- Joel Lairemsanga
Heng thuziak hi i lakchhawn duh chuan min hriattir ve phawt la aw... Contact : +918575807448 / jlrsanga@gmail.com
Tuesday, 30 June 2026
๐๐๐ฆ๐ง๐ ๐๐ข: ๐๐ฎ๐ฆ ๐๐ ๐๐ก๐ก๐ฎ๐ง๐ ๐๐ฎ๐๐ข๐ง๐ ๐๐ข๐ญ๐๐ฐ๐ฉ๐ญ๐ฎ ๐๐๐ฆ๐ง๐ ๐๐ก๐ฎ๐ญ๐ก๐ฅ๐ฎ๐ง๐
Friday, 26 June 2026
๐๐๐ฒ๐ฆ๐๐ซ-๐'๐ง ๐๐ข๐จ๐ง๐๐ฅ ๐๐๐ฌ๐ฌ๐ข ๐ ๐๐๐ค ๐ก๐ฅ๐๐ค
- Joel Lairemsanga
Thursday, 25 June 2026
๐๐จ๐๐ฅ๐ค๐๐๐ฉ๐๐ซ ๐ฅ๐๐ซ ๐ญ๐ก๐๐ซ ๐ญ๐ก๐ฎ๐ญ - ๐๐จ๐ณ๐ข๐ง๐ก๐ ๐๐ก๐๐ง๐๐ก๐ข๐ง ๐ง๐ ๐๐ข๐ก๐ง๐๐ฐ๐ฆ
- ๐ฝ๐๐๐ ๐ฟ๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐
June 15, 2026-a Atlanta Stadium-a inkhel tihtawpna hamrik a rik rual chiah chuan cameraman- te chuan Cape Verde goalkeeper Vozinha lam an pan nghal hum hum mai.
Kum 40 mi goalkeeper hi a tap a, a hringnun zinkawnga hun harsa a lo paltlang tawh te chu a rilruah a lo lang chhuak zut zut mai a lo ni. He thil hi World Cup-a champion tura rin kai Spain nen goal lut awm lova an inhnehtawk hnua thil thleng a ni.
Cape Verde tantu mipui sang tam tak, minute 90 chhung tawp lova au te chu an phur em em a, an inpawm a, an lam a, result an hlimpui takzet. Khelmualah pawh player-te chu an hlimzia lantirin an inkuah chuk chuk a, neutral mi tam tak te pawh inkhel ropui en hian an lo phur ve em em a, game a tawp hma hauhvin Cape Verde hi an lo lawmpui ve hial mai.
European champion Spain lakah goalkeeper Vozinha chuan goal ven a thiamzia a lantir a, goal a chhuah duh tlat loh avangin a ram tana World Cup-a result hriatrengtlak a hlawh chhuak ta a ni.
Vozinha hi tunah hian kum 40-a upa a ni a, Cape Verde international team-ah upa ber a ni bawk. World Cup khelh laia upa ber record chelhtu chu Egypt mi Essam El Hadary a ni a, kum 2018-a World Cup a khelh lai khan kum 45-a upa a ni.
Cape Verde hi Africa khawthlang tuipui kam aแนญanga mel 600 zeta hla, tuipui zau laili taka awm, thliarkar sawm leh pakhat inkawp khawm, arkipelago mawi tak a ni a; nimahsela khawvel ram dang lakah erawh a mal hle si. Football tuipui naupang tan phei chuan eizawnna kawng a inhawng zau lo kher mai.
Mindelo khuaa sei lian Vozinha pawh hian harsatna a pal tlang hnem ve hle. “Kan ramah hian goalkeeper แนญha ber pawl ka ni ve a; nimahsela, ka pian a tawi avangin แนญhahnemngai taka ka khelh pawhin min thlan phah ngai meuh lo,” tiin a sawi. Mi tam tak tih dan ang bawkin an ram lo awp tawhtu Portugal-ah beiseina thar zawngin a pen chhuak a, chu chu a eizawnna kawng inแนญanna bulpui a lo ni ta a. Hemi hnu hian Slovakia, Angola, Moldova leh Cyprus ramah te a pen chhuak zui ta zel a, tunah hian Portugal second-tier club, Chaves tan a la khel mek a ni.
Vozinha hming hrim hrim pawh hian football chanchin a keng tel ve reng reng. A pa chuan Argentina leh Real Madrid player ropui Jorge Valdano hming chawia ‘Valdano’ tiin a fapa hming hi phuah a tum a; mahse Cape Verde thuneituten an phal tlat lo. A tawpah chuan kum 1986 World Cup-a langsar ve tak Brazil defender Josimar hming chawiin a fap hming hi a phuah ta a ni. Kum tam a liam hnuah World Cup khelmualah tho Vozinha hian history rawn a siam ve ta a ni.
Kum 40 chunglam goalkeeper zinga World Cup-a save nei tam ber chu Pat Jennings a ni a, a piancham vawi 41-naah Northern Ireland tan Brazil lakah save vawi 10 a lo nei tawh a, a hun lai kha chuan Cape Verde goal-keeper ang maiin khawvel lawm a hlawh ve hle a ni.
Vozinha hi khelmual pawn lamah pawh a lar nghal hluai a, instagram-a amah zuitu pawh 50,000 aแนญangin maktaduai 13 chuang an tling ta hial mai! Hei hi a chhan ber chu - Brazil rama World Cup inkhel thlir theihna YouTube channel lian ber CazeTV-in an channel entute hnenah Cape Verde keeper instagram page hi follow ngei tura a ngen vang ni-a sawi a ni. “Hetiang thil mak hi a thleng thei ang tih ka ring pha ngai lo,” tiin Vozinha hian thuthar theh darhtute hnenah a sawi a, a hlim hle.
ITV sports-a commentator Lee Dixon chuan: “A mak tak zet a ni. Inkhel ropui a ni. Cape Verde khan fak an phu thlawt a, Spain erawh chu han fakna tur a awm hran lo. An duhthusam chu ni bik lo mahse Cape Verde tan chuan zan chhinchhiahtlak tak a ni. An theihna zawng zawngin an khel a, centre half-te, full-back-te an fakawm tak zet. An goalkeeper mittui tla ka hmuh khan kei pawh ka tap lo chauh a ni.” a ti.
Mipui nuai 5 chauh awmna ram ni-a, World Cup-a qualifying ram zingah ram te ber pathumna ni bawk tan chuan mi thahnem takin kumin World Cup-a champion tura an ngaih Spain ram meuh inhnehtawkpui hi result pawimawh tak a tling.
Mizoram ai pawha te zawk thliarkar ram chuan football khawvel mit a la ta em em mek chu a nih hi.
๐๐ ๐ก๐ฎ๐ฉ ๐ฏ๐๐ง๐ ๐ ๐ซ๐๐ ๐๐๐ซ๐-๐ข๐ง ๐ฌ๐๐ฐ๐ข ๐ ๐ก๐ฅ๐๐ฐ๐ก ๐ก๐ฅ๐.
๐๐ฐ๐ฆ๐ญ ๐๐ข๐ช๐ณ๐ฆ๐ฎ๐ด๐ข๐ฏ๐จ๐ข
Thursday, 4 June 2026
Ringtute leh Inkhawm
- Joel Lairemsanga
Kan tunlai khawvelah zet chuan inkhawm hlut zawng kan teh dan pawh a dang ta hle.
"Thuhril a ngaihnawm em?";
"Inkhawm a nuam em?";
"Malsawmna ka dawng em?"
tih te hi inkhawm hlutna tehna atan kan hmang ta ber chu a nih hi!
Hetiang zawhna hi tehkhawng dik lo chu a ni bik hauh lo; amaherawhchu heng hi Pathian biaa inkhawm hlutna tehna atan buklung tling a ni ber lem lo. Thuthlung Tharin min hrilh angin Biak In hi midang che vel thlirna hmun a ni ringawt lo va, Pathian mite Pathian biaa an inhmuhkhawmna hmun, intichak tawn tura an inpawl hona hmun a ni.
Tirhkohte Thiltih Bung 2-naah kohhran ding hmasaa ringtute nun dan chiang takin kan hmu. Thlarau Thianghlim a lo thlen veleh ringtute chu Isua zirtirte thukenah an tlu lut a, an inpawl ho a, chhang an phel a, tawngtaiin an inchhem alh tawn thin. An inhmukhawm satliah a ni ringawt lo va, nun dan an inhrilhtawn a, kawng engkimah an induhsak tawn em em zawk a ni. Pathian an be ho a, an inhmangaihtawn em em a, midang phurrit an phurhpui a, lawmna lamah lah an inlawmpuitawn bawk thin a nih kha.
Tunlai Kristianna khawvela kan man fuh loh lian tak ni-a lang chu Pathian biak inkhawm hi ruat bik leh thlan bikte chetvelna ni-a ngaih leh thlirtu mai ni-a inhriatna hi a ni awm e. Pathian thu chuan mi tin hian puithiam hna kan thawk vek a, Pathian be tura kan pun khawm hian chanvo kan nei vek zawk a ni tih min hrilh. Pathian fakin kan zai a, kan tawngtai a, Pathian thu kan ngaithla a, thupha chawiin kan kun a, ringtute kan intichak tawn a, Pathian hmaa halral thil hlan thianghlim angin kan inpe a, hetiang zawng zawngah hian ringtu mimal tin te'n chanvo kan nei vek a, tumah thlirtu ni-a ralbang tur kan awm bik chuang lo.
Hei hi kan hriatthiam chuan Biak In-a inkhawm kan thlir dan pawh a thlak danglam ngeiin a rinawm. Bible-a ringtute inpawlna chu inแนญhian แนญhatna aiin a thuk zawk tih kan hmu. Inthian-แนญhatna chu khawi hmunah pawh a awm thei, nimahsela Kristiante inpawlna chu Isua Krista nena inzawm a nih avangin a nghet zual bik a ni. Tirhkohte hunlaia ringtute kha an inngainat avang ringawtin an inkawm ho lo; an thil neih, sum leh pai, in leh lo leh an nun zawng zawng an inแนญawm vek a nih kha. Khati taka an inpumkhat theihna chhan chu Chhandamtu inแนญawm an neih vang a ni zawk.
Tirhkoh Johana'n kristiante inpawh tawnna hi Pathian kan biakna aแนญanga lo luang chhuak a ni tih min hriattir. Pathian nena kan inzawmna a thuk zawh poh leh midangte nena kan inlaichinna leh inpawhna a thuk sawt thin ang. Pathian ropuina รชngah tih tak zeta mi a kun chuan Pathian pawlna dik tak a chang แนญhin. Pathian pawl tam apiangin harsatna kara chakna leh thlarau lama แนญhan lenna a hmu แนญhin a lo ni.
Kohhrana inkhawm taimak hi kristiante inzirtirna zinga tel leh thil pawimawh tak a ni. Pathian thu chuan ringtute chu inkhawm แนญhulh fo turin min fuih lo. Pathian mite inkhawmna apiangah infuih tawnna, intihchak-tawnna leh rawngbawlna remchang a awm thin. Taksa hian chaw แนญha a mamawh fo ang bawkin, thlarau pawhin thlarau lam chaw แนญha a mamawh fo. Kohhran aแนญanga intlak hran ching Kristian chu thlarau lamah a chau a, a beidawng a, thlemna hmaah a derthawng thuai thin.
Kohhran hi Pathian thuah chuan Krista Taksa tiin sawifiah a ni a, a peng tin a pawimawh em em vek bawk. Ringtu tin hian Pathian rawng bawl turin mawhphurhna kan nei vek. Kan taksaah pawh peng pakhatin tha taka hna a thawhin taksa pumin a hlawkpui a, taksa peng pakhat lek pawhin hna a thawh that theih loh erawh chuan taksa pum puiin a chhiat phah thin. Pathianin kristian-te hi kan intihchak zualna atan mal taka nung tur ai mahin Kohhranah a huho-a inpawl khawm a, inchawm nung tawn turin min ruat a nih hmel zawk e.
Chanchin แนฌha ngei pawh hian ringtu inkhawm thinte zingah thilphalna leh mahni inphatna nun a thlen thin. Ringtu hmasate khan an thil neih an inแนญawm theihna chhan chu Krista kaltlanga khawngaihna an dawn an ngaihhlut vang a ni. Mi ropui Isua kha hausa hle si khan keimahni avangin mi rethei a lo ni a, Amahah chuan kan lo hausak theih phah ta thung si. Khawngaihna chuan ringtute thinlung a tidanglam a, midang ngaihsak turin a nawr kal a, khawngaihnaa din kohhran chu thilphalna, khawngaihna leh inpumkhatnaa khat kohhran a lo ni แนญhin.
Thuhril pawh hian biak in inkhawmnaah hmun pawimawh tak a luah. Pathian Thu puan chhuah hi thusawi satliah mai a ni lo; Pathianin a mite a biakna a ni zawk. Ringtu inkhawm thinte chuan Pathian thu ngaihthlak leh a thu zir bakah sim tur leh zawm tur an hre thin. Thuhrilin a tum ber chu nun tihdanglam a ni ti pawhin a sawi theih ang. Thuhril hmangin Pathianin ringtute rinna a tichak a, mi dawihzep a tihuaisen a, rilru na a thlamuan a, a mite chu rawngbawl turin a thuam แนญhin.
Tunlai kohhranin a hmabak lian tak ni mek chu mi tam zawk hip tura inkhawm boruak nuam zawk siama hmalak a ni lova, Pathian biak leh inpawlna chungchanga Bible zirtirna dik tak kawhhmuh leh zirtir a ni zawk. Lo ral thlirtu ni lova a luhchilhtu nih tir te, awmhmuna thil tha lo dawngtu ni reng lova rawngbawltu zawka tan tir te, mi mal angin awm mah ila pumkhat kan ni tih hriattir te hi a hna pawimawh tak a ni.
Inkhawm taimak hian thil mak leh ropui a thlen แนญhin. Inkhawm hian Pathian mite a tipumkhat a, ringtute thinlung a tichak a, thutak a kawhhmuh thin. Vanah tawngแนญainate a chho a, nunte tihdanglam a ni thin a, a mite zingah Thlarau Thianghlim a thawk แนญhin. Heng hunahte hian ringtute hi lo thlirtu mai an ni lo a, Pathian hnathawh a thlenna atana Pathian thawhpuitu an ni theuh zawk.
Chuvangin kohhran hmasa ang khan tirhkohte zirtirnaah te, inpawlnaah te, chhang phelah te leh แนญawngแนญainaah te i inpe thar ang u. Rinawm leh taima takin inkhawm ila, phur takin Pathian bia ila, thahnemngai takin rawngbawl ila, hmangaihna nen i infuih tawn แนญheuh ang u. Chutianga kan tih chuan kohhran a lo chak ang a, Krista chawimawiin a awm ang a, khawvelin Chanchin แนฌha thiltihtheihna danglam an hmu ang.
Kohhran hi ringtute punkhawmna hmun satliah mai a ni lo. Chhungkua ang maia ringtute kan tel ho-na, taksaa kan rawngbawlna leh Pathianin khawvelah a tum a tihhlawhtlinna hmanrua a ni zawk.
๐๐๐ซ๐๐ง๐๐ซ๐ ๐๐จ๐๐ข ๐ฅ๐๐ก ๐๐ข๐ง ๐๐ฎ๐ง๐ ๐๐ฅ๐๐ข๐ง๐ -๐'๐ง ๐๐ข๐ณ๐จ๐ซ๐๐ฆ ๐๐ง ๐ซ๐๐ฅ ๐ก๐ซ๐๐ฉ!
Saturday, 30 May 2026
Lamine Yamal-a'n Israel pawi a sawi
- Joel Lairemsanga
Barcelona-in la Liga title an hlawh chhuah ann lawmnaah footballer naupang leh tha za tak Lamine Yamal-a'n Palestina hnam puanzar a vai a, hei hian nghawng a nei thui hle a, Israel Defence Minister chuan he footballer hian Israel mite rilru a tina takzet a, thinurna chi a tuh thar a ni, tiin a sawisel nasa hle.
Spanish league title inchuha hnehna an chan avangin Barcelona team-te chuan May 11, 2026-ah khan an chakna lawmin Bus thaw-rawng hmangin khawpui chhungah kawng an zawh a, Barcelona tualchhung sanaa tlai dar 5:00-ah a lawmna an tan a, India sana chuan zan dar 8:30pm a ni. Tualchhung thuneitute sawi danin mi nuai sarih leh singnga zet an pungkhawm a, Barcelona chakna hi an lawm ta a ni.
A lawmna kawngzawhah hian kum 18-a upa Yamal-a chuan bus chung atangin Palestina flag hlai tha tak chu uar takin a vai a, hei hi social media hrang hrangah a darh nghal a, khawvel a al chhuak rang hle. Amah ngei pawh hian a thlalak hi a instagram account-ah a post zui ve bawk a, faktu leh seltu a ngah hle.
A tuk thumna, May 14, 2026-ah chuan Israel Defence Minister Israel Katz chuan social media X kaltlangin footballer la naupang tak hi a dem thu a rawn chhakchhuak a, October ni 7, 2023-a Israel chunga thil thleng rapthlak tak phuba lakna atana Israel-in Hamas laka chet a lak mek laia hetiang thil a thleng hi a pawi takzet a, Israel mite thinlungah thinurna a tisosang zual sawt a ni a ti.
Katz hian mipui pawisawi lo thah hreh lo leh Israel chhiatna duh rengtu chu Hamas te hi an ni a, October 7, 2023-a thil thleng khan hei hi a tichiang hle a ni. Hamas tan zawnga chet lakna leh intarlanna reng reng chu mihring nunna zah lohna entirna a ni a ti bawk.
Israel minister hian FC Barcelona pawh Yamal-a chet dan hi pawmpui lo turin a ngen a, tharum thawhna leh rawlrala chetna reng reng an thlawp lo a ni tih lantirna atana thuchhuah siam turin a phut bawk.
Sawiselna tam tak awm mah se report tam tak chuan Yamal-a hian vantlang hmaah Israel kalh zawngin emaw, huatna thlen zawngin emaw thusawi a nei lem lo bawk alawm mawle tiin an tan ve thung. A pawi ta ber zawk chu Palestinian flag a vai kha a ni a, Israel leh Gaza inkar buaina awm mek kara khatiang thil a thleng kha chu a fuh lem lo hle a ni.
Kan sawi tawh angin a thiltih avang hian ngaihdan a phir hlawk a, Palestina tantute chuan Yamal-a thiltih kha thil dik tak, Gaza-a neksawrna tuar mekte inzawm khawm tura infuihna tha tak a ni an ti. A sawiseltute ve thung erawh chuan indo mek laia khatianga chetna khan inthendarh lehzualna leh inhuat zualna bak a thlen lo ang an ti ve bawk. Infiamna ngainatu mi tam tak chuan infiamna huangah politics tui-nu a lut tur a ni lo a, infiamna tualzawl hi politics thila hamthat lakna atan leh remchang zawnna atan hman zui zel a ni tawh tur a ni lo an ti.
Barcelona manager Hansi Flick pawhin a ngaihdan a sawi a, "Hetiang thil a thleng hi ka duh lo takzet" a ti. Flick-a hian sawi zelin, "A hma pawhin Yamal-a hnenah chak kan lawm a nih chuan politics a tel tur a ni lo va, football chauh kan ngaihtuah tur a ni tih ka sawi lawk tawh. Engpawhnisela, winger Yamal-a hi a duh dana che tura thu tlukna siam turin a naupang chhia tawh bik lo a, a thutlukna chu ama kuta innghat liau liau a ni e" a ti bawk.
Chak an lawmnaah vek hian Barcelona striker Robert Lewandowski pawhin Catalan independence a thlawpzia entirna atan flag chi khat - 'Estelada' a vai ve tho a; nimahsela ani erawh chuan sawiselna a tawk nasa ve lem lo thung.
Tun hnaia thil thleng hian a kang kai zau hle a, Gaza-a Israel chet dan duh lohna lantirna Europe leh khawmualpui hrang hrangah huaihawt a nih phah a, sports huang mai bakah hnam thil entirnaah te pawh lantir a ni hial bawk. Report thenkhatin an tarlan danin tun hnaiah mai pawh khan Spain ram bikah chauh pawh Palestina thlawpna tum engemaw zat lantirin kawngzawh huaihawt a ni tawh a, buaina tenau pawh a chhuak fo a ni awm e. Israel chet dan a duh lohzia lantirna atan Spain hian Europe ram dang tam takte ang bawkin kumina neih tur Eurovision Song Contest-ah pawh tel loh tlang a tum nghe nghe a ni awm e.
Lamine Yamal-a hi footballer lar mek tam tak zingah a thiamna leh theihnate thlirin hma hun eng tak nei zingah a langsar hle. Kum 18 leka upa a ni chungin Barcelona winger hi club tan leh a ram tana innghahna kulhpui a tling der tawh a ni.
Kum 2024-a UEFA Euro-a Spain an champion theihna atan Yamal-a hian a thawh hlawk hle a nih kha. Kum 19 a tlin hma hauhin Spain tan international cap 25 leh goal 6 a hlawh chhuak der tawh.
Tunah chuan FIFA World Cup 2026 hian football ngainatute rilru a luah lian hle a, Yamal-a hi Spain tana player thawhhlawk tak a nih a rinawm leh hle. Spain hian June 15-ah Cape Verde an tum dawn a, June 21-ah Saudi Arabia niin June 27-ah Uruguay an tum bawk ang.
Tun thlengin Lamine Yamal-a leh FC Barcelona atangin Israel laka insawifiahna leh thupha chawina siam a la ni lo. Infiamna chanchin ziahna chanchinbu lian tak takah chuan sawi zui a la hlawh hle a, khawvela buaina lian thlengin football thlenga nghawng a neih nasat theihzia sawina thuziak chhiar tur tam tak a pun phah hluai mai a ni.
Saturday, 18 April 2026
๐๐ก๐๐ฐ๐ฏ๐๐ฅ๐ ๐๐ซ ๐๐ก๐ข ๐ญ๐ก๐ ๐๐๐ซ - ๐๐๐ ๐๐ซ๐จ๐ฐ๐ง ๐๐ก๐๐ง๐๐ก๐ข๐ง ๐ง๐ ๐๐ข๐ก๐ง๐๐ฐ๐ฆ ๐ญ๐๐ค ๐๐ก๐ฎ
"Ar pakhat hi a awm a, ni tin a tui thei a" tiin sawi ta ila, mi thenkhat tan chuan thil awih harsa tak a ni maithei e. Nimahsela ar chi tha deuh mai, tui a ngah em avanga khawvel hmun hrang hranga a vulhtute'n 'Artui her chhuahna khawl' ti-a an koh fiam a awm tak tak nia! He ar chi tha chi hi khuarel siam sa a ni lo va, artui siamna khawl tih theih tura tui zung zung thei turin kum tam tak an beih hnuah hlawhtling taka scientist-te siam chhuah a ni.
He ar chi tha chi hi "ISA Brown" tiin an ko a, ar awm tawh zingah chuan tui hnem thei ber pakhat a ni ta ngar ngar mai a nih chu.
ISA Brown ar hi khawvel hmun hrang hrangah uar taka vulh a ni mek a, mimalin tlem te te-a an vulh ang bawkin company lian leh mi hausa tak tak te'n he ar hi uar tak leh duat takin an vulh ve reng bawk a, he ar chi tha chi hian artui siam chhuah leh artuia sumdawnna kawngah khawvel a thunun hneh hle.
ISA Brown ar te hi khawi atanga lo chhuak nge an nih? Eng vangin nge an that bik em em? A vulhtute tan ar chi tha ber chi a ni tak meuh em? Heng zawhnate hi chhan kan tum dawn a ni.
Kum zabi tam tak liam taa khuarel siamsa ar chi dangte ang lo takin ISA Brown hi chu scientist-te'n an duan chhuah - scientifically developed hybrid a ni. A chanchin bul intanna chu kum 1970 daih tawh kha niin France rama Institut de Selection Animale hmunah khawvel eng a lo hmu ve chauh a nih chu.
Scientist-te chuan ar chi tha chi siam tumin ngaihtuahna an hmang rim hle a, an rilru luah lian em emtu leh siam chhuah an tum chu -
Tui hnem thei em em ar; nimahsela chaw heh lo em em thung si, thang chak em em leh kar lovah tui nghal zung zung thei, eng sik leh saah pawh a nunphung buai lo leh a vulhtute tana enkawl awlsam em em si a ni.
Hetiang taka tha siam chhuah hi thil awlai a ni hauh lo va, hun rei tak chhung thawhrimna leh zirbingna te, ar chi hrang hrang inthlahpawlhtir leh enchhinna neihte a ngai vek mai a, hmabak ko tak chu a ni.
ISA Brown siam chhuak tur hian scientist-te hian ar chi tha chi chi hnih - Rhode Island Red leh White Leghorn te an bitum ngar ngar a, an inthlahpawlhtir nasa em em bawk.
Rhode Island Red ar te hi an chakin tihrawl an nei tha hle a, eng sik leh saah pawh an insiam rem thei a, an tui rawng hi a sen-uk a ni.
White Leghorn ar te hi an tui hnem thei hle a, vulh an manhla a, an puitling hma em em bawk. Heng ar chi hnih atang hian scientist-te'n ISA Brown ar tha chi an siam chhuak ta a ni.
A hming 'ISA Brown' tih-a ISA hi Institut de Selection Animale tihna a ni a, Brown hi an hmul leh an tui rawng sen-uk sawina mai a ni. A hming hi mawlmang viau mahse artui siam kawnga khawvel sawi nghingtu a ni tlat si chu a nih hi.
Siam chhuah a nih atanga hun rei lote chhungin khawvel a dap chhuak hneh hle a, a thatzia hi ran vulhtute'n an hre chiang rang hle. ISA Brown arte hi thla li atanga thla 5-a upa an nih atangin an tui tan a, kum khat chhungin ar pakhat hian artui 300 atanga 350 a tui hman a, kum rei tak chhung an tui thei bawk. Kan sawi tawh angin an tui tam theih dan hisapin chaw an heh lo hle bawk a, an zaidam em em a, enkawl an nuam hle bawk. Hetiang hi an nihphung a nih avangin ar awm tawh leh siam chhuah tawh zingah chuan vulh manhla ber pakhat a lo nih phah ta a ni.
Ar pangngaite chuan kum khatah artui 150 atanga 200 an tui hman a, ISA Brown erawh chuan kum khatah artui 300 atanga 350 a tui hman a, ar pangngai aiin a let hnih velin a tui hnem zawk tihna a nih chu. ISA Brown ar zingah rau rau pawh a thente chuan thla 18 chhungin artui 500 an tui hman bawk a, hei vang hian ISA Brown hi 'artui siamna khawl' ti te, 'nitina tui thei ar' tih te leh 'hlawknaa khat ar' ti tein an sawi thin.
ISA Brown ar te hian an tui hnem theih bakah lar chhan tha tak dang an la nei cheu mai. An ngampa em em a, mihring an ngaina bawk si a, a vulhtu tan pawh ar ngainatawm tak an ni. An zaidam em avangin khawih vel an nuam a, enkawl an awlsam phah em em bawk. Ar vulh kawnga tawnhriat la nei lo tan pawh enkawl mai theih an ni a, ar farm te ber atanga lian ber thlengin awlsam tak leh hlawk taka vulh mai theih ar chi tha nih a tling hle.
Kan sawi tawh angin ISA Brown ar hian khawvel a dap chhuak hneh hle a, a bik takin India, United States, United Kingdom, Australia leh Philippines-ah te uar taka vulh an ni a, khawvel pumah ISA Brown arte hian artui maktaduai tam tak ni tin an tui mek reng a ni.
A vulhtute'n an fakna em em pakhat leh chu chaw an heh ve vak lo hi a ni. Chaw heh lo ve ti lo chuan an tui hnem thei em em lawi si a, hei hi a vulhtute tan chuan a hlawkthlakin a chhenfakawm em em mai a, fak loh theih loh pawh a ni reng a ni. A hlawkzia chu hetiang hian entirna han sawi ta ila. ISA Brown ar pakhat hian ni khatah chaw hi gram 110-120 a ei a, nimahsela ni tin artui pakhat a tui thei thung si a, a vulhtu tana a chhenfakawmzia chu kan man thiam mai awm e.
ISA Brown artui hi a lian tha hle a, sawi tawh angin a rawng hi a sen-uk a ni. A kawr hi a chang tha hle a, awlsam takin a keh ve mai mai ngai lo a, artui hian mihring tana chakna hrang hrang a pai tam hle bawk. Hralh a tlak em avangin mi tam tak chuan artuiah ro ro chuan ISA Brown artui hi an thlang deuh kher thin.
Kan sawi tawh angin ISA Brown ar hi thla 4 atanga thla 5-a upa an nihin an tui tan a, an tui tam vanglai tak hi thla 6 atanga thla 18 inkarah a ni a, chumi hnuah chuan an tui theih zat a tla hniam hret hret thin. Hei vang hian commercial farm lian tam tak chuan ISA Brown hi thla 18-a upa an nih thleng chauh an vulh thin. ISA Brown hi kum 8 thleng an dam thei a, an thih hma zawng tui turin mi tam tak chuan an vulh ve bawk.
Kan sawi tawh angin ar chi tha an nih theihna chhan chu hybrid chicken an nih vang a ni. Anmahni leh anmahni inpawlna atanga an inthlahpun chuan an tui tam theih zawng a tla hniam thin ni-a sawi a ni a, hei vang hian mi tam tak chuan scientific taka a note an piantir chauh an lei thar zel thin.
Thil reng rengin thatna leh that lohna a nei vek tih a nih angin ISA Brown ar pawh hian thatna tam tak a nei a, that tawk lohna lai pawh a nei ve tho mai.
A thatnate chu hetiang hian han khai khawm ta ila:-
- A tui hnem thei em em.
- Ar zaidam leh nunnem a ni.
- Chaw a heh lo.
- Eng sik leh sa pawh a ngeih vek.
- Enkawl a awlsamin a nuam.
A that tawk lohna te:-
- A sa hi arsa hralh tla tak a ni lem lo.
- Kum 2-a upa a nih tawh chuan a tui tam theih zawng a tla hniam hret hret thin.
- Science thiamnaa siam a nih avangin neih pun kawngah harsatna a awm.
- A tui tam lehzualna atan chaw tha bik pek a ngai.
ISA Brown leh ar chi tha lar zual em em dangte han khaikhin ta ila-
• White Leghorn te aiin ISA Brown ar te hi an zaidam zawk.
• Rhode Island Red ar te aiin ISA Brown ar te hi an tui tam thei zawk.
• Australorp ar te aiin ISA Brown ar te hi sumdawngte tan vulh a hlawk zawk.
• Tui hnem zawngah te, enkawl hautak loh danah leh a hlawk zawnga chhut kawngah ISA Brown ar te hian hma an hruai fal em em a ni.
Ar vulh kawngah risk kan la dawn a nih rau rau chuan ISA Brown ar te hi an thlanawm zawk niin mithiamte'n an sawi a, a chhan ni-a an sawi chu - enkawl an nuam leh a hautak nep zawk te, an tui tam zawng tur a chhut-lawk theih avang te, an zaidam vang te leh tlem te vulh tum tan pawha a hlawk pha em em mai te hi a ni.
Ar chi tha tak ni mek mahse scientist-te'n ISA Brown ar te hi tha lehzual zawk turin siam thar zel an tum a, tui tam lehzual tur te, natna kai ve mai mai lo tur khawpa hriselna tha zawk nei tur leh chaw heh lo lehzual tur te-a siam tumin zirbingna an kalpui reng a, hetiang taka tha lehzuala an siam chhoh zel chuan khawvela ar chi hrang tam tak zingah chuan a tha lawr lak a tih theih ngei ang.
France rama scientific laboratory atanga siam chhuah ni mahse tunah chuan ISA Brown hian khawvel a dรขp chhuak vek tawh a, khawvela artui siam kawngah hum pawimawh tak a luah mek. Artui tam tak an siam chhuak a, mi maktaduai tel tan artui ruai an thehsak a, ran vulhtu kuthnathawk chhiar sen lohte hnenah sum tam tak an chhun luhsak mek bawk.
Thil te tham te pawhin danglamna lian tak a thlen thei tih tichiangtu tha em em chu ISA Brown ar te hi an ni ve tlat zu nia. Hei vang tak pawh hian khawvel pum-a ar chi hrang tam tak zingah pawh mite mit la ber an ni ta mek reng chu a nih hi.
Wednesday, 15 April 2026
๐.๐. ๐ซ๐๐ฅ ๐ซ๐๐ฅ๐ง๐ ๐ก๐ฆ๐ฎ๐ง๐ฉ๐ฎ๐ข ๐๐๐ง๐ญ๐๐ ๐จ๐ง ๐ก๐ง๐๐ญ๐ก๐๐ฐ๐ก ๐๐๐ง ๐ง๐ ๐๐ข๐ก๐ง๐๐ฐ๐ฆ ๐ญ๐๐ค ๐๐ก๐ฎ
Building lian pui mai a awm a, a chhungah chuan sipai chet lak dan tur an rel mup mup reng mai a, ralthuam leh sipai lama mithiam tam takin ro an rel vut vut a, khawvel himna tiderthawng thei tur an zir chiang a, sipai chet lak dan tur an rel a, khawvel awmtirh ata sipai chakna lama thiltithei ber leh hmanrua nei changkang ber ber te hnathawh dan tur an rel a, an vil reng bawk.
Chu building lian leh pawimawh tak chu "The Pentagon" a ni.
Virginia-a Arlington-ah a awm a, Washington atanga rawn luang lui kama awm a ni a, Pentagon hi United States Department of Defense headquarter pawimawh ber a ni.
Heti taka hum pawimawh luah a ni chung hian a hnathawh dan te, tu thuhnuaia awm nge a nih, engtiangin nge ral an rel, engtin nge US sipaite leh khawvel a thunun tih erawh mi tam takin kan hre lo hle thung si. Tun tumah hian a pawimawhna leh hnathawh dan kan sawi dawn a ni.
The Pentagon hi khawvelah building lian ber pakhat a tling. Khawvel indopui pahnihna kalpui a nih mup mup lai khan kum 1941-ah a sak hna hi thawh tan a ni a, indopui meuh a awm laia a sak hna thawh tan a nihna chhan chu United States hian a sipaite thunun a, an chet lak dan tur relna hmun pawimawh tak a mamawhna a san em vang a ni. Ngawrh taka an han sak takah chuan kum hnih hnu lek 1943-ah khan official taka hawn a lo ni ta a ni.
A design hi a dangdai hle a, kil li neia sak a ni ve lo a, kil panga a nei a, hei vang hian Pentagon tih hming puttir a ni. In-chhawng ngaa sang a ni a, lei hnuaiah chhawng hnih a awm bawk. Concentric ring pianhmang nei office panga a awm a, square feet maktaduai 6.5-a zau hmun awl a awm bawk. Sipai leh civil mi infinkhawm hnathawk mi singhnihin nitin hna an thawk mup mup mai a ni.
Building lian leh zau tak nimahse a kil tawp atanga kil lehlam tawp kal thleng tur hian minute 10 vel lek sen a ngai a, hetia hun hek lo thei tur bera an design thiam hi thilmak leh ril tak chu a ni awm e.
Pentagon hi office satliah a ni ngawt lova, US sipaite hnuk pawimawh tak - "Central nervous system of the U.S. military" a ni zawk.
The Pentagon kengkawhtu ber chu United States Department of Defense a ni a, he department hi a lam tawiin DoD an ti mai thin. DoD hian US sipai peng hrang hrang leh national defense policy-te a kutken vek a, heng bakah hian mawhphurhna lian tak tak-
* Sipai chet phung tur rel lawk te
* Ram venhimna tura ruahmanna siam te
* Defense budget ruahman te
* Ralthuam siam leh tihhmasawn te
* Sipai lama enthlak hna thawh te
* Khawvelah remna leh muanna a awm theih nana chet chhuah hna zawng zawngte hi a khawih tel vek bawk.
Department of Defense hi khawvelah government organisation lian ber zinga pakhat a ni a, a hnuaia thawk pawh an tam em em a, sipai lal ber ber atanga sipai pagngai te, civil mite leh reserve force-te an tel vek mai a, an inpawlh sawp nasa hle.
Lalna leh thuneihna inkhaidiat danah chuan United States President hi a lal ber a, US sipaite Commander-in-Chief a ni. Nimahsela sipai chet vel danah President hi direct takin a inrawlh diak diak lem lo thung. A aiah hian Secretary of Defense-in mawh a phur lian zawk a, ani hi Department of Defense hotulu a ni a, he hna chelh tur hian sipai kher ruat a ngai lem lo bawk.
Secretary of Defense hian sipaite chet lakna reng reng a enpui vek a, defense policies a duang a, US venghim thei turin sipai thuam chak hna a thawk bawk. A kaihhruaina hnuaiah department leh agencies hrang hrangin military planning, logistics, intelligence leh strategy hna an thawk mup mup reng mai a ni.
Pentagon hian United States armed forces hnuaia peng lian tak tak panga a vil a, chungte chu:-
• United States Army - Anni hi ram venghim tura lei lama che tla chi an ni.
• United States Navy - Anni hian indo lawng rual leh aircraft carrier te an thunun a, ram venghim turin tuipuia chet la chi an ni.
• United States Air Force - Anni hian fighter jet te, bombers leh air defense system an thunun.
• United States Marine Corps - Anni hi rang taka che chhuak thei tura a bik taka duan an ni a, tuiah leh khawmuala che tla thei sipai an ni.
• United States Space Force - Anni hian military satellite an thunun a, van sang leh van thengreng lamah US thuneihna an vawng him a ni.
Kan sawi ang hian branch tin hian kaihruaitu bik leh tih tur bik an nei theuh a; an zavaia thlung khawmtu leh kaihruaitu chu Pentagon hi a ni.
Pentagon inkaihhruainaa sawi lan loh theih loh chu Joint Chiefs of Staff hi a ni. He group-ah hian branch hrang hrang kan sawi tak atang khian sipai officer lian tak tak an awm a, direct taka sipaite kaihhruai hi an hna a ni lem lo va, chu ai chuan US President leh Secretary of Defense-te thurawn pek hi an hna ber zawk chu a ni. Ram tana him lo thei tur an thlithlai reng a, khawvela tibuai thei hlauhawm awm thei an dap a, a tul ang-a chet lak dan turah ruahmanna an duang chhuak thin. A awlsam zawnga sawi chuan sipai chet chhuahtir dan turah US President leh Secretary of Defense-te hnena thurawn petu an ni tihna a nih chu.
Ram dangte ang lo takin United States hi chuan khawvel hmun hrang hrangah a sipaite a tirin chet a laktir mai zel a, hetianga an chet theihna atan hian Pentagon hian a kaihruai a, an chetna hmun tur azirin regional command a siam bawk thin. Chutianga command a siam langsar zualte chu lo sawi ila:
* United States Central Command - Hei hi Middle East leh Asia khawmualpuia chet lakna atana ruahman a ni.
* United States European Command - Hei hi Europe-a sipai chet lakna vil tura tih a ni.
* United States Indo-Pacific Command - Hei hi Asia leh Pacific region-a US sipai chet lakna kawnga mawhphurtu a ni.
Heng command hrang hrangte hian sipai hmunpui te, training exercise te, intelligence inhrilh kawngah te leh US thawhpui ram nena inzawmna tha zawk siam kawngah hna an thawk mup mup reng a ni. Hei vang tak hian khawvela remna leh muanna a awm theihna atan US hian theihna sang tak a nei a, mawhphurhna hlen turin a tul dan azirin a che chhuak thin a ni.
Pentagon chhungah hian sipai chet vel kawnga mithiamte'n ro an rel a, ram danga thil thlengte pawh uluk takin an lo zir thin. Intelligence report an zir chiang a, khawvel kalphung an thlir a, hlauhawm thleng thei an dap reng bawk.
An thutlukna azirin US hian ram dangah pawh sipai a tir mai thin a, tul an tih angin ralthuam chi thar duan chhuah a ni thin a, thawhpui tlaka an ngaih ramte nen inremna a siam a, mihring nunna venhim a ngaihna lai ni-a a hriatah chhanchhuah hna a thawk mai thin bawk. Thutlukna a siam dawnin Pentagon hi a fimkhur hle a, sipai lal te, intelligence agencies leh politician te inkarah khi awm lo turin ruahmanna leh thutlukna a siam thin.
Pentagon hi building lian tak a ni satliah lo va, khawvela sipai chak ber leh thiltithei berte tana ral relna hmunpui lian ber a ni zawk. Bang panga a neih phenah hian mi sing tam takin hna an thawk mup mup a, khawvelah remna leh muanna a awm theih nan hna an thawk rim hle.
Pentagon inkaihhruaina leh hnathawh dan phung kan hriat chuan khawvel tana a lo pawimawhzia hi kan hre chhuak chiang hle ang. Kan rinphak loh leh hmuh phak loh hian ngawi rengin hna nasa tak a thawk reng a, "nun ralmuang leh hahdam kan neih theihna atan khawvel pum tan leh keini mimal tan thlenga hna lo thawk rengtu chu Pentagon hi a ni " ti pawhin sawi ila, kan sawi sual viauin a rinawm loh e.