Kum tam tak a liam tawh hnu pawhin remna chu a la nghet reng a, Mizoram chu India rama state ralmuang leh dan leh thupek kenkawhna tha ber zinga pakhat a ni mek. Hei hian inbiakremna, inngaihdam tawnna leh inhriatthiamna hmangin buaina lian tak tak pawh sawi fel theih a ni tih a tilang chiang hle.

Remna Ni kan lawm chhan

Remna Ni hi Holiday satliah mai a ni lo. Kan mi hmasate tawrhna kan theihnghilh tawh loh nan te, remna man a hlut zia kan hriat reng nan leh khawtlang inpumkhatna kan vawn nun reng nan lawm thin a ni. He ni-ah hian Remna Thuthlung pawimawhna inzirtir thin a ni.

Tlangkawmna

Mizoram Remna Thuthlung hi Mizo hnam chanchina thil thleng ropui ber zinga pakhat a ni. Kum 20 chuang ralthuam chelek-a buaina a titawp a, Mizoram chu remna, hmasawnna leh democracy kawngah a hruai lut ta a ni. Chuvangin June 30 Remna Ni hi kan mi hmasate thawhrimna leh inpekna kan hriat rengna ni a nih bakah, tun hnuah pawh remna kan vawn him zel tur thu kan intiam tharna ni pawimawh tak a ni.







Friday, 26 June 2026

๐๐ž๐ฒ๐ฆ๐š๐ซ-๐š'๐ง ๐‹๐ข๐จ๐ง๐ž๐ฅ ๐Œ๐ž๐ฌ๐ฌ๐ข ๐š ๐Ÿ๐š๐ค ๐ก๐ฅ๐š๐ค

- Joel Lairemsanga


Brazilian superstar Neymar Jr. chu hliam vanga a chawlh hnuah khelmualah a rawn kir leh ta. A kir leh hnu lawka a sawi hmasak ber pakhat chu Argentine football legend Lionel Messi fakna a ni.

June 24, 2026-a Miami Stadium-a Group C match pawimawhah Brazil chuan Scotland chu 3–0-in an hneh. He hnehna hian Brazil chu knockout round-ah a hruai lut a, group champion an nihna a nemnghet bawk. Inkhelh zawh veleh Neymar chuan media-te hmaah Messi chu a “thian แนญha ber” a nih thu a sawi.

He match hi kumin World Cup-ah Neymar-a’n match a khelhna hmasa ber a ni a, inhliam avanga taksa chak tawk lohna avangin Group match hmasa pahnihah khan a tel thei lo va, Scotland an hmachhawnnaah chiah hian a khel thei ta a ni.

Media-te’n an zawhna chhangin Neymar chuan:

“Messi hi ka thian tha ber a ni. Khelmual chhungah player ropui tak a ni a, khelmual pawnah phei chuan mi tha tak a ni. Ka thian kawmngeih a ni a, ka hmangaih leh ka ngaihsakzia pawh a hria,” tiin a sawi.

Messi leh Neymar inthian thatna hi football khawvelah a lar hle a, an pahnih hian Barcelona-ah kum li chhung, 2013 atanga 2017 thleng khan an khel dun a, hemi chhung hian trophy lian tak tak tam tak an chawi dun bawk.

Barcelona-ah khan La Liga title pahnih, Copa del Rey vawi thum, UEFA Champions League, UEFA Super Cup leh FIFA Club World Cup vawi khat theuh an la. Kum 2021-ah PSG-ah an kheldun leh a, Paris-ah kum hnih an khelh dun chhungin Ligue 1 title vawi hnih leh Trophรฉe des Champions pawh an la bawk.

June 24, 2026-a Miami Stadium-a Group C match hnuhnung berah Brazil chuan Scotland chu 3–0-in an hneh a, he hnehna avang hian group champion nihna nen Round of 32 (Pre-quarterfinals) an tlang ta a ni.

Morocco pawh he group atang hian knockout round-ah a lut ve bawk.
Brazil-in Scotland an hnehnaah hian Vinรญcius Jรบnior chu a langsar hle a, minute 7-naah goal hmasa ber a thun a, first-half injury time-ah a lu hmangin a goal hnihna a thun leh. Brazil goal thumna chu minute 60-naah Matheus Cunha-a’n a thun thung.

Goal hnih a thun avangin Vinรญcius Jรบnior chuan history a siam a, kum 2002 World Cup hnulama Brazilian player zingah World Cup match hmasa pathuma goal thun vek thei hmasa ber a ni. Vinรญcius Junior hma hian Jairzinho, Romรกrio, Ronaldo Nazรกrio leh Rivaldo te'n hetiang record hi an lo siam ve tawh a, Vinicious Junior hi a pangana a ni ta a ni.

Brazil hian point 7 neiin Group C-a pakhatna a ni mek a, Scotland erawhin point 3 chauh an nei a, third-place team tha berte zinga an tel theih leh theih loh chu group dangte result-ah a innghat thung ang.

Neymar-a’n Messi a fakna thu leh Brazil-in knockout round an thleng ta hian football khawvelah titi a siam mek a, World Cup champion nih tuma ke an pen kawngah beiseina sang tak nen Brazil hian hmalam an pan mek ni te pawhin a lang e.



Thursday, 25 June 2026

๐†๐จ๐š๐ฅ๐ค๐ž๐ž๐ฉ๐ž๐ซ ๐ฅ๐š๐ซ ๐ญ๐ก๐š๐ซ ๐ญ๐ก๐ฎ๐ญ - ๐•๐จ๐ณ๐ข๐ง๐ก๐š ๐œ๐ก๐š๐ง๐œ๐ก๐ข๐ง ๐ง๐ ๐š๐ข๐ก๐ง๐š๐ฐ๐ฆ

- ๐ฝ๐‘œ๐‘’๐‘™ ๐ฟ๐‘Ž๐‘–๐‘Ÿ๐‘’๐‘š๐‘ ๐‘Ž๐‘›๐‘”๐‘Ž


     June 15, 2026-a Atlanta Stadium-a inkhel tihtawpna hamrik a rik rual chiah chuan  cameraman- te chuan Cape Verde goalkeeper Vozinha lam an pan nghal hum hum mai.


     Kum 40 mi goalkeeper hi a tap a, a hringnun zinkawnga hun harsa a lo paltlang tawh te chu a rilruah a lo lang chhuak zut zut mai a lo ni. He thil hi World Cup-a champion tura rin kai Spain nen goal lut awm lova an inhnehtawk hnua thil thleng a ni.


     Cape Verde tantu mipui sang tam tak, minute 90 chhung tawp lova au te chu an phur em em a, an inpawm a, an lam a, result an hlimpui takzet. Khelmualah pawh player-te chu an hlimzia lantirin an inkuah chuk chuk a, neutral mi tam tak te pawh inkhel ropui en hian an lo phur ve em em a, game a tawp hma hauhvin Cape Verde hi an lo lawmpui ve hial mai.


     European champion Spain lakah goalkeeper Vozinha chuan goal ven a thiamzia a lantir a, goal a chhuah duh tlat loh avangin a ram tana World Cup-a result hriatrengtlak a hlawh chhuak ta a ni.

     
“Ka tap lo thei lo a ni. Ka pi leh ka pu te bula seilian ka ni a, anni erawh chu khawvelah hian an awm ve tawh lo. Kum tam tak liam taah khan an boral tawh a ni. Anni kha ka tan chuan engkim an ni a, min chawi liantute an ni” tiin player of the match-a thlan a nih hnuah Vozinha chuan a sawi.

     

“Ka nu vang pawhin ka hnuk a ulh a ni. Visa man a to em avangin a hun takah kan inbuatsaih hman lo a, visa vangin hetah a lo kal thei si lo a ni. A hmunah lo kal ve se ka ti khawp mai.”

     
Vozinha chuan sawi belh zelin, “Kan team ka chhuanna ber chu kan inlungrualna hi a ni. Player tupawh lo tel se, chhungkua ang maiin kan inen thei vek a, hei hi kan chakna thuruk chu a ni. Mi thenkhat chuan nuam chen mai mai turin World Cup hi khel satliah turah min ngai a, mahse a ni lo. Team zahpuiawm loh ber kan ni tih kan hria a, hei hi kan World Cup khelh vawi khatna a ni bawk. Kan ram tana theihtawp chhuaha khel tura thawk chhuak te kan ni." a ti.  

     
Vozinha chuan World Cup khelh hi a naupan lai atang tawha a duhthusam leh a lo thlir thin a nih thu a sawi. Josimar Dias-a piang Cape Verde goalkeeper hian World Cup khelh chu a duhthusam leh mitthla a nih reng thu a sawi a, a tak takin a khel ta mai pawh ni lovin, khawvelin a mi chhinchhiah a lo ni ta a, an ram tan history a siam ta hial chu a nih hi. 


     Vozinha hi tunah hian kum 40-a upa a ni a, Cape Verde international team-ah upa ber a ni bawk. World Cup khelh laia upa ber record chelhtu chu Egypt mi Essam El Hadary a ni a, kum 2018-a World Cup a khelh lai khan kum 45-a upa a ni. 

   

“Kum 25 ka nih hnuah kum 2012 khan professional football ka khel tan chauh a, ka tan chuan a tlai lutuk tawh,” tiin Vozinha chuan a sawi. “National team hi bansan ka tum tawh a; mahse he ka dream vang hian ka chhunzawm leh ta zawk a ni.

“Kan thawhrimna zawng zawng hi kan zavaia ta a ni. Kei hi Man of the Match-a thlan ka ni a; mahse he award hi ka team-puite zawng zawng ta a ni. An tel lo chuan engmah ka ni lo. Ka team leh ram mipuite tan ka thawk zel ang.” a ti bawk.


     Cape Verde hi Africa khawthlang tuipui kam aแนญanga mel 600 zeta hla, tuipui zau laili taka awm, thliarkar sawm leh pakhat inkawp khawm, arkipelago mawi tak a ni a; nimahsela khawvel ram dang lakah erawh a mal hle si. Football tuipui naupang tan phei chuan eizawnna kawng a inhawng zau lo kher mai. 


     Mindelo khuaa sei lian Vozinha pawh hian harsatna a pal tlang hnem ve hle. “Kan ramah hian goalkeeper แนญha ber pawl ka ni ve a; nimahsela, ka pian a tawi avangin แนญhahnemngai taka ka khelh pawhin min thlan phah ngai meuh lo,” tiin a sawi. Mi tam tak tih dan ang bawkin an ram lo awp tawhtu Portugal-ah beiseina thar zawngin a pen chhuak a, chu chu a eizawnna kawng inแนญanna bulpui a lo ni ta a. Hemi hnu hian Slovakia, Angola, Moldova leh Cyprus ramah te a pen chhuak zui ta zel a, tunah hian Portugal second-tier club, Chaves tan a la khel mek a ni.


     Vozinha hming hrim hrim pawh hian football chanchin a keng tel ve reng reng. A pa chuan Argentina leh Real Madrid player ropui Jorge Valdano hming chawia ‘Valdano’ tiin a fapa hming hi phuah a tum a; mahse Cape Verde thuneituten an phal tlat lo. A tawpah chuan kum 1986 World Cup-a langsar ve tak Brazil defender Josimar hming chawiin a fap hming hi a phuah ta a ni. Kum tam a liam hnuah World Cup khelmualah tho Vozinha hian history rawn a siam ve ta a ni.

     
Spain mipui sing tam takte an ram tana an au hulh hulh lai leh Spain-in na tak taka an nawr laiin Cape Verde team goal-keeper hi a ding nghet hle a, save pawimawh tak tak pariat a nei hial mai. 


     Kum 40 chunglam goalkeeper zinga World Cup-a save nei tam ber chu Pat Jennings a ni a, a piancham vawi 41-naah Northern Ireland tan Brazil lakah save vawi 10 a lo nei tawh a, a hun lai kha chuan Cape Verde goal-keeper ang maiin khawvel lawm a hlawh ve hle a ni.


     Vozinha hi khelmual pawn lamah pawh a lar nghal hluai a, instagram-a amah zuitu pawh 50,000 aแนญangin maktaduai 13 chuang an tling ta hial mai! Hei hi a chhan ber chu - Brazil rama World Cup inkhel thlir theihna YouTube channel lian ber CazeTV-in an channel entute hnenah Cape Verde keeper instagram page hi follow ngei tura a ngen vang ni-a sawi a ni. “Hetiang thil mak hi a thleng thei ang tih ka ring pha ngai lo,” tiin Vozinha hian thuthar  theh darhtute hnenah a sawi a, a hlim hle.


     Scotland winger hlui Pat Nevin chuan "Cape Verde goalkeeper hian he game hi a ti hmuhnawm takzet. Kum 40 mi a ni tawh naa a khel tha tak zet a ni,” tiin 5 Live-ah a sawi. “Camera zawng zawngin an tin a, a teammate-te pawhin an kawk vek a, hun duhawm tak a ni.
Cape Verde hian minute 90 chhung zawng khan anmahni lama yard 18 chhungah an khel a ni ber. Chutiang chu nimahse theihtawpin an bei zel a, mahni thu duh mi chu ni se khatiang khan an khel thei lo ang. Team inpawh leh tangrual, tumruh an nih avang chauhin khatiang khan an khel tluan thei a nih kha.” tiin a sawi zui bawk.


     ITV sports-a commentator Lee Dixon chuan: “A mak tak zet a ni. Inkhel ropui a ni. Cape Verde khan fak an phu thlawt a, Spain erawh chu han fakna tur a awm hran lo. An duhthusam chu ni bik lo mahse Cape Verde tan chuan zan chhinchhiahtlak tak a ni. An theihna zawng zawngin an khel a, centre half-te, full-back-te an fakawm tak zet. An goalkeeper mittui tla ka hmuh khan kei pawh ka tap lo chauh a ni.” a ti. 


     Mipui nuai 5 chauh awmna ram ni-a, World Cup-a qualifying ram zingah ram te ber pathumna ni bawk tan chuan mi thahnem takin kumin World Cup-a champion tura an ngaih Spain ram meuh inhnehtawkpui hi result pawimawh tak a tling.  


Cape Verde ram mipuite chuan an ram football team-te hi an lawm tak zet a, an jersey rawng inbelin flag sen, var leh dum an keng a, an zai a, an lam a, an player-te hi an chawk phur thiam hle. Game a tawp hma hauhvin neutral mi te pawhin an lo tan ve a. Cape Verde international football team chanchin chu mi zawng zawng thawnthu sawi nuam tih a lo ni ta a ni ber e.

     Mizoram ai pawha te zawk thliarkar ram chuan football khawvel mit a la ta em em mek chu a nih hi.




๐Š๐š ๐ก๐ฎ๐ฉ ๐ฏ๐š๐ง๐ ๐š ๐ซ๐ž๐ ๐œ๐š๐ซ๐-๐ข๐ง ๐ฌ๐š๐ฐ๐ข ๐š ๐ก๐ฅ๐š๐ฐ๐ก ๐ก๐ฅ๐ž.

๐˜‘๐˜ฐ๐˜ฆ๐˜ญ ๐˜“๐˜ข๐˜ช๐˜ณ๐˜ฆ๐˜ฎ๐˜ด๐˜ข๐˜ฏ๐˜จ๐˜ข


2026 FIFA World Cup khelh mekah hian football chanchina inhnialna nasa tak pakhat a thleng mek. Paraguay midfielder Miguel Almirรณn chu FIFA-in dan thar a siam - "ka hup khapna dan" hmanga red card hmu hmasa ber a ni a, hei hian FIFA-in dan thar a siam a khirh lutuk em tih sawizuina nasa tak a chawk chhuak mek a ni.

He thil hi Santa Clara, California-a June 20, 2026-a Group D-a awm Paraguay leh Turkey inkhelhnaa thleng a ni. Player pahnih inkara inhnialna pangngai nia lang kha rei lo teah football chanchina thil thleng dangdai leh sawi zui hlawh takah a chang ta a ni.

Red Card-in sawi a hlawh hle

First-half tawp dawn hnaihah midfield bulah foul pakhat a awm hnuin boruak a sosang tan a, Almirรณn chu Turkey defender Mert Mรผldรผr nen an inhnial a, hetia an buai lai hian Almirรณn chuan a kutin a ka a hup hlauh mai.

Mรผldรผr chuan referee Ivรกn Barton chu a hrilh nghal a, referee chuan inkhel a titawp a, VAR (Video Assistant Referee)-in video a en chiang phawt a, chumi hnuah chuan field-ah a let leh a, Almirรณn chu direct red card a pe ta a ni.

Hei hi ka hup khapna dan thar FIFA-in a hman hnua red card pek hmasak ber a ni a, chutih rualin World Cup chanchina he dan avanga hnawhchhuah hmasak ber pawh Almirรณn hi a lo ni ta bawk.

Stadium chhunga player awm te, coach-te leh Paraguay tantu zawng zawng pawhin mak an ti hle a, eng vangin nge Paraguay midfielder chu red card hmuhtir a nih tiin an inzawt sup sup mai a ni.

Second half khelh chhung zawngin Paraguay chuan player 10 chauhvin an khel a, an แนญang tluan parh a ni ber e.

Midfielder Matรญas Galarza chuan inkhel tan atanga second 65-na velah goal mawi tak a thun a, hei hi kumin 2026 World Cup-a goal lut rang berte zinga pakhat a ni.

Almirรณn-a'n red card a hmuh hnuah Turkey-in ball an chang tam zawk hle a, goal thun pawh an tum ruh hle. Mรผldรผr-a'n a tauh pakhat chuan crossbar leh goal ban a per nghe nghe.

Turkey hian nawr na hle mahse Paraguay defense a khawng hle a, hun tawpah meuh chuan Paraguay-in 1–0-in hnehna ropui tak an chang ta tho a ni.

Inkhelh zawhah Paraguay head coach Gustavo Alfaro chuan referee thutlukna chu dan anga tih a ni tih a pawm thu a sawi. "I ka i hup chuan red card i hmu dawn tih chu dan zam sa atang chuan thil dik tak a ni a, kan tihdanglam theih pawh a ni lo. Mahse, he dan thar hi a khirh lutuk em aw..." tiin zawhna a zawt let thung.

"Football-ah hian lungawi lohna leh inhnialna te a awm ve reng a, kan khirh lutuk ang tih ka hlau. Football nihna tak pawh kan hloh phah ang tih a hlauhawm ta e." a ti zui bawk.

Alfaro chuan Almirรณn-a'n a teammate-te hnenah ngaihdam a dil tawh thu a sawi bawk. A thiltih avangin team tan harsatna a thlen tih a inhrethiam a, pawi a ti hle tih pawh coach chuan a sawi.

Engvangin nge FIFA hian he dan thar hi a siam?

He dan thar hi World Cup hma lawka UEFA Champions League-a Benfica winger Gianluca Prestianni leh Real Madrid star Vinรญcius Jรบnior inkara buaina thleng avanga lo piang a ni.

Footballer pahnih hi an inhnial laiin Prestianni chuan a ka a hup a, Vinรญcius hnenah thu mawi lo tak a sawi nia puh a ni zui bawk. A ka a hup avangin official-ten eng nge a sawi tih an hre chiang thei lo va, buaina nasa tak a chhuak zui ta hat mai a nih kha.

UEFA-in an chhui zui hnuah Prestianni chuan inhmuhsitna thu a sawi ngei a ni tih an hmuchhuak a, match paruk khel thei lo tura hrem a ni zui bawk.

Hetiang thil hi kumin World Cup-ah a thlen ve leh loh nan FIFA chuan player-in inhnial laia a ka a hup chuan referee-in direct red card a pe thei ang tiin dan thar a siam ta a. He dan thar hian a tum ber chu match official leh television camera laka player-ten thu mawi lo emaw hnam inhmusitna emaw an thup theih loh nan a ni.

Football khawvelah ngaihdan a phir hlawk

He dan thar แนญantu lam chuan player-te chetna tha lo a tlem phah dawn niin an sawi a, a sawiseltu lam erawh chuan referee-te kutah thuneihna a tam ta lutuk a, fel-hlel takin player an hrem thei mai dawn alawm le tiin an sawi ve thung.

Player hlui tam tak pawhin football hi rilru leh thahrui hmanga infiamna a nih avangin inhnial chang pawh awm lo thei lo a ni a, FIFA dan thar hian แนญul mang lova red card inpek a thlen mawlh mawlh ang tih an hlauh thu an sawi.

Almirรณn-a red card hmuh hi a tak taka he dan thar hmanna hmasa ber a ni ta a ni.

UEFA-in FIFA dan thar hi a hmang ve dawn rih lo

Football ngainatute bengverh tak chu UEFA chuan he dan thar hi an tournament-ah an hmang ve dawn rih lo tih hi a ni. UEFA official-te chuan ka hup avanga red card pek nghalna dan leh player-in referee thutlukna a duh lohzia tihlanna atana pitch a chhuahsan avanga red card pekna dan te hi UEFA Champions League leh Europe tournament dangah an hmang rih lo ang tih an sawi.

World Cup-ah he dan thar hian engnge a an tih an en phawt ang a, chumi hnuah chuan season lo awm turah hman ve chi a ni em tih an ngaihtuah chauh ang. League tam zawk pawhin FIFA ke pen hnu leh kalsiam an nghah phawt a rinawm.

2026 World Cup-a dan thar hman dangte han tarlang ve ila:

Ka hup khapna dan bakah FIFA-in dan thar a hman te chu-

- Throw-in leh goal kick-a hun khawhral venna atan five-second restart countdown hman a ni.
- Ten-second substitution rule: Player thlak chuan field a chhuahsan vat a ngai. A nih loh chuan a team-te chuan rei lo te chhung player 10 chauhvin an khel ang.

- VAR thuneihna tihpun a ni: Video official-ten thil tam zawk an en thei tawh ang. Player hming hriat sual, yellow card pek dik loh leh attacking foul แนญhenkhat te pawh an ennawn thei ang.

- Hydration break: United States, Canada leh Mexico te hi ram lum a nih avangin match tinah tui in chawlh a awm zel ang.

- Goalkeeper injury delay khapna: Coach-ten injury chawlh hmanga timeout an neih แนญhin chu tih tawp a ni.

- Referee thutluknaah a lawm loh avanga player-in pitch a chhuahsan chuan direct red card a hmu ang. Team-in match an tihtawp chuan an chak lo nghal ang.

FIFA-in a tum ber chu football hmuhnawm leh changkang, dik zawk leh hlu zawk chhawp chhuah a ni.

Almirรณn-a'n eng nge a hmachhawn ang?

Red card a hmuh avangin Almirรณn hian Paraguay Group D match hnuhnung ber tura Australia an khelh hunah a khel thei dawn lo. He match hian knockout stage an pal tlang dawn nge dawn lo tih a hril tawh ang. FIFA-in an endikna azirin hremna dang pawh a tawh belh thei bawk.

Goal mawi tak thun avang ni lova World Cup-a sawisel hlawh tak dan thar hmanga red card hmu hmasa ber a nih avang zawkin Almiron-a hming chu football chanchinah ziah lan a ni reng tawh ang.

June 20, 2026-a Paraguay leh Turkey inkhelhnaa Miguel Almirรณn-a red card hmuh hi World Cup-a dan thar hman แนญan a nihzia lantirtu langsar tak a ni. Dan khirh zawk, VAR thuneihna zau zawk leh player-te chetna chungchanga kaihhruaina thar hmangin FIFA chuan football a siam danglam mek a ni.

Miguel Almirรณn-a red card hmuh hi red card dang ang mai mai a ni lo. Football khawvelin dan thar leh hun thar a luh tak takna chhinchhiahna a ni kumkhua tawh ngei ang.



Thursday, 4 June 2026

Ringtute leh Inkhawm

- Joel Lairemsanga


   Kan tunlai khawvelah zet chuan inkhawm hlut zawng kan teh dan pawh a dang ta hle. 


"Thuhril a ngaihnawm em?"; 

"Inkhawm a nuam em?"; 

"Malsawmna ka dawng em?" 


tih te hi inkhawm hlutna tehna atan kan hmang ta ber chu a nih hi! 


   Hetiang zawhna hi tehkhawng dik lo chu a ni bik hauh lo; amaherawhchu heng hi Pathian biaa inkhawm hlutna tehna atan buklung tling a ni ber lem lo. Thuthlung Tharin min hrilh angin Biak In hi midang che vel thlirna hmun a ni ringawt lo va, Pathian mite Pathian biaa an inhmuhkhawmna hmun, intichak tawn tura an inpawl hona hmun a ni. 


   Tirhkohte Thiltih Bung 2-naah kohhran ding hmasaa ringtute nun dan chiang takin kan hmu. Thlarau Thianghlim a lo thlen veleh ringtute chu Isua zirtirte thukenah an tlu lut a, an inpawl ho a, chhang an phel a, tawngtaiin an inchhem alh tawn thin. An inhmukhawm satliah a ni ringawt lo va, nun dan an inhrilhtawn a, kawng engkimah an induhsak tawn em em zawk a ni. Pathian an be ho a, an inhmangaihtawn em em a, midang phurrit an phurhpui a, lawmna lamah lah an inlawmpuitawn bawk thin a nih kha. 


   Tunlai Kristianna khawvela kan man fuh loh lian tak ni-a lang chu Pathian biak inkhawm hi ruat bik leh thlan bikte chetvelna ni-a ngaih leh thlirtu mai ni-a inhriatna hi a ni awm e. Pathian thu chuan mi tin hian puithiam hna kan thawk vek a, Pathian be tura kan pun khawm hian chanvo kan nei vek zawk a ni tih min hrilh. Pathian fakin kan zai a, kan tawngtai a, Pathian thu kan ngaithla a, thupha chawiin kan kun a, ringtute kan intichak tawn a, Pathian hmaa halral thil hlan thianghlim angin kan inpe a, hetiang zawng zawngah hian ringtu mimal tin te'n chanvo kan nei vek a, tumah thlirtu ni-a ralbang tur kan awm bik chuang lo. 


   Hei hi kan hriatthiam chuan Biak In-a inkhawm kan thlir dan pawh a thlak danglam ngeiin a rinawm. Bible-a ringtute inpawlna chu inแนญhian แนญhatna aiin a thuk zawk tih kan hmu. Inthian-แนญhatna chu khawi hmunah pawh a awm thei, nimahsela Kristiante inpawlna chu Isua Krista nena inzawm a nih avangin a nghet zual bik a ni. Tirhkohte hunlaia ringtute kha an inngainat avang ringawtin an inkawm ho lo; an thil neih, sum leh pai, in leh lo leh an nun zawng zawng an inแนญawm vek a nih kha. Khati taka an inpumkhat theihna chhan chu Chhandamtu inแนญawm an neih vang a ni zawk.


   Tirhkoh Johana'n kristiante inpawh tawnna hi Pathian kan biakna aแนญanga lo luang chhuak a ni tih min hriattir. Pathian nena kan inzawmna a thuk zawh poh leh midangte nena kan inlaichinna leh inpawhna a thuk sawt thin ang. Pathian ropuina รชngah tih tak zeta mi a kun chuan Pathian pawlna dik tak a chang แนญhin. Pathian pawl tam apiangin harsatna kara chakna leh thlarau lama แนญhan lenna a hmu แนญhin a lo ni.


   Kohhrana inkhawm taimak hi kristiante inzirtirna zinga tel leh thil pawimawh tak a ni. Pathian thu chuan ringtute chu inkhawm แนญhulh fo turin min fuih lo. Pathian mite inkhawmna apiangah infuih tawnna, intihchak-tawnna leh rawngbawlna remchang a awm thin. Taksa hian chaw แนญha a mamawh fo ang bawkin, thlarau pawhin thlarau lam chaw แนญha a mamawh fo. Kohhran aแนญanga intlak hran ching Kristian chu thlarau lamah a chau a, a beidawng a, thlemna hmaah a derthawng thuai thin. 


   Kohhran hi Pathian thuah chuan Krista Taksa tiin sawifiah a ni a, a peng tin a pawimawh em em vek bawk. Ringtu tin hian Pathian rawng bawl turin mawhphurhna kan nei vek. Kan taksaah pawh peng pakhatin tha taka hna a thawhin taksa pumin a hlawkpui a, taksa peng pakhat lek pawhin hna a thawh that theih loh erawh chuan taksa pum puiin a chhiat phah thin. Pathianin kristian-te hi kan intihchak zualna atan mal taka nung tur ai mahin Kohhranah a huho-a inpawl khawm a, inchawm nung tawn turin min ruat a nih hmel zawk e. 


   Chanchin แนฌha ngei pawh hian ringtu inkhawm thinte zingah thilphalna leh mahni inphatna nun a thlen thin. Ringtu hmasate khan an thil neih an inแนญawm theihna chhan chu Krista kaltlanga khawngaihna an dawn an ngaihhlut vang a ni. Mi ropui Isua kha hausa hle si khan keimahni avangin mi rethei a lo ni a, Amahah chuan kan lo hausak theih phah ta thung si. Khawngaihna chuan ringtute thinlung a tidanglam a, midang ngaihsak turin a nawr kal a, khawngaihnaa din kohhran chu thilphalna, khawngaihna leh inpumkhatnaa khat kohhran a lo ni แนญhin.


   Thuhril pawh hian biak in inkhawmnaah hmun pawimawh tak a luah. Pathian Thu puan chhuah hi thusawi satliah mai a ni lo; Pathianin a mite a biakna a ni zawk. Ringtu inkhawm thinte chuan Pathian thu ngaihthlak leh a thu zir bakah sim tur leh zawm tur an hre thin. Thuhrilin a tum ber chu nun tihdanglam a ni ti pawhin a sawi theih ang. Thuhril hmangin Pathianin ringtute rinna a tichak a, mi dawihzep a tihuaisen a, rilru na a thlamuan a, a mite chu rawngbawl turin a thuam แนญhin.


   Tunlai kohhranin a hmabak lian tak ni mek chu mi tam zawk hip tura inkhawm boruak nuam zawk siama hmalak a ni lova, Pathian biak leh inpawlna chungchanga Bible zirtirna dik tak kawhhmuh leh zirtir a ni zawk. Lo ral thlirtu ni lova a luhchilhtu nih tir te, awmhmuna thil tha lo dawngtu ni reng lova rawngbawltu zawka tan tir te, mi mal angin awm mah ila pumkhat kan ni tih hriattir te hi a hna pawimawh tak a ni.  


   Inkhawm taimak hian thil mak leh ropui a thlen แนญhin. Inkhawm hian Pathian mite a tipumkhat a, ringtute thinlung a tichak a, thutak a kawhhmuh thin. Vanah tawngแนญainate a chho a, nunte tihdanglam a ni thin a, a mite zingah Thlarau Thianghlim a thawk แนญhin. Heng hunahte hian ringtute hi lo thlirtu mai an ni lo a, Pathian hnathawh a thlenna atana Pathian thawhpuitu an ni theuh zawk.


   Chuvangin kohhran hmasa ang khan tirhkohte zirtirnaah te, inpawlnaah te, chhang phelah te leh แนญawngแนญainaah te i inpe thar ang u. Rinawm leh taima takin inkhawm ila, phur takin Pathian bia ila, thahnemngai takin rawngbawl ila, hmangaihna nen i infuih tawn แนญheuh ang u. Chutianga kan tih chuan kohhran a lo chak ang a, Krista chawimawiin a awm ang a, khawvelin Chanchin แนฌha thiltihtheihna danglam an hmu ang.


   Kohhran hi ringtute punkhawmna hmun satliah mai a ni lo. Chhungkua ang maia ringtute kan tel ho-na, taksaa kan rawngbawlna leh Pathianin khawvelah a tum a tihhlawhtlinna hmanrua a ni zawk.




๐๐š๐ซ๐ž๐ง๐๐ซ๐š ๐Œ๐จ๐๐ข ๐ฅ๐ž๐ก ๐Œ๐ข๐ง ๐€๐ฎ๐ง๐  ๐‡๐ฅ๐š๐ข๐ง๐ -๐š'๐ง ๐Œ๐ข๐ณ๐จ๐ซ๐š๐ฆ ๐š๐ง ๐ซ๐ž๐ฅ ๐ก๐ซ๐ž๐ฉ!

     India Prime Minister Narendra Modi leh Myanmar President Min Aung Hlaing te chu June 1, 2026-ah khan New Delhi-ah an inkawm a, khawvel ram hrang hrangin an ngaihven hle. Kum 2021, February thlaa sipaiin thuneihna a lak hnuah Myanmar chu politics thila buaina chhumpuiin a chim mek a, khawthlang ram - EU leh US te chuan Myanmar sipai kaihhruai State Administration Council sawrkar chu an hrek a, diplomacy lama inpawhna an titawp deuh vek bawk. Hetiang a nih lai hian India erawh chuan "Neighbourhood First" leh "Act East Policy" kalpuiin, Myanmar nen inthlunzawmna a la kalpui chhunzawm zel thung. 

     India ngaihdanah chuan Myanmar buaina hian India Hmarchhak ramri a nghawng nghal vek avangin inbiakna neih loh ai chuan inbiakna neih hi kawng tha zawk a ni tih a ni.
President a nih hnua Min Aung Hlaing-a'n India a rawn tlawh hmasak berna a ni a, kum 2021 hnuah khawvel ram lian zinga a tlawh hmasak ber a ni bawk. Hetia India a rawn tlawh ta mai hian khawthlang ramin Myanmar an hrekna karah India hi Myanmar tan thian rinawm, sumdawnna leh diplomacy kawnga inhawng tak ram a la ni tih a lantir a tih theih ang. Myanmar hi China nena ramri intawm, Bay of Bengal-a luhka pawimawh leh ASEAN luhna kawngpui ber a nih avangin India tan pawh a pawimawh em em tho a ni.

     India leh Myanmar hian km 1,643-a thui ramri an inแนญawm a. Mizoram-in km 510, Manipur-in km 398, Nagaland-in km 215 leh Arunachal Pradesh-in km 520 a nei. Hei vang hian Myanmar-a buaina a awm apiangin Mizoram a nghawng hmasa ber แนญhin.

     Myanmar hi India แนญhenawm satliah mai ni lovin Southeast Asia-a ring rawlh tura India tana luhka pawimawh ber a ni. India "Act East Policy" hnuaiah ASEAN ram 10 nena inkalpawhna atan te, USD billion 110 chuang inrawlhna sumdawnna leh diplomacy tihchakna kawngah Myanmar hi a pawimawh hle. Prime Minister Modi chuan- "Myanmar hi India tan แนญhenawm แนญha chauh ni lovin kan chhungkaw member, kan hmasawnna leh muanna kawnga ban pawimawh a ni," tiin a sawi.

     He inhmuhkhawmnaa thupui sawi hlawh ber chu ramri venhimna chungchang a ni. Kum 1950 aแนญang tawh khan India Hmarchhak -a hel pawl – NSCN-K, ULFA-I, PLA, UNLF, KCP, ZRA etc. – te chuan Myanmar Sagaing Region leh Chin State chhung, khaw 25 velah camp an nei nia sawi a ni. Heng hmun aแนญang hian India ram chhungah ralthuam tawlh luh, sipai beih leh sum hmuhna turin dan lova sumdawnna an kalpui แนญhin ni-a sawi a ni.

     India chuan Free Movement Regime (FMR) hnuaia ramri atanga km. 16 huam chhunga inkalpawh phalna hman แนญhin pawh tun hnai kum 2 chhung khan a titawp a, Assam Rifles-in khauh takin ramri an veng mek. India-in Myanmar hnenah "Operation Sunrise" ang chi sipai thawhdunna kalpui leh turin a ngen a, Myanmar President Min Aung Hlaing chuan, "India dodalna atan Myanmar ram chhung hi hman kan remti lo va, kan remti ngai bawk hek lo ang. Hel camp awmna kan hriat apiang kan แนญhiah sak zel ang," tiin a intiam. Hei hi Mizoram leh Manipur tan chuan intiamna pawimawh tak a ni.

     UNHCR chhut danin kum 2021 February thla aแนญanga 2026, June thla thleng hian Myanmar mi 62,000 chuang India-ah an rawn raltlan a, chung zinga 45,000 chuang chu Mizoram-ah an awm. Chin State nena hnam, แนญawng, sakhua leh chhungkaw lam inzawmna neih avangin Mizoram sawrkar, NGO leh kohhran ten an lo tuamhlawm a, Champhai, Siaha, Lawngtlai leh Hnahthial district-ah camp 160 chuang a awm mek.

     Mahse, heti zat mihring enkawl hi Mizoram tan phurrit lian tak a ni mek. Zirna, damdawi in, ei leh bar, hna insem chungchangah harsatna a thleng chho mek. MHA chuan State-in Rs. vaibelchhe 380 chuang a sen tawh thu a sawi. He inkawmnaah hian India-in Myanmar hnenah, "In ram chhungah muanna a awm theih nan inthlanna felfai buatsaih ula, raltlante him taka an kir leh theih nan kawng hawng rawh u," tiin a nawr. Myanmar lam pawhin Chin State-ah "Safe Zone" siam an tum thu leh UN kaltlanga raltlan haw dan tur ruahmanna siam an inhuam thu an sawi.

     Sumdawnna chu thupui pawimawh pathumna a ni. Kum 2025-26 chhung khan India leh Myanmar insumdawn tawnna hi USD billion 1.8 a tling. India-in Myanmar aแนญangin dal, behlawi, thingzai, mau leh rua hmanga thil siam leh lunghlu a la lut a, India vek hian Myanmar-ah damdawi, thir leh khawl, buhfai, chini, two-wheeler a thawn chhuak thung.

     Zokhawthar-Rih border trade point hi India leh Myanmar insumdawn tawnna hmun lian ber a ni mek a, kum 2024-25 chhung khan cheng vaibelchhe 340 man bungrua a kal tlang. Nimahsela kawng chhia te, check gate tam lutuk te leh Myanmar lam buaina avangin harsatna neuh neuh a tam hle thung. Hruaitu pahnihte chuan buaina ching fel turin hetiang hian ruahmanna an siam nghal:-

1. Zokhawthar-ah Integrated Check Post ICP changtlung zawk siam a ni ang.
2. Champhai leh Rih inkalpawhna kawngpui NH-502A laih zau a ni ang.
3. Hnahlan, Vaphai, Farkawn leh Khawbung-ah Border haat 4 hawn belh a ni ang.
4. Rupee leh Kyat direct payment system tihchak lehzual a ni ang.

   Heng hi a hlawhtlin chuan Mizorama loneitu, sumdawng, handloom & handicraft siamtute tan hmasawnna kawng a inhawng zau hle dawn a ni.

     Kaladan Multi-Modal Transit Transport Project hi cheng vaibelchhe 3,200 senna tura ruahman niin hna hi kum 2008 aแนญanga แนญan tawh a ni. He project-in a tum ber chu:

*Phase 1:* Kolkata Port leh Sittwe Port inkar km 539-a thuiah lawng lian kaltir.
*Phase 2:* Sittwe leh Kaladan lui inkar km. 158-a thuia lawng te kaltir.
*Phase 3:* Paletwa aแนญanga Zorinpui, Mizoram thleng-a km 109-a thui kawngpui siam.

     Tun dinhmunah Sittwe Port leh Paletwa Jetty zawh fel a ni tawh a. Paletwa leh Zorinpui inkar kawng km.109-a thuiah km 87 siam zawh a ni tawh a, km. 22 chiah hmabak a ni tawh. Amaherawhchu Chin State chhunga inkahna avangin kum 2 chuang hna a chawl tawh thung. Ram pahnih inkawmnaah hian Myanmar-in "Paletwa bial kan thunun leh tawh a, security kan pe ang che u. Kum 2027 March thlaah project hi hawn hman kan tum," tiin a tiam.

     He project hi a zawh hunah chuan Aizawl aแนญanga Kolkata hlat zawng km. 1,880 hi km. 870 zetin a tawi tawh dawn a, bungraw phurh man 50%-in a hniam ang a, Mizoram hi "Landlocked" aแนญangin "Land-linked" state a lo ni tawh mai dawn a ni. Cement, steel, oil leh buhfai man a tlawm ang a, Mizoram thar chhuah sawhthing, hmunphiah, grape wine-te pawhin khawvel market an thleng pha tawh ang.

     Myanmar hian khawvela rare earth minerals 12% a nei a, Dysprosium, Terbium, Neodymium etc. te hi electric motor, wind turbine, missile guidance, smartphone siam nan a pawimawh hle. Tunah hian khawvela rare earth 70% chuang hi China-in a thunun a, US, EU, Japan leh India te chuan China rinchhan lohva awm theih an tum ruh hle.

     Myanmar-a Kachin leh Shan State-a REE mine-ah te India company-in minerals a laih chhuah ve theih nan MoU ziah an remti a, hei hian kum 10 lo awm leh tura India-in EV leh semiconductor industry hlawhtling din tuma a hmalaknaah a pui hle ang. Mizo zinga geology lama mithiamte pawhin Myanmar border-a exploration neih hunah chhawr an hlawh ve ngei pawhin a rinawm e.

     Myanmar-Thailand inrina hmun - Shwe Kokko leh KK Park-ah te hian Chinese syndicate-in cyber scam company lian tak tak an din a, "Dubai-ah hna a awm e" tiin India mi 8,000 chuang bum an ni tawh nghe nghe. Heng an mi bumte hi Myanmar-ah hren beh niin, online scam, crypto fraud, love scam leh thil tha lo tak tak thawhtir an ni. MEA chuan kum 2024-26 chhung khan India mi 1,200 a chhanchhuak tawh.
Ram pahnihte chuan Joint Task Force din an remti a. Intelligence inhrilh tawn a, helho bu khuarna hmun beih ho leh ram venhimna dan thar siam an tum bawk a, Mizoram Police Cyber Cell pawh he task force-ah hian a tel ve dawn a ni.

     Min Aung Hlaing hian Delhi a rawn thlen hmain Bodh Gaya Mahabodhi Temple a tlawh hmasa a, kum 1954-a Myanmar Prime Minister U Nu-a'n India a rawn tlawh tum khan pagoda hi a tlawh kual ve bawk. Myanmar-a Buddhist mi maktaduai 50 chuang tan chuan India hi an ram thianghlim "Holy Land" a ni.

     India hian Myanmar-a Buddhist sakhaw bia khualzinte tan inhawn zau a tum hle a, a bik takin Sarnath, Kushinagar, Lumbini tlawh tur te tan visa fee man tihtlawm a tum bawk. Hei vang hian Gaya leh Aizawl inkarah thlawhna hranpa bik service-tir tumin ruahmanna a siam thar bawk.

     US State Department chuan, "India-in Myanmar nena inbiakna a nei hi kan hrethiam; mahse democracy lam hawi turin nawr zel rawh se," a ti. China chuan, "India-in Myanmar-ah hnuhma leh chet lakna a rawn nei ve zel hi kan ngaimawh," tiin a sawi niin Global Times-in a ziak. ASEAN ramte chuan, "Myanmar buaina chinfel tumna kawngah India a tel ve hi a lawmawm," an ti.

     India dinna chu a chiang hle: Inenhran aiin inkawmngeih; inhrekna aiin inbiakna; ram dang ngaihdan aiin India ralmuanna a pawimawh ber tih te hi a ni. Ram pahnih hruaitute inbiakna hi a taka tihhlawhtlin a nih chuan Mizoramin hlawkna a tel hnem dawn hle. Chutiang taka hlawkna a tel theih dan tur tawitein han tarlang ila:-

1. Myanmar-ah inkahna a reh chuan Mizoram ramri a ralmuang ang a, silai puak ri hriat tur a awm tawh lo ang.
2. Chin State-a muanna a awm chuan raltlan 45,000-te an haw thei ang a, Mizoram budget phurrit a ziaawm ang.
3. Zokhawthar-Rih inkarah tluang taka sumdawnna kalpui a nihin kum khatah cheng vaibelchhe 1,000 chuang sum a kal thei. Hei hian Mizoram GDP 15%-in a tipung thei a ni.
4. Kaladan Project thawh zawh a nih hunah chuan Mizoram hi India leh Myanmar leh Thailand Trilateral Highway-a "Gateway" a ni dawn. Aizawl chu "International Trade Hub" a ni thei.
5. Kawng siam, warehouse, logistics, tourism, hospitality-ah Mizo แนญhalaite tan hna 20,000 chuang a piang thei.
6. Ramri kaltlanga inkalpawhna a awlsam chuan Chin-Kuki-Mizo inpumkhatna a แนญha zual sawt ang.

     He Modi-Min Aung Hlaing inkawmna hi thlalak-dunna satliah a ni lo. India Hmarchhak, a bik takin Mizoram, tan a pawimzawh zual hle a, security, refugee, trade, connectivity, minerals, cyber crime, culture thlenga nghawng nei phak a ni hawlh mai.

     India tan chuan Myanmar hi "Act East" policy hlawhtlinna tura kawng pawimawh tak a ni a, Myanmar tan chuan India hi khawthlang hrekna kara thawk la tura "oxygen" pawimawh tak a ni ve bawk. Hmun kilkhawra awm Mizoram chu hmun langsar leh hmasawnnain a thlunzawm dinhmuna a lo din theihna atan ram pahnih hruaitute'n inremna leh thuthlung an siam hi Mizoram tan a pawimawh zual em em a ni.

     Narendra Modi-a leh Min Aung Hlaing inbiaknaah hian Mizoram hmalam hun, eizawn kawnga mizo แนญhalaite hma hun, sumdawnna, leh Zofate muanna a innghat thuk hle. Chuvangin he inhmuhdunna hi Delhi leh Naypyidaw-ah mai tawp lova Mizoram thlenga kan lo ngaihven a, kan lo hriat ve hi thil tul tak a ni.





Saturday, 30 May 2026

Lamine Yamal-a'n Israel pawi a sawi

- Joel Lairemsanga


   Barcelona-in la Liga title an hlawh chhuah ann lawmnaah footballer naupang leh tha za tak Lamine Yamal-a'n Palestina hnam puanzar a vai a, hei hian nghawng a nei thui hle a, Israel Defence Minister chuan he footballer hian Israel mite rilru a tina takzet a, thinurna chi a tuh thar a ni, tiin a sawisel nasa hle. 

   Spanish league title inchuha hnehna an chan avangin Barcelona team-te chuan May 11, 2026-ah khan an chakna lawmin Bus thaw-rawng hmangin khawpui chhungah kawng an zawh a, Barcelona tualchhung sanaa tlai dar 5:00-ah a lawmna an tan a, India sana chuan zan dar 8:30pm a ni. Tualchhung thuneitute sawi danin mi nuai sarih leh singnga zet an pungkhawm a, Barcelona chakna hi an lawm ta a ni. 

   A lawmna kawngzawhah hian kum 18-a upa Yamal-a chuan bus chung atangin Palestina flag hlai tha tak chu uar takin a vai a, hei hi social media hrang hrangah a darh nghal a, khawvel a al chhuak rang hle. Amah ngei pawh hian a thlalak hi a instagram account-ah a post zui ve bawk a, faktu leh seltu a ngah hle.

   A tuk thumna, May 14, 2026-ah chuan Israel Defence Minister Israel Katz chuan social media X kaltlangin footballer la naupang tak hi a dem thu a rawn chhakchhuak a, October ni 7, 2023-a Israel chunga thil thleng rapthlak tak phuba lakna atana Israel-in Hamas laka chet a lak mek laia hetiang thil a thleng hi a pawi takzet a, Israel mite thinlungah thinurna a tisosang zual sawt a ni a ti. 

   Katz hian mipui pawisawi lo thah hreh lo leh Israel chhiatna duh rengtu chu Hamas te hi an ni a, October 7, 2023-a thil thleng khan hei hi a tichiang hle a ni. Hamas tan zawnga chet lakna leh intarlanna reng reng chu mihring nunna zah lohna entirna a ni a ti bawk. 

   Israel minister hian FC Barcelona pawh Yamal-a chet dan hi pawmpui lo turin a ngen a, tharum thawhna leh rawlrala chetna reng reng an thlawp lo a ni tih lantirna atana thuchhuah siam turin a phut bawk. 

   Sawiselna tam tak awm mah se report tam tak chuan Yamal-a hian vantlang hmaah Israel kalh zawngin emaw, huatna thlen zawngin emaw thusawi a nei lem lo bawk alawm mawle tiin an tan ve thung. A pawi ta ber zawk chu Palestinian flag a vai kha a ni a, Israel leh Gaza inkar buaina awm mek kara khatiang thil a thleng kha chu a fuh lem lo hle a ni. 

   Kan sawi tawh angin a thiltih avang hian ngaihdan a phir hlawk a, Palestina tantute chuan Yamal-a thiltih kha thil dik tak, Gaza-a neksawrna tuar mekte inzawm khawm tura infuihna tha tak a ni an ti. A sawiseltute ve thung erawh chuan indo mek laia khatianga chetna khan inthendarh lehzualna leh inhuat zualna bak a thlen lo ang an ti ve bawk. Infiamna ngainatu mi tam tak chuan infiamna huangah politics tui-nu a lut tur a ni lo a, infiamna tualzawl hi politics thila hamthat lakna atan leh remchang zawnna atan hman zui zel a ni tawh tur a ni lo an ti. 

   Barcelona manager Hansi Flick pawhin a ngaihdan a sawi a, "Hetiang thil a thleng hi ka duh lo takzet" a ti. Flick-a hian sawi zelin, "A hma pawhin Yamal-a hnenah chak kan lawm a nih chuan politics a tel tur a ni lo va, football chauh kan ngaihtuah tur a ni tih ka sawi lawk tawh. Engpawhnisela, winger Yamal-a hi a duh dana che tura thu tlukna siam turin a naupang chhia tawh bik lo a, a thutlukna chu ama kuta innghat liau liau a ni e" a ti bawk. 

   Chak an lawmnaah vek hian Barcelona striker Robert Lewandowski pawhin Catalan independence a thlawpzia entirna atan flag chi khat - 'Estelada' a vai ve tho a; nimahsela ani erawh chuan sawiselna a tawk nasa ve lem lo thung. 

   Tun hnaia thil thleng hian a kang kai zau hle a, Gaza-a Israel chet dan duh lohna lantirna Europe leh khawmualpui hrang hrangah huaihawt a nih phah a, sports huang mai bakah hnam thil entirnaah te pawh lantir a ni hial bawk. Report thenkhatin an tarlan danin tun hnaiah mai pawh khan Spain ram bikah chauh pawh Palestina thlawpna tum engemaw zat lantirin kawngzawh huaihawt a ni tawh a, buaina tenau pawh a chhuak fo a ni awm e. Israel chet dan a duh lohzia lantirna atan Spain hian Europe ram dang tam takte ang bawkin kumina neih tur Eurovision Song Contest-ah pawh tel loh tlang a tum nghe nghe a ni awm e. 

   Lamine Yamal-a hi footballer lar mek tam tak zingah a thiamna leh theihnate thlirin hma hun eng tak nei zingah a langsar hle. Kum 18 leka upa a ni chungin Barcelona winger hi club tan leh a ram tana innghahna kulhpui a tling der tawh a ni. 

   Kum 2024-a UEFA Euro-a Spain an champion theihna atan Yamal-a hian a thawh hlawk hle a nih kha. Kum 19 a tlin hma hauhin Spain tan international cap 25 leh goal 6 a hlawh chhuak der tawh. 

   Tunah chuan FIFA World Cup 2026 hian football ngainatute rilru a luah lian hle a, Yamal-a hi Spain tana player thawhhlawk tak a nih a rinawm leh hle. Spain hian June 15-ah Cape Verde an tum dawn a, June 21-ah Saudi Arabia niin June 27-ah Uruguay an tum bawk ang. 

   Tun thlengin Lamine Yamal-a leh FC Barcelona atangin Israel laka insawifiahna leh thupha chawina siam a la ni lo. Infiamna chanchin ziahna chanchinbu lian tak takah chuan sawi zui a la hlawh hle a, khawvela buaina lian thlengin football thlenga nghawng a neih nasat theihzia sawina thuziak chhiar tur tam tak a pun phah hluai mai a ni.




Saturday, 18 April 2026

๐Š๐ก๐š๐ฐ๐ฏ๐ž๐ฅ๐š ๐š๐ซ ๐œ๐ก๐ข ๐ญ๐ก๐š ๐›๐ž๐ซ - ๐ˆ๐’๐€ ๐๐ซ๐จ๐ฐ๐ง ๐œ๐ก๐š๐ง๐œ๐ก๐ข๐ง ๐ง๐ ๐š๐ข๐ก๐ง๐š๐ฐ๐ฆ ๐ญ๐š๐ค ๐œ๐ก๐ฎ

   "Ar pakhat hi a awm a, ni tin a tui thei a" tiin sawi ta ila, mi thenkhat tan chuan thil awih harsa tak a ni maithei e. Nimahsela ar chi tha deuh mai, tui a ngah em avanga khawvel hmun hrang hranga a vulhtute'n 'Artui her chhuahna khawl' ti-a an koh fiam a awm tak tak nia! He ar chi tha chi hi khuarel siam sa a ni lo va, artui siamna khawl tih theih tura tui zung zung thei turin kum tam tak an beih hnuah hlawhtling taka scientist-te siam chhuah a ni.

   He ar chi tha chi hi "ISA Brown" tiin an ko a, ar awm tawh zingah chuan tui hnem thei ber pakhat a ni ta ngar ngar mai a nih chu. 

   ISA Brown ar hi khawvel hmun hrang hrangah uar taka vulh a ni mek a, mimalin tlem te te-a an vulh ang bawkin company lian leh mi hausa tak tak te'n he ar hi uar tak leh duat takin an vulh ve reng bawk a, he ar chi tha chi hian artui siam chhuah leh artuia sumdawnna kawngah khawvel a thunun hneh hle.

   ISA Brown ar te hi khawi atanga lo chhuak nge an nih? Eng vangin nge an that bik em em? A vulhtute tan ar chi tha ber chi a ni tak meuh em? Heng zawhnate hi chhan kan tum dawn a ni. 

   Kum zabi tam tak liam taa khuarel siamsa ar chi dangte ang lo takin ISA Brown hi chu scientist-te'n an duan chhuah - scientifically developed hybrid a ni. A chanchin bul intanna chu kum 1970 daih tawh kha niin France rama Institut de Selection Animale hmunah khawvel eng a lo hmu ve chauh a nih chu.   

   Scientist-te chuan ar chi tha chi siam tumin ngaihtuahna an hmang rim hle a, an rilru luah lian em emtu leh siam chhuah an tum chu - 

   Tui hnem thei em em ar; nimahsela chaw heh lo em em thung si, thang chak em em leh kar lovah tui nghal zung zung thei, eng sik leh saah pawh a nunphung buai lo leh a vulhtute tana enkawl awlsam em em si a ni. 

   Hetiang taka tha siam chhuah hi thil awlai a ni hauh lo va, hun rei tak chhung thawhrimna leh zirbingna te, ar chi hrang hrang inthlahpawlhtir leh enchhinna neihte a ngai vek mai a, hmabak ko tak chu a ni. 

   ISA Brown siam chhuak tur hian scientist-te hian ar chi tha chi chi hnih - Rhode Island Red leh White Leghorn te an bitum ngar ngar a, an inthlahpawlhtir nasa em em bawk. 

   Rhode Island Red ar te hi an chakin tihrawl an nei tha hle a, eng sik leh saah pawh an insiam rem thei a, an tui rawng hi a sen-uk a ni.

   White Leghorn ar te hi an tui hnem thei hle a, vulh an manhla a, an puitling hma em em bawk. Heng ar chi hnih atang hian scientist-te'n ISA Brown ar tha chi an siam chhuak ta a ni.

   A hming 'ISA Brown' tih-a ISA hi Institut de Selection Animale tihna a ni a, Brown hi an hmul leh an tui rawng sen-uk sawina mai a ni. A hming hi mawlmang viau mahse artui siam kawnga khawvel sawi nghingtu a ni tlat si chu a nih hi.

   Siam chhuah a nih atanga hun rei lote chhungin khawvel a dap chhuak hneh hle a, a thatzia hi ran vulhtute'n an hre chiang rang hle. ISA Brown arte hi thla li atanga thla 5-a upa an nih atangin an tui tan a, kum khat chhungin ar pakhat hian artui 300 atanga 350 a tui hman a, kum rei tak chhung an tui thei bawk. Kan sawi tawh angin an tui tam theih dan hisapin chaw an heh lo hle bawk a, an zaidam em em a, enkawl an nuam hle bawk. Hetiang hi an nihphung a nih avangin ar awm tawh leh siam chhuah tawh zingah chuan vulh manhla ber pakhat a lo nih phah ta a ni. 

   Ar pangngaite chuan kum khatah artui 150 atanga 200 an tui hman a, ISA Brown erawh chuan kum khatah artui 300 atanga 350 a tui hman a, ar pangngai aiin a let hnih velin a tui hnem zawk tihna a nih chu. ISA Brown ar zingah rau rau pawh a thente chuan thla 18 chhungin artui 500 an tui hman bawk a, hei vang hian ISA Brown hi 'artui siamna khawl' ti te, 'nitina tui thei ar' tih te leh 'hlawknaa khat ar' ti tein an sawi thin.   

   ISA Brown ar te hian an tui hnem theih bakah lar chhan tha tak dang an la nei cheu mai. An ngampa em em a, mihring an ngaina bawk si a, a vulhtu tan pawh ar ngainatawm tak an ni. An zaidam em avangin khawih vel an nuam a, enkawl an awlsam phah em em bawk. Ar vulh kawnga tawnhriat la nei lo tan pawh enkawl mai theih an ni a, ar farm te ber atanga lian ber thlengin awlsam tak leh hlawk taka vulh mai theih ar chi tha nih a tling hle. 

   Kan sawi tawh angin ISA Brown ar hian khawvel a dap chhuak hneh hle a, a bik takin India, United States, United Kingdom, Australia leh Philippines-ah te uar taka vulh an ni a, khawvel pumah ISA Brown arte hian artui maktaduai tam tak ni tin an tui mek reng a ni. 

   A vulhtute'n an fakna em em pakhat leh chu chaw an heh ve vak lo hi a ni. Chaw heh lo ve ti lo chuan an tui hnem thei em em lawi si a, hei hi a vulhtute tan chuan a hlawkthlakin a chhenfakawm em em mai a, fak loh theih loh pawh a ni reng a ni. A hlawkzia chu hetiang hian entirna han sawi ta ila. ISA Brown ar pakhat hian ni khatah chaw hi gram 110-120 a ei a, nimahsela ni tin artui pakhat a tui thei thung si a, a vulhtu tana a chhenfakawmzia chu kan man thiam mai awm e. 

   ISA Brown artui hi a lian tha hle a, sawi tawh angin a rawng hi a sen-uk a ni. A kawr hi a chang tha hle a, awlsam takin a keh ve mai mai ngai lo a, artui hian mihring tana chakna hrang hrang a pai tam hle bawk. Hralh a tlak em avangin mi tam tak chuan artuiah ro ro chuan ISA Brown artui hi an thlang deuh kher thin.

   Kan sawi tawh angin ISA Brown ar hi thla 4 atanga thla 5-a upa an nihin an tui tan a, an tui tam vanglai tak hi thla 6 atanga thla 18 inkarah a ni a, chumi hnuah chuan an tui theih zat a tla hniam hret hret thin. Hei vang hian commercial farm lian tam tak chuan ISA Brown hi thla 18-a upa an nih thleng chauh an vulh thin. ISA Brown hi kum 8 thleng an dam thei a, an thih hma zawng tui turin mi tam tak chuan an vulh ve bawk. 

   Kan sawi tawh angin ar chi tha an nih theihna chhan chu hybrid chicken an nih vang a ni. Anmahni leh anmahni inpawlna atanga an inthlahpun chuan an tui tam theih zawng a tla hniam thin ni-a sawi a ni a, hei vang hian mi tam tak chuan scientific taka a note an piantir chauh an lei thar zel thin.  

   Thil reng rengin thatna leh that lohna a nei vek tih a nih angin ISA Brown ar pawh hian thatna tam tak a nei a, that tawk lohna lai pawh a nei ve tho mai. 

A thatnate chu hetiang hian han khai khawm ta ila:-

- A tui hnem thei em em.

- Ar zaidam leh nunnem a ni.

- Chaw a heh lo.

- Eng sik leh sa pawh a ngeih vek.

- Enkawl a awlsamin a nuam. 

A that tawk lohna te:-

- A sa hi arsa hralh tla tak a ni lem lo. 

- Kum 2-a upa a nih tawh chuan a tui tam theih zawng a tla hniam hret hret thin.

- Science thiamnaa siam a nih avangin neih pun kawngah harsatna a awm. 

- A tui tam lehzualna atan chaw tha bik pek a ngai. 


   ISA Brown leh ar chi tha lar zual em em dangte han khaikhin ta ila-

• White Leghorn te aiin ISA Brown ar te hi an zaidam zawk.

• Rhode Island Red ar te aiin ISA Brown ar te hi an tui tam thei zawk.

• Australorp ar te aiin ISA Brown ar te hi sumdawngte tan vulh a hlawk zawk.

• Tui hnem zawngah te, enkawl hautak loh danah leh a hlawk zawnga chhut kawngah ISA Brown ar te hian hma an hruai fal em em a ni. 

 

  Ar vulh kawngah risk kan la dawn a nih rau rau chuan ISA Brown ar te hi an thlanawm zawk niin mithiamte'n an sawi a, a chhan ni-a an sawi chu - enkawl an nuam leh a hautak nep zawk te, an tui tam zawng tur a chhut-lawk theih avang te, an zaidam vang te leh tlem te vulh tum tan pawha a hlawk pha em em mai te hi a ni. 

   Ar chi tha tak ni mek mahse scientist-te'n ISA Brown ar te hi tha lehzual zawk turin siam thar zel an tum a, tui tam lehzual tur te, natna kai ve mai mai lo tur khawpa hriselna tha zawk nei tur leh chaw heh lo lehzual tur te-a siam tumin zirbingna an kalpui reng a, hetiang taka tha lehzuala an siam chhoh zel chuan khawvela ar chi hrang tam tak zingah chuan a tha lawr lak a tih theih ngei ang. 

   France rama scientific laboratory atanga siam chhuah ni mahse tunah chuan ISA Brown hian khawvel a dรขp chhuak vek tawh a, khawvela artui siam kawngah hum pawimawh tak a luah mek. Artui tam tak an siam chhuak a, mi maktaduai tel tan artui ruai an thehsak a, ran vulhtu kuthnathawk chhiar sen lohte hnenah sum tam tak an chhun luhsak mek bawk. 

   Thil te tham te pawhin danglamna lian tak a thlen thei tih tichiangtu tha em em chu ISA Brown ar te hi an ni ve tlat zu nia. Hei vang tak pawh hian khawvel pum-a ar chi hrang tam tak zingah pawh mite mit la ber an ni ta mek reng chu a nih hi.



Wednesday, 15 April 2026

๐”.๐’. ๐ซ๐š๐ฅ ๐ซ๐ž๐ฅ๐ง๐š ๐ก๐ฆ๐ฎ๐ง๐ฉ๐ฎ๐ข ๐๐ž๐ง๐ญ๐š๐ ๐จ๐ง ๐ก๐ง๐š๐ญ๐ก๐š๐ฐ๐ก ๐๐š๐ง ๐ง๐ ๐š๐ข๐ก๐ง๐š๐ฐ๐ฆ ๐ญ๐š๐ค ๐œ๐ก๐ฎ

  Building lian pui mai a awm a, a chhungah chuan sipai chet lak dan tur an rel mup mup reng mai a, ralthuam leh sipai lama mithiam tam takin ro an rel vut vut a, khawvel himna tiderthawng thei tur an zir chiang a, sipai chet lak dan tur an rel a, khawvel awmtirh ata sipai chakna lama thiltithei ber leh hmanrua nei changkang ber ber te hnathawh dan tur an rel a, an vil reng bawk. 

   Chu building lian leh pawimawh tak chu "The Pentagon" a ni. 

   Virginia-a Arlington-ah a awm a, Washington atanga rawn luang lui kama awm a ni a, Pentagon hi United States Department of Defense headquarter pawimawh ber a ni. 

   Heti taka hum pawimawh luah a ni chung hian a hnathawh dan te, tu thuhnuaia awm nge a nih, engtiangin nge ral an rel, engtin nge US sipaite leh khawvel a thunun tih erawh mi tam takin kan hre lo hle thung si. Tun tumah hian a pawimawhna leh hnathawh dan kan sawi dawn a ni. 

   The Pentagon hi khawvelah building lian ber pakhat a tling. Khawvel indopui pahnihna kalpui a nih mup mup lai khan kum 1941-ah a sak hna hi thawh tan a ni a, indopui meuh a awm laia a sak hna thawh tan a nihna chhan chu United States hian a sipaite thunun a, an chet lak dan tur relna hmun pawimawh tak a mamawhna a san em vang a ni. Ngawrh taka an han sak takah chuan kum hnih hnu lek 1943-ah khan official taka hawn a lo ni ta a ni. 

   A design hi a dangdai hle a, kil li neia sak a ni ve lo a, kil panga a nei a, hei vang hian Pentagon tih hming puttir a ni. In-chhawng ngaa sang a ni a, lei hnuaiah chhawng hnih a awm bawk. Concentric ring pianhmang nei office panga a awm a, square feet maktaduai 6.5-a zau hmun awl a awm bawk. Sipai leh civil mi infinkhawm hnathawk mi singhnihin nitin hna an thawk mup mup mai a ni. 

   Building lian leh zau tak nimahse a kil tawp atanga kil lehlam tawp kal thleng tur hian minute 10 vel lek sen a ngai a, hetia hun hek lo thei tur bera an design thiam hi thilmak leh ril tak chu a ni awm e. 

   Pentagon hi office satliah a ni ngawt lova, US sipaite hnuk pawimawh tak - "Central nervous system of the U.S. military" a ni zawk. 

   The Pentagon kengkawhtu ber chu United States Department of Defense a ni a, he department hi a lam tawiin DoD an ti mai thin. DoD hian US sipai peng hrang hrang leh national defense policy-te a kutken vek a, heng bakah hian mawhphurhna lian tak tak-

* Sipai chet phung tur rel lawk te

* Ram venhimna tura ruahmanna siam te

* Defense budget ruahman te

* Ralthuam siam leh tihhmasawn te

* Sipai lama enthlak hna thawh te

* Khawvelah remna leh muanna a awm theih nana chet chhuah hna zawng zawngte hi a khawih tel vek bawk. 

   Department of Defense hi khawvelah government organisation lian ber zinga pakhat a ni a, a hnuaia thawk pawh an tam em em a, sipai lal ber ber atanga sipai pagngai te, civil mite leh reserve force-te an tel vek mai a, an inpawlh sawp nasa hle. 

   Lalna leh thuneihna inkhaidiat danah chuan United States President hi a lal ber a, US sipaite Commander-in-Chief a ni. Nimahsela sipai chet vel danah President hi direct takin a inrawlh diak diak lem lo thung. A aiah hian Secretary of Defense-in mawh a phur lian zawk a, ani hi Department of Defense hotulu a ni a, he hna chelh tur hian sipai kher ruat a ngai lem lo bawk. 

   Secretary of Defense hian sipaite chet lakna reng reng a enpui vek a, defense policies a duang a, US venghim thei turin sipai thuam chak hna a thawk bawk. A kaihhruaina hnuaiah department leh agencies hrang hrangin military planning, logistics, intelligence leh strategy hna an thawk mup mup reng mai a ni. 

   Pentagon hian United States armed forces hnuaia peng lian tak tak panga a vil a, chungte chu:-

• United States Army - Anni hi ram venghim tura lei lama che tla chi an ni.

• United States Navy - Anni hian indo lawng rual leh aircraft carrier te an thunun a, ram venghim turin tuipuia chet la chi an ni.

• United States Air Force - Anni hian fighter jet te, bombers leh air defense system an thunun.

• United States Marine Corps - Anni hi rang taka che chhuak thei tura a bik taka duan an ni a, tuiah leh khawmuala che tla thei sipai an ni. 

• United States Space Force - Anni hian military satellite an thunun a, van sang leh van thengreng lamah US thuneihna an vawng him a ni. 

   Kan sawi ang hian branch tin hian kaihruaitu bik leh tih tur bik an nei theuh a; an zavaia thlung khawmtu leh kaihruaitu chu Pentagon hi a ni. 

   Pentagon inkaihhruainaa sawi lan loh theih loh chu Joint Chiefs of Staff hi a ni. He group-ah hian branch hrang hrang kan sawi tak atang khian sipai officer lian tak tak an awm a, direct taka sipaite kaihhruai hi an hna a ni lem lo va, chu ai chuan US President leh Secretary of Defense-te thurawn pek hi an hna ber zawk chu a ni. Ram tana him lo thei tur an thlithlai reng a, khawvela tibuai thei hlauhawm awm thei an dap a, a tul ang-a chet lak dan turah ruahmanna an duang chhuak thin. A awlsam zawnga sawi chuan sipai chet chhuahtir dan turah US President leh Secretary of Defense-te hnena thurawn petu an ni tihna a nih chu. 

   Ram dangte ang lo takin United States hi chuan khawvel hmun hrang hrangah a sipaite a tirin chet a laktir mai zel a, hetianga an chet theihna atan hian Pentagon hian a kaihruai a, an chetna hmun tur azirin regional command a siam bawk thin. Chutianga command a siam langsar zualte chu lo sawi ila:

* United States Central Command - Hei hi Middle East leh Asia khawmualpuia chet lakna atana ruahman a ni. 

* United States European Command - Hei hi Europe-a sipai chet lakna vil tura tih a ni.

* United States Indo-Pacific Command - Hei hi Asia leh Pacific region-a US sipai chet lakna kawnga mawhphurtu a ni. 

   Heng command hrang hrangte hian sipai hmunpui te, training exercise te, intelligence inhrilh kawngah te leh US thawhpui ram nena inzawmna tha zawk siam kawngah hna an thawk mup mup reng a ni. Hei vang tak hian khawvela remna leh muanna a awm theihna atan US hian theihna sang tak a nei a, mawhphurhna hlen turin a tul dan azirin a che chhuak thin a ni. 

   Pentagon chhungah hian sipai chet vel kawnga mithiamte'n ro an rel a, ram danga thil thlengte pawh uluk takin an lo zir thin. Intelligence report an zir chiang a, khawvel kalphung an thlir a, hlauhawm thleng thei an dap reng bawk. 

   An thutlukna azirin US hian ram dangah pawh sipai a tir mai thin a, tul an tih angin ralthuam chi thar duan chhuah a ni thin a, thawhpui tlaka an ngaih ramte nen inremna a siam a, mihring nunna venhim a ngaihna lai ni-a a hriatah chhanchhuah hna a thawk mai thin bawk. Thutlukna a siam dawnin Pentagon hi a fimkhur hle a, sipai lal te, intelligence agencies leh politician te inkarah khi awm lo turin ruahmanna leh thutlukna a siam thin. 

   Pentagon hi building lian tak a ni satliah lo va, khawvela sipai chak ber leh thiltithei berte tana ral relna hmunpui lian ber a ni zawk. Bang panga a neih phenah hian mi sing tam takin hna an thawk mup mup a, khawvelah remna leh muanna a awm theih nan hna an thawk rim hle. 

   Pentagon inkaihhruaina leh hnathawh dan phung kan hriat chuan khawvel tana a lo pawimawhzia hi kan hre chhuak chiang hle ang. Kan rinphak loh leh hmuh phak loh hian ngawi rengin hna nasa tak a thawk reng a, "nun ralmuang leh hahdam kan neih theihna atan khawvel pum tan leh keini mimal tan thlenga hna lo thawk rengtu chu Pentagon hi a ni " ti pawhin sawi ila, kan sawi sual viauin a rinawm loh e.