Kawngpui sira tuichhe luankawra luhna tura lei laih khuar thuk tak khuhna chhin an hawn rualin pa pakhat a zuang lut a, a tlu zui nghal der mai. A thianpain a au va, chhanna reng a awm lo. A hlauhthawn em avangin a zuang lut ve nghal. Minute khat hnuah an hotupa a lo thleng a, a mi chhawr pahnihte chu chhan tumin a zuang lut ve leh a, vanduaithlak takin darkar khat hnuah ruang pathum lak chhuah a ni. An kutah hmanrua an lo la hum a, mak ti hmel leh mangang hmel an pu vek bawk. An thih chhan chu chemte a ni lo a, silai lah a ni hek lo. Mitin a hmuh theih loh leh benga hriat theih loh; mahse second sรขwm leka nunna latu chu ‘boruak’ mai a ni.
Hetiang thil thleng hi vawiin thlengin khawvel pum huapin a la thleng ta fo mai. Septic tank, tuizem, lawng chhiat hnuai bera tui dahna khur, buh dahna khur, uain sawrna khur ang chi – hmun khar chip leh boruak thar luh แนญhat lohna hi sap แนญawngin “Confined Space” an ti. A chhungah hian nunna tana hlauhawm boruak chi hrang hrang a insiam แนญhin. Tanky chhungah hian tualthattu palรฎ an cheng a, an แนญanrual phei chuan mihring tan dam khawchhuahna kawng a vรขng hle. Chung tualthattu palite chu i han sawi thuak thuak teh ang:
Artui tawih rim a nam a, chutichung chuan hnar a bum thei hle si. A chhan chu 100ppm a pelh tawh chuan kan hnar hi a ti chawmawlh nghal a, a rim kan hre thei tawh lo a ni. Vawi khat lek kan hip luh pawhin kan thluak a khawih buai a, second hnih khat lekah kan tlu nghal thei a, minute khat ral hma hauhin nunna a la thei. Ek, zun, sangha lu leh sa tawih atangin a lo insiam thei a, Fire Department mite chuan “Knock-down gas” tiin an ko hial.
๐ฎ. ๐ ๐ฒ๐๐ต๐ฎ๐ป๐ฒ (๐๐₄)
Methane hian rim a nei lo a, rawng pawh a nei lo, mahse meizial si lek pawhin a tipuak thei thung. A hlauhawmna ber zawk erawh chu boruak แนญha Oxygen a hnawt chhuak vek แนญhin hi a ni. Thil แนญawih reng reng atangin a lo insiam chhuak a, a pung khawl tial tial แนญhin.
Hei hi kan thawk chhuah ve bawk kha a ni a, hei vang hian kan ngaihthah fo. Nimahse za zelah sawma tam a tlin khawm chuan kan lu a tihai muai muai thei a, nikhaw hre lovin min tluk zuitir thei bawk. Za zela sawmhnih a pelh phei chuan thawk a titawp hmak thei.
Mihring dam khawchhuah nan boruak zingah za zela sawmhnih tal hi Oxygen a nih a ngai. Tanky chhungah erawh hi chuan oxygen hi za zela paruk atanga sawm inkar chauh a awm fo. Hei vang hian vawi hnih khat lek thawk kan lak chuan kan lu a hai a, kan ngaihtuahna a buai a, au chhuah nachang pawh kan hre hman tawh lo thei a, minute li chhung Oxygen kan hmuh loh chuan kan thluak a thi แนญan tawh tihna a ni.
Boruak hlauhawm kan sawi te hian second sawm pawh tling lovah mihring nunna an la thei. Chuvangin khawvel pumah tanky chhung hi “Immediate Danger to Life and Health” tiin puan a ni tawh nghe nghe. Khawvel history-ah chuan tanky-a luh avanga thihna tam zawk hi “rescuer death” an ti a, mizo tawng chuan "Chhanchhuaktuin nunna a channa" tihna a ni a, a chhan chu a chhantu an thih deuh zel vang a ni.
Kum 2017-ah khan Key Largo, Florida, USA –a kawngpui siam hna thawktu pa pakhat chu kawng sira lei laih khuar, metre li-a thukah chuan a chhuk a. A reh rei deuh tak avangin a thawhpuipain a va bih a, a lo tlu reng mai chu a hmu ta. Chhan tumin a zuang thla ve nghal a, ani pawh a tlu zui ve leh ta tlat mai. An hnathawhna supervisor a lo thlen ve leh chuan a hnathawk pahnihte chu chhanchhuah tumin a zuang thla ve leh a, vanduaithlak takin mi pathumin nunna an chan ta a ni. An post-mortem report-ah chuan- “An takaah hydrogen silphide a lut a, hei vang hian oxygen tlachhamin an thi ta a ni” tih a ni.
Kum 2022-ah Delhi-a Jahangirpuri veng pakhatah chuan chhungkaw pa berin an in hnuai septic tank a en fiah a, a lo chhuak leh ta lo. A nupui chu mangang takin a au va, a fapa upa ber kum 18 mi chu a pa chhanchhuah tumin a zuang lut ve nghal a, ani pawh a rawn chhuak zo ta bik lo. A fapa naupang zawk kum 16 mi chuan a u au ri a hria a, ani pawh a zuang lut ve leh a. Vanduaithlak takin pa ber leh a fapa pahnihin nunna an chan a, an lainatawm hle. An naupang ber kum 11 miin pawn atangin แนญap chungin a au a; mahse a chhungte tan tih theih a nei tawh si lo. Delhi Fire Service ten an enfiahnaah chuan H₂S leh Methane a tam lutuk tih an hmu chhuak.
Kum 2019-ah South Africa-a Stellenbosch-a uain siamna hmun ropui takah chuan grape sawrna khur lian tak, metre 12 a thukah hnathawk pahnih an lut a, grape rimtui tak a nam chem chem a, an tan chuan hnathawhna hmun pangngai ve mai a ni. Mahse an luh hnu minute hnih lekah pakhat zawk chu a tlu ta mai a. Pakhat zawk chu hmanhmawh takin a tlanchhuak thei hlauh a, a him ta hlauh mai. An han chhui chian chuan grape tawih khan Carbon Dioxide tam lutuk a lo siam a, Oxygen a lo awm lo tih an hmu chhuak. Boruak แนญha awm lohna hmunah chuan rimtui ber pawh thihna thlentu doral a lo ni thei tihna a nih chu.
Ram changkang apiangin “No Man Entry” dan an kalpui tawh a, mihring luh kher ngai lovin vacuum truck lian, camera nei robot leh remote control hmanrua hmangin tanky an tifai tawh a ni. America rama OSHA danah chuan boruakah hian Oxygen hi za zela 19.5 aia a tlem chuan tanky-ah luh phal a ni lo bur. Luh dawn chuan gas test hmasak te, boruak kah luhna khawl hman te, taksaa hrui zem te leh pawn lama lo vengtu dah te a ngai vek bawk.
India ramah pawh "The Prohibition of Employment as Manual Scavengers Act, 2013" chuan mihring chu fimkhur lo taka septic tank leh khuarkhurum ang chi reng reng-a luh a khap bur tawh a, tu pawh he dan bawhchhia chu kum hnih thleng lung in tantir emaw, cheng nuai hnih thleng chawi tir emaw theih a ni. Supreme Court meuh pawhin kum 2023-ah khan hetiang avanga thi chhungte hnenah zangna dawmna cheng nuai sawmthum pe turin state sorkar a hriattir tawh nghe nghe.
Tanky-ah luh kan ngai a nih chuan hetiang hi zawm tur a ni:-
1. Nangmahin lut ngai suh. Tanky tihfai a ngai a nih chuan professional ko la, anni chuan khawl nen an thawk thlap ang. “Ka ti ve mai ang, a har hleinem” tih rilru hi thihna bul a ni.
2. Tu emaw a chesual a nih chuan zuang lut ve nghal suh. I tlawmngaih vang pawh ni se, zuang lut nghal ngawt suh ang che. I tih theih awm chhun chu Fire & Emergency Services koh vat a ni. Anni chuan boruak thianghlim hipna khawl, hrui chak tak leh hmai tuamna bik an nei a, an kuta dah a him ber. Amaherawhchu hetiang koh mai tur an awm lo a nih chuan rilru chiai mai lovin, ngihtuahna fim tak hmangin hmanrua ruai la, midang pun nachang hre bawk ang che.
3. Mahni ngei i luh a แนญul a nih si chuan hei hi zawm ang che: I luh hmain a chhin hawng la, darkar khat tal hawng ang che. Blower hmangin a chhung boruak hip chhuak la, pawn boruak thar luhtir rawh. Gas Detector hmangin O₂, H₂S, LEL, CO test hmasa ngei ngei ang che. I kรขwngah hrui hreng la, pawn lamah mi pahnih talin lo chelh bawk rawh se. A hranpaa siam hmui tuamna ‘Breathing Apparatus’ a awm loh chuan lut lui lo hram ang che. Puana siam hmui tuamna satliah ringawt kha H₂S lakah chuan engmah lo mai a ni.
Florida-a mi pathum thi te, Delhi-a chhungkaw pakhata mi pathum thi te, South Africa-a grape khura tlu ta te kha an vai khan inhmangaih tak an ni vek. Mahse hmangaihnaah finna a tel loh chuan thlanmual kawng a hnai แนญhin tih hi khawvel history hian a nemnghet chiang hle a ni.
Thufingte 22:3 chuan "Mi hmanghria chuan thil แนญha lo chu a hmuhin a biru แนญhรฎn a; Mi mรขwl erawh chuan a tรขwn mai แนญhรฎn a, a tuar phah thin” tih min hrilh. Tanky chhung boruak hi mita hmuh theih loh kan doral lian tak chu a lo ni. Tunah chuan a hlauhawm dan kan hre ta a, kan zawm dawn em le?
I fa, i kawppui, i thian, i แนญhenawmte hnenah “Tanky-ah lut suh, mitkhap kar leka nunna chan theihna a ni” tiin hrilh thin ang che. Fimkhurna thu sawia i แนญawng chhuah khan nunna i chhanhim tihna a ni. Nunna hi lei theih a ni lo a; mahse second khat lek chhungin a ral thei tlat si.
No comments:
Post a Comment