- Joel Lairemsanga
Khawvel ram dangin nipui lum nasa tak do daih nan ice cream, tui vawt, air-condition an buaipui laiin North Korea sorkar erawh chuan a ram mipuite hnenah thil dangdai tak a rawt: “Khaw lum do huai nan ui sa bai ei rawh u" a ti.
August 2026-ah Korean peninsula pum chu khaw lum lutukin a tuam hluah hluah a, Pyongyang-ah chuan chhunah 35°C a pel a, zan lamah pawh 25°C aiin a hniam lo. He khaw lum nasa tak karah hian Kim Jong Un-a sorkar chuan kum 70 chhung an lo kalpui tawh, ramdang mite mak tih em em dangogi guk chu “Nipui damdawi” angin a rawn chhawp chhuak leh ta.
Tunlai hian North Korea leh South Korea velah ni a sa em em a, South China Morning Post tarlan danin, July 27 aṭang khan Pyongyang-ah “tropical night” a in dawt chho char char a, zan lamah pawh boruak lum zawng hi 25°C aia hniam a awm lo tihna a ni.
Korean Central Broadcasting Station chuan Thawhṭanni khan, “Pathianni thleng hian ram pumah sweltering heat advisory kan pe chhunzawm ang,” tiin a puang. Chhun lamah 33°C atanga 35°C a kai dawn a, boruak hnawn zawmg pawh 70% aia sang a ni reng dawn a ni. South Korea dinhmun pawh a ziaawn bik chuang lo. Chhimchhak lamah 40°C a pel tawh a, Daegu leh Pohang-ah mihring an thi nual tawh. Seoul khawpui lamah pawh ni sa a lut chho mek bawk.
He khaw lum nasa tak hian mihring taksa a nghawng na hle a, heat stroke, chau lutuk leh natna benvawn nei sa tan a hlauhawm zual. Chuvangin ram hrang hrang sorkar chuan mipuite hnenah tui in tam tur leh pawn chhuak lo turin an chah hial. Mahse North Korea chanchinbu 'Rodong Sinmun' thurawn erawh a dan a dang daih. Pathianni-a chhuakah chuan khaw lum laka him nan ei leh ina inkaihhruai dan thlengin a chhuah a ni. Rodong Sinmun hi Workers’ Party chanchinbu a ni a, Kim Jong Un-a sorkar tawtawrawt ber a ni. Chanchinbu chuan Pyongyang General Hospital-a senior doctor pakhat a kawm a. Ani chuan, “Lum avanga chau leh heat stroke hian lung natna, zunthlum, thyroid natna neite a tichau zual thei hle,” tiin a sawi. Chuvangin ei leh inah fimkhur a ngai hle tih a sawi.
Rodong Sinmun-in ei tur a rawt chu chi hnih a ni a, chhungte chu:
1. Taksa tihdaih nan - Dawnfawh, be lam leh fanghma. Heng hi tui pai tam, taksa bawng daithei a ni.
2. Taksa tichak thei a tih chu - Ui sa bai, sangha chhum, bean leh buh chhum pawlh.
Heng zingah hian khawvel mit fukna ber chu “ui sa bai” hi a ni. North Korea ṭawng chuan "dangogi guk" an ti a, a awmzia chu “sa bai” tihna mai a ni. Dangogi guk hi North Korea-ah chuan ei tur satliah ni lovin ei tur hlu tak a ni. Kum za tam tak chhung an lo ei tawh a, sorkar ngaihdanah chuan “traditional health tonic” a ni. Nipui laia taksa chak lo tihchak nan leh thisen kal a mumal nan a ṭha, an ti.
A siam dan tlangpui chu ui sa, hmarcha, perilla hnah, purun sen leh thil dang nena chawhpawlh a ni. A rim a na hle a, a tui a hang deuh bawk. North Korea mite chuan nipui laiin thlan tla hluamin an ei ṭhin. Mahse a buaithlak lai ber chu a man a to lutuk hi a ni. North Korea diplomat hlui Ri Chol chuan This Week in Asia hnenah, “Dangogi hi North-ah chuan a lar hle; mahse ei tur man to tak a ni. Mi pangngai hlawh chuan no khat pawh lei thei meuh lo,” a ti. Ri Chol sawi danin, ui sa hi an rama nipui lai, a bik takin July leh August thlaah an ei uar ber. Sambok hi ni sat ber ni ni thum chhung hi a ni a, hemi hunah hian taksa chakna a tlak hniam duh avangin sa ṭha ei a ṭul, an ti.
Pyongyang-in ui sa a sawi mawi hi tun hnai thil mai a ni lo va, Kim Il Sung-a hun lai 1960s aṭang tawh khan sorkar chuan ui sa ei hi “hnam dan ṭha tak” angin a chawisang tawh zawk. Kim Jong Il-a hun laiin a nasa zual a, Taedong Lui kamah “Dangogi Restaurant” changkang tak tak an din a, ram dang palai leh zin mite an thleng ṭhin a, “North Korea ei tur danglam bik” angin an chhawp chhuak thin.
Kim Jong Un-a hunah pawh a danglam lo. Sorkar chuan ram bial hrang hrang ui sa siam dan, Pyongyang style, Hamhung style, tih ang rengte chu an hnam rohlu, “intangible cultural heritage” angin a ziak lut vek tawh. Kum tin July thla tawpah Pyongyang-ah “National Dog Meat Cuisine Competition” an buatsaih ṭhin. Chef ṭha ber berte an inel a, TV-ah live-in an pe chhuak thin. Pakhatna latu chuan Kim Jong Un-a hnen aṭangin lawmman a dawng ṭhin. Sorkar tan chuan hei hi ram hmangaihna lantirna leh nipui lum do dan ṭha ber anga mipui zirtirna a ni.
Rodong Sinmun-in “Lum i tuar chuan ui sa ei rawh” tia thu a chhuah hian mipui tam zawkah awmzia a nei lem lo. North Korea economy a chhiat em avangin mi tam zawk chuan ni tin ei khawp buhfai pawh an nei hlei thei lo a, ui sa kg.1 man hian chhungkaw pakhat thla khat buhfai man a tluk hial. Chuvangin “taksa tihchak nan ui sa ei rawh” tih thu chhuah hi Pyongyang khawpui mi hausa, sorkar mi lian leh sipai officer-te tan chauha zawm theih a ni ber.
Thingtlâng mite chuan dawnfawh leh telhawng an neih chhun an rin mai a ngai. Doctor-ten “taksa tichak rawh u” an tih mek laiin tichak turin sa lei thei lo an tam zawk tlat si a ni. Hei hian North Korea-a “A sawi leh a tak tak inpersan zia” a tilang chiang hle. An sorkar chanchinbu-ah chuan an ram a changkang a, ei tur a tam a, sorkarin mipui a ngaihtuah hmel hle. Mahse a tak ramah chuan ei tur a vang hle thung.
Korean peninsula-ah hian ui sa chungchangah ngaihdan a inang lo hle. South Korea-ah chuan kum 2024 khan National Assembly-in dan thar a pass a, chu dan chuan 2027 February aṭangin talh tura ui vulh, talh, sem leh hralh a khap vek tawh dawn a, dan bawhchhia chu kum 3 thleng lung in tan emaw, cheng maktaduai 30, India pawisaa cheng vaibelchhe 2 vel chawitir theih a ni tawh dawn.
South Korea-a ṭhangthar, kum 20-30 inkar zinga 60% chuang chuan “ui sa ei ka duh lo” an ti tawh. Ui hi ran ni lovin chhungkaw member angin an en a, chuvangin sorkar pawhin mipui duh dan a zahsak ta a ni. Chutih laiin North Korea chuan a letling thawkim a kalpui thung. South-in a khap laiin North-in hnam rohlu angin a chawisang a, “ram hmangaihna” thlengin a awp bet hial a ni. Hei hian ram pahnih inkarah ngaihdan leh nunphung inthlauhzia a tilang chiang em em. North Korea tan chuan dangogi guk hi ei tur satliah a ni lo a, hnam zia tarlanna leh hriselna leh ram hmangaihna entirtu a ni zawk.
Khaw lum nasa do nan an rawt rual hian, “kan hnam dan danglam bik ang hi tu ramah mah a awm ve lo” tih an tarlang tel zel. Ei leh in mai mai pawh hi Kim Jong Un-a sorkar tan chuan mipui thununna hmanrua leh ramdang laka an danglamna tarlanna a ni zel mai a nih hi.
Nipui khaw lum hian Korean peninsula a tuam rual hian an ei leh in dan, an dan siam leh an sorkar kalphung inpersan zia pawh a tarlang lang tel mek a ni ber e. South-in ui an hmangaih a, North-in ui an ei thung a, kawng engkim deuhthawah an inang lo zual zel a nih ber hi.
No comments:
Post a Comment