Saturday, 12 July 2025

Russia tuialhthei leitute Donald Trump-a'n a vau na hle

- Joel Lairemsanga


US President Donald Trump-a chuan Russia oil leitu ram te chu chhiah zaah 500 lawih mai laksakah a vau ta riap mai.


Trump-a hian Russia hrek a duh avanga he thu hi sawi a nih thu leh a tih mai mai loh thu a sawi. Cabinet meeting zawha chanchinbu mite'n an kawmnaah Trump-a hian Russia President Putin-a'n Ukraine nena indona  an kalpui mek tihtawp duhna rilru a put theihna atan hrekna kalpui hi thil tul tak a ni a ti.


America hian Russia hrekna tur Bill pakhat- "Sanctioning Russia Act 2025" tih chu tunah hian a buaipui mek a ni awm a, he bill-in a tum ber chu Russia oil leh gas leh energy leitute hnenah chhiah nasa tak lak a ni. 


Hetiang rilru hi US-in a put mek avangin he Bill hi US-in a pass chuan a tuar ber tur chu India hi a ni ngei dawn a, a chhan chu Russia leh Ukraine indo tirh atang khan India hi Russia oil leitu lian ber pakhat a ni a, India-in ram dang atanga oil a lakluh zaah 35 hi Russia atanga a lakluh a ni. 


Trump-a'n Russia tuialhthei leitute chungah chhiah sang tak lak a tum thu a sawi chungchangah India Petroleum and Natural Gas Minister Hardeep Singh Puri chu heti hian a rawn tawng chhuak nghal a- 


"Khawvel hian Russia oil hi kan chhawr tlang vek a, Russia oil  hi lei hlawm lo ila chuan khawvel pumah tuialhthei man hi tun ai hian a sang em em vek dawn a ni. Russia tuialhthei lei lo turin khawvel pumah khapna a la awm ngai hek lo. Chuvangin India chuan a manin a zir chhung chu Russia tuialhthei hi kan lei zel dawn a, khawvel puma tuialhthei man sang tur hi India chuan thunun  kan duh  a ni," a ti.


Trump-a'n Russia tuialhthei leitu ram apiangte chu chhiah hmanga hrem a duh a, hma a la mek bawk. Hetihlai hian India erawh chuan Russia tuialhthei hi a theih chhung chu lei zel a la tum thung a ni.


I ngaihthlak duh chuan hei hi hmet rawh





Friday, 11 July 2025

Abraham Accord hi engnge ni?

-- Joel Lairemsanga


Khawvel chanchin thar tarlangtu Semafor-in a tarlan danin Africa khawmualpui hmarthlang lama awm Mauritania chuan ram pangana ni turin Abraham Accords a zawm dawn a ni awm e. Tun nilaini khan White House-ah Mauritania leh Israel ram palaite an inkawm a, chumi hnuah chuan he thutlukna hi an siam a ni. 


Gaza hmuna indona avangin kum 2010-ah khan Mauritania hian Israel nena an inzawmna zawng zawng a lo chhhu chat daih tawh nghe nghe a ni. Mauritania hi Africa khawmualpuia muslim ram a ni a, square kilometer maktaduai khata zau a ni a, Abraham Accords atan hian a tangkai hle turah ngaih a ni. Tun hnaiah khan Donald Trump-a'n ram pakhatin Abraham Accords a zawm thar tur thu a lo sawi ri zauh tawh nghe nghe.


Abraham Accords hi Mauritania-in a zawm chuan member panga an awm dawn ta tihna a ni. Israel leh Arab ramte'n inlaichinna tha an neihna atan Abraham Accords hian pawimawhna lian tak a nei tih a hriat avangin Donald Trump-a hian he Accord hi a ngai thu tak hle. 


Kum 2020-ah khan US kaihhruaina hnuaiah Israel leh United Arab Emirates, Morocco, Sudan leh Bahrain te'n inngeih taka awm turin inremna thuthlung an ziak a, he an inremna thuthlung ziah hi Abraham Accords tih a ni a, mizo tawng chuan ''Abrahama inremna'' tihna a ni mai awm e. He inremna avang hian Israel leh UAE leh Bahrain te chu ram inkawmngeih tak an lo nih phah zui ta nghe nghe a ni. 


Abraham Accord avang hian hun rei tak Gulf ramte'n Israel chu ram pakhat a nihna an pawm ngai lohna chu an sut phah a, kum 26 chhunga Israel leh Arab ram inkarah inremna thuthlung ziah lehna hmasa ber a ni bawk.


Arab khawvela ram thiltithei ber leh Israel lo pian chhuah dan pawm duh miah lo Saudi Arabia pawhin he inremna thuthlung hi a pawm ve thuai beisei mek a ni a, a pawm ve thei a nih ngat chuan Donald Trump-a tan bik ngat phei chuan hlawhtlinna tlang sang tak a ni ngei dawn a ni.


Abraham Accord hi tun hnaiah hian a pawimawh zual ta hle a, Israel ang bawkin US tan a pawimawhna a nep bik chuang hauh lo. Israel hi muslim ram tam takin an haw em em reng a, Israel thlavang hauh tlattu US tan chuan muslim ram tam tak Israel lama tantir hi thil pawimawh leh hahdamthlak tak a ni pha ve tlat.


Africa-a muslim ram leh Arab League-ah pawh member ni pha ve ngat Mauritania-in Abraham Accord a zawm hnuah phei hi chuan khawvela muslim ram hrang hrang inzawm khawmnaah nghawng lian tak a nei pha hat dawn a ni.   


I ngaihthlak duh chuan hei hi hmet rawh





Thursday, 10 July 2025

Kan chenna khawvel a vir rang thut mai

- Joel Lairemsanga


Nimin July 9, 2025 kha ni khat tawi ber record a ni a, nimin ang chiaha ni rei zawng hi July 22 leh August 5, 2025-ah a lo thleng leh dawn ni-a rin a ni.


Scientist-te sawi dan chuan hetianga ni a rawn tawi thar thut chhan chu Thla  awmna a danglam hret vang a ni. Thla-in kan khawvel hi a hip na thut a, hei vang hian kan khawvel hi a dan pangngai aiin tlemin a vir chak ta thut mai a, hei vang hian ni khat rei zawng pawh ni dang aiin tlemin a lo tawi ta sawt a lo ni. 


LiveScience-in a tarlan danin ni dang aia nimin leh July 22 leh August 5 tawina chu 1.3 atanga 1.51 milliseconds lek niin, a la ni leh dawn bawk a ni. 


New York Post-in a tarlan danah chuan nimina ni khat chhung a rawn tawi ta thut hi International Earth Rotation and Reference Systems Service chhinchhiah dan nen pawh a inmil chiah a ni awm e. 


Sawi tawh angin July 22 leh August 5 pawh a tawi leh dawn avangin khawvel hun inher dan chhiarna a buai zui lohna atan hun chhiar dan hi kum 2029-ah chuan tlem tihdanglam hret a ngai dawn bawk ni-a sawi a ni.


University of California-a scientist Duncan Agnew chuan hetiang thil thleng hi thilmak leh hlauhawm chu a ni lo a; amaherawhchu thil pawimawh leh chhinchhiahtlak ve tak chu a ni a ti.


Ni khat kan tih hi kan chenna khawvel planet-in a awmna axis-a a vir chhuah rei zawng hi a ni a, vawi khat a vir chhuah rei zawng hi darkar 24 emaw second 86,400 a ni. A hun duh rei zawng hi ni leh thla leh lei magnetic field avangin a danglam ve hret thin bawk. 


Hun hmasa lamah chuan kan chenna khawvel planet Earth hi a axis-ah a vir chak hle a, chuvangin ni khat pawh a rei lo hle a, darkar 19 lek ni-a ngaih a ni. Hetiang a nihna chhan chu thlain khawvel a hnaih a, khawvel a pawh nat em vang a ni. Tun hma aiin tunah chuan thla hian khawvel a hlat ta hle a,  khawvel hi a vir muang ta a, ni khat pawh a lo rei ta zawk a ni. 


Kum 2020-ah khan scientist-ten kan chenna khawvel hi a axis-ah a inher chak leh ta deuh tih an hmu chhuak a,  kum 1970 hnu lamah a inher chak ber tum a ni an ti hial. 


A vir chak ber ni leh ni rei loh ni bera an lo record tawh chu July 5, 2024 kha a ni a, a pangngai aiin 1.65 miiliseconds laiin a vir chak niin an chhinchhiah. 


July 22 leh August 5, 2025-ah te hian thla hian kan khawvel equator a hlat ber tum a thleng leh dawn a, hei vang hian kan khawvel hi a axis-ah a vir rang sawt dawn a, chuvangin tum dang aiin ni a rei lo leh deuh dawn a ni. 


A inthlauhna a tam loh em thin avangin mi nawlpui erawh chuan ni dang aia a rei lohna hi kan hrethiam kherin a rinawm loh.


I ngaihthlak duh chuan hei hi hmet rawh



Wednesday, 9 July 2025

Thlawhna dangdai leh tangkai - V-22 Osprey

- Joel Lairemsanga


V-22 Osprey hi sipai thlawhna tangkai tak a ni a, a dangdai em emna chu helicopter nihna a nei a, thlawhtheihna pangngai nihna a nei bawk si hi a ni. 


Helicopter angin thlawhna tumhmunah tlan hmasak ngai lovin a invawrh kang mai thei a, awlsam takin a tum thei bawk. Thlawhna ang bawkin chak tak leh rang takin a thlawk leh thei bawk.


Hetianga a awm theih chhan chu tiltrotor system a neih vang a ni. A awmzia chu virmep lian tak pahnih a nei a, hei hian a tul dan azirin a thlawh dan phung a siksawi thei ta thin a ni.


V-22 Osprey hi helicopter siamtu company lar tak Bell Helicopter leh thlawhna siamtu company lar tak Boeing company-in an siamdun a ni.


US sipaite'n helicopter chi khat CH-46 chu tangkai takin hmang mahse duhkhawp lohna lai an nei nual tho a. Helicopter anga duh duhna laia awlsam taka tum thei; nimahsela helicopter aia thlawk chak thei si an duhna a lian hle. 


Indonaa hman theih leh indo loh lai pawha chhanchhuah hna thawhna atana hman theih thlawhna chi khat an duhna chu a lian ta rulh tulh a. Tichuan kum 1980-ah khan an duh ang tak thlawhna siam hna hi tan a ni a, kum 1989-ah khan a vawi khatna atan V-22 Osprey hi a lo thlawk thei ta nge nge a ni. 


Kan sawi tawh angin V-22 Osprey hian tiltrotor system a hmang a, a thla hmawr pahnihah virmep lian leh cchak tak a nei ve ve a, he virmep pahnih hi van hawi zawwng leh hmalam hawi zawngin a thunun theih a, hei vang hian a thlawh dan leh chak zawng te awlsam takin a thunun mai theih ta a ni.


Osprey hian thlawhna tumhmuun hranpahrp a mamawh lo a, a lenna hrim hrimah chuan awlsam takin a innghat mai thei a ni. Muang takin a thlawk thei a, chak takina a thlawk thei bawk. 


Scientific ttawngkama kan sawi dawn chuan tilrotor millitary transport aircraft tiin  a sawi theih. Ft.54.4-a sei a ni a, a tthla pahnih pharh sei zawng hi ft.46 a ni bawk. A virmep a tihpharh erawh chuan ft.84 laia pharh zau a ni thung.


Virmep pakhat hi a lai takah hawlh tlangin ft.38-a lian a ni. Darkar khatah km. 509-a thui a thlawk thleng hman a, a tuialhthei bawmah tuialhthei khata thun hian Km. 1600-a thui a thlen thei.


Ft. 25,000-a sang a thlawk thei. He thlawhna thununtu hi mi pali an ni a, pilot 2 an awm a, thil dang lo thununtu 2 an awm bawk. He thlawhna hian sipai 24 atanga 32 a phur thei a, Kg.9000-a rit bungrua a phur thei. 


Kan sawi tawh angin US sipaite'n V-22 Osprey hi an hmang tangkai hle a, hmun hrang hrangah sipai thiarna atan an hmang a, sipai ei leh in tur bakah ralthuam chi hrang hrang thiarna atan an hmang a, damlo leh hliam tuar thiar sawnna atan te, damdawi phurhna atan te an hmang tangkai em  em a ni. Khuarel chhiatna thlengah chhachhuahna hna thawhna atan a tangkai em em bawk. 


V-22 hi chi hrang siam a ni ve a, chungte chu:-


MV-22B : Hei hi US Marine te'n an hmang a, sipai leh bungrua thiarna atan an hmang.


CV-22B: Hei hi US Airforce-te hman a ni a, hmelmate radar-in a hmuh loh tura inchhanchhuahna hna thawhna atan an hmang.


CMV-22B: Hei hi US Navy-te hman a ni a, lawng lianah bungrua dahna atan an hmang rim hle.


V-22 (Japan): Hei hi Japan Self-Defence Forces ten an hman a ni a, khuarel chhiatna leh indonaah chhanchhuah hna thawhna atan an hmang.


Heti khawpa thlawhna tha leh tangkai nimahse chanchin tha lo lam a nei ve tho mai. Kum 1990 hmalamah kha chuan a tla ngun hle a, mi 30 chuangin nunna an chan phah hial bawk. 


Engine leh sofware-ah buaina neih neuh a nei fo. Thunun hi a harsa riau a, thiam taka thunun turin pilot-te'n a bik taka training an neih a ngai hial.


Kum 2023-ah khan Australia-ah a tla a, marine pathum an thi. Kum 2023-ah vek khan Japan-ah a tla a, hei vang hian Osprey zawng zawngte chu tawkfang chawlhtir an nih phah hial. Kum 2024-ah pawh khan clutch leh gear lamah harsatna sawi tur a la nei tlat bawk.  


US sipaite'n V-22 Osprey software hi an update a, a part thenkhat an thlak thar bawk. Thunun leh a enkawl danah training nasa tak an kalpui bawk. Heti chung hian mi thenkhat chuan zaaah zain a la him tawk chuang lo niin an sawi ve tho bawk a.


Osprey hi US sipaite'n an hmang uarin a hmang nasa ber an ni. US bakah hian Japan-in a hmang awk a, India leh UK te'n an lei maithei bawk nia sawi a ni. 


I ngaihthlak duh chuan hei hi hmet rawh





Tuesday, 8 July 2025

Trump-a lunglawmna OBBBA hi engnge a nih chiah?

- Joel Lairemsanga


Trump-a'n July 4, 2025-a bill a sign hi khawvel titi a ni leh mek a, he bill hi engnge a nih hre turin tawi tein i lo tarlang teh ang. 


Trump-a'n bill a sign thar hi "One Big Beautiful Bill Act" (OBBBA) tih a ni a, he bill-ah hian chhiah lak tihtlem te, ralthuam  lama hman tur pawisa tam zawk dah te, mipui hriselna atana sum tlem zawk dah te bilh tel vek a ni. 


Trump-a hian a term hmasa kum 2017-a chhiah tlem zawk lakna bill a siam kha a kaltlangpui leh a, hei vang hian mipui leh sumdawngte'n hun rei tak chhung chu chhiah an chawi tlem hle dawn a ni. 


Hnathawh hun pangngai piah lama mahni thahnemngaihna avanga thawkte sum lakluh atangin chhiah lak a ni dawn lo. 


State leh tualchhung tana chhiah pe te tan chuan an sum lakluha Rs. Nuai 33 atangin chhiah lak a ni dawn lo. 


Nu leh pate'n an fa pakhat zel enkawlna atan dollar 2200 an chang ang.


Mi retheite tan chuan Social Security atan pawisa thawh a ngai tawh dawn lo bawk. 


Ralthuam siamna atan leh ramri venhimna atan sum tam zawk dah a ni ta a. Ralthuam leh sipai lama hman atan dollar tluklehdingawn 150 dah a ni a, India pawisa chuan Rs. Vaibelchhe nuai 12.5 tihna a ni hem mai. Hetiang zat bawk hi ramri hungna atan leh venhimna atan dah a ni bawk. 


US-a pem lutte lo buaipuitute hman atan sum hi a let sawma tihpun a ni. 


Ram mipuite dam loh thila an inenkawlna atana sum dah erawh tih tlem a ni ta thung a, mi rethei maktaduai telin an tawrhphah ngei dawn ni-a sawi a ni. 


A thlawna chaw dawng theite tihtlem an ni bawk. 


A thlawna kawlphetha dawng zat tih tlem a ni bawk. 


He Bill hian US leiba a tiphung hluai dawn a, kum 10 lo awm tur chhungin India pawisaa Rs. Vaibelchhe nuai 275 lai an bat belh phah dawn a ni.  


Mithiamte chuan he bill hian interest rate a tipung dawn niin an sawi a, mi retheite tan chuan bill tha tak a ni lo an ti bawk. 


July 1, 2025-ah khan he bill hi Senate-ah pharh a ni a, pass duh leh duh lo vote hmuh a inzat chiah avangin Vice President J.D. Vance-a vote thlak avangin pass a ni thei ta hram chauh a ni. 


House-ah erawh July 3-ah khan pass a ni a, a duh lamah vote 218 a tla a, a duh lo lamah vote 214 a tla thung a, an inthlauhna pawh hi a tlem hle. 


Tichuan July 4, 2025-ah khan President Trump-a'n lawm takin a hming a ziah hnan ta a ni. 


Trump-a chuan US history-a middle class-te tana chhiah lak tlemna ber tur bill a ni a ti. 


Republican mi lehsa tam tak chuan he bill hian chhungkaw tam tak a tanpui dawn a, sipai a thuam chak hle bawk dawn a ni tiin an fak hle. 


Democrats leh economist tam tak erawh chuan he bill hian mi retheite retheihna a tizual dawn niin an sawi thung a, leiba a pung dawn a, mi retheite'n an dam loha an inenkawlna turah harsatna lian tak an tawk dawn a, a thlawna chaw dawng tam takin an retheih zual phah hle bawk dawn a ni an ti. 


Khawvela mi hausaa tawntawn Elon Musk chuan he bill hian pawisa hmanralna nasa tak leh leiba nasa tak a thlen ngei ngei dawn a ni a ti. 


He Bill hian thatna tam tak a nei ang bawkin that lohna tam tak a nei bawk tih a chiang a. 


Tunah hian Trump-a leh a party-te hian hlimpui viau rih mahse inthlanpui neih leh hunah he bill hian a sawhnghet dawn nge a pawt hniam zawk dawn tih chu sawi thiam har tak a ni rih a, hunin a la rawn hril chiang hle dawn a ni. 


I ngaihthlak duh chuan hei hi hmet rawh




Friday, 4 July 2025

​China-ah inphiar rukna a thleng mek em ni?

- Joel Lairemsanga


Kar hnih zet China President Xi Jinping-a hmel leh chet velna chanchin leh hmel hmuh tur a awm tak loh avangin mi thil chikmite'n ngaih that lohna an nei ru ta mek.  Mi thenkhat chuan a thuneihna chhuhsak a ni mek emaw chhuhsak tuma inphiar rukna a awm mek ni turah an ngai hial.


Tunlai hian China-ah an President paih thlak tumna boruak a inmung mek emni tih zawhna an inzawt ta sup sup mai a ni awm e. A hma zawngin an President hming leh chet velna hlimthla hi chanchinbu leh TV-ah nitin tarlan a ni thin a, kar hnih liam ta atang khan a chanchin tarlan a awm ta miah lo hian mi tam tak ngaih a ti tha ta lo hle. 


China ram hruaitu lian thenkhatte'n ram dang atanga an ram tlawhtu khual lian tak tak an lo dawngsawng deuh reng a; nimahsela a lo dawngsawngtu zingah Xi Jinping-a hmel reng a lang ta rih tlat lo. China-ah hian an ram hruaitu lian a ruka pheh thlak an lo awm nual tawh nghe nghe. 


June thlaah khan Xi Jinping leh Belarus President an inhmu a, mi thil chik mite sawi danin hemi tuma an inhmu hi tum dang ang lo takin mawlmang taka neih a ni a, red carpet pawh buatsaih a ni lo va, ho lam taka inlawmna buatsaih a ni an ti. Hemi tumah hian Xi Jinping-a vengtute pawh tum dang zawng aiin an tlem hle a, a pa hriatrengna hmun pawh chei thar a ni lem lo bawk a ni awm e.


China President Xi Jinping-a leh China sipai lalber - Top General Zhang Youxia inkar hi a chhe mek tih sawi thawm a awm bawk. Xi Jinping-a'n President term thumna a chelh theihna turin he sipai General hian a tanpui nasa hle niin sawi a ni a. Tunah erawh President Xi Jinping ai pawhin General Zhang hian thil a titheiin thu a nei lian tawh zawk a, China President lo ni tawh Hu Jintao-a pawlte'n an thlawp bawk si a, General Zhang-a hi a insawhnghet tulh tulh niin an sawi tlat mai.


Xi Jinping-a lamtang sipai General tam tak tunah hian an chin hriat lohin an awm a, a thente chu thlak an ni bawk niin an sawi. Tunhmaa China President thenkhat ang bawkin Xi Jinping pawh hi President dinhmuna awm siin thuneihna nei tak tak si lovin a awm ta mek nia sawi a ni. China tana ram palai hna lo thawk reng tawhtu Wang Yi chuan a thlak maithei tih thlengin sawi a awm ta nawk mai.


Kum 2022-ah khan Meeting pawimawh takah China President hlui Hu Jintou chu a hriselna that tawk loh chhuanlamin meeting-na atangin hruai chhuah a ni a; nimahsela a lan danah chuan amah chuan chhuah a hreh hle si a, Xi Jinping-a biak tuma a kun pawh Xi Jinping-a hian a lo be duh tlat lo a, he video hian sawi zui a hlawh hle nghe nghe a nih kha. 


China President thawm a reh em em te, venghimtu a nei tlem ta nia lang te, sipai hotute nen inhmuhthiam lohna an nei ni-a sawi awm mek te avangin China sorkar-a Xi Jinping-a dinhmun hi a derthawng hle ni-a ngaihna lian tak a awm ta mek a  mi thenkhat phei chuan President dinhmun atang hian hnuh thlak a ni tep tawh turah an ngai hial. 


Engpawhnise China hi ram inthup thei tak leh inkharkhip tak ram a ni a, tuna thu lengvel awm mekte hi thu dik tak a ni ngei em tih leh tuna an President ni mek dinhmun hi a derthawng tak tak em tih chu rinthu mai a la ni mek a, thu dik tak leh thil thleng ngei tur erawh hunin a la rawn tarlang mai dawn a ni.


I ngaihthlak duh chuan hei hi hmet rawh




Thursday, 3 July 2025

​Portugal leh Liverpool player Diogo Jota a her liam ta

- Joel Lairemsanga


Liverpool leh Portugal forward Diogo Jota chu an ram Spain sanaa zanlai dar 12:30-ah khan Car accident avangin Spain-ah a thi. Keini India sanaah chuan July 3, 2025 zing 4:00am vela thleng ang a ni.


Diogo Jota hian June 22, 2025-ah khan nupui a nei a, nupui neih chawlh a hman mek lai a ni nghe nghe. 


Kum 28-a upa Jota leh kum 26-a upa a nau Andre Silva te chu Spain-a Zamora kawngpui A-52-ah Lamborghini car-a an chuan laiin car ke hi a puak a, car hi thunun theih loh ni nghalin a let a, a kang zui ta nghal ni-a sawi a ni. He car accident-ah hian Jota leh a nau hian vanduaithlak takin nunna an chan ta a ni. 


• A khelh mekna Liverpool FC chuan an player thihna hian a thawn takzet thu leh pawi an tih thu an chhuah nghal a, Jota chhungte chu an mangan laia be buai rih lo tura ngenna mipui hnenah an siam bawk.


• Cristiano Ronaldo pawhin pawi a tihzia sawiin - "Thil thleng hi pawm thiam a harin awih harsa ka ti hle mai. Mumal ka nei lo a ni ber e. Ram tana football kan khelh dunna a la rei loh tehlul nen....muangte'n chawl ang che u aw Diogo, Andre...in chhungte zawng zawng tan thlamuanna ka dil e" tiin.

 

• Liverpool manager Jurgen Klopp chuan - "Ka rilru a na takzet. A na ka va ti tehlul em. Diogo hi player ropui a ni ngawt lo, pasal tha tak leh chhungkaw pa nih tling tak a ni" a ti.


• Portugal-a a khelhpui Ruben Neves chuan - "Mi kan theihnghilh rual rual hian kan chรขn hlen nghal tihna a ni an ti thin, ani erawh ka theihnghilh ngai dawn lo" a ti.


• Liverpool-a a khelhpui Darwin Nunez chuan - "Ka rilru natzia hi ka sawi chhuak thiam lo. I nui hmel kha a chรขm reng dawn a nih hi. Muang takin chawl ang che" a ti.


• Steven Gerrard (stiven gerrard) leh Jamie Carragher (jeimi karraghar) te pawhin- "A va lungchhiatthlak tak em aw. A nupui leh a fate kan rilruah an cham reng mai. Muang takin chawl ang che aw Diogo" tiin.


• NBA star LeBron James chuan - "A kalsan a chhungte tan ka tawngtai e. Mahniin i awm lo va, thlaphang suh aw Jota" a ti.


• Portuguesse Football President chuan - "Mi hlim thei tak leh ngilnei tak a ni. A thihna hi kan zavai tan channa nasa tak a ni" a ti.


• Portugal Prime Minister chuan - "Kan ram tan leh football tan vawiin hi ni lungchhiatthlak tak a ni" a ti.


• Football fans tam takin an ui thu leh pawi an tihzia thu an puang chhuak nasa hle a, Jota leh a unaupa thihna an tuarzia lantir nan Anfield-ah pangpar kengin an kal a, an tap a, an tawngtai chuah chuah bawk a ni. 


• Portuguess Football Federation chuan - "Diogo Jota te unau thihna hi channa nasa tak  a ni" ti-a thu chhuahin "Diogo Jota hi mi bik tak a ni a, mi hlim thei leh nui peih tak niin a bula mite chawk hlim thintu a ni" an ti. 


Jota hian kum 2020-ah Liverpool FC a zawm a, vawi 183 inlan tawhin goal 65 a thun tawh. Premier League leh FA Cup leh League Cup no mawi a lo chawipui tawh a ni. 


Portugal tan vawi 49 a inlan tawh a, goal 14 a thun tawh bawk. Kumin 2025 UEFA Nations League-a Portugal champion theihna tura a kila tangkai tak pakhat a ni nghe nghe. 


Hun rei tak a lo kawp tawh a bialnu Rute Cardoso nen June 22, 2025-ah khan hlim takin tiam tlat e an ti ta nge nge a, fa pathum an nei tawh bawk.

Diogo Jota hi mi hlim thei tak a ni a, a thiante tihlimtu a nihna leh a inngaihtlawmna avang hian Football Team-a a khelhpuite hian an hmangaih em  vek mai a ni. 


Footballer rintlak leh thiam tak a nih piah lamah a chhungkua ngaihsak em emtu a nihna hi mi tam takin an ngaihsan chhan lian tak pakhat a ni a, hetia a vul lai a tawi ta lutuk hian khawvel dapin mi tam tak a vel tap mek a ni.


I ngaihthlak duh chuan hei hi hmet rawh