- Joel Lairemsanga
Covid-19 hripuiin kum 2019 atanga khawvel a han chawh buai tak tak kha chuan mi thiamte'n vaccine dang ang lo takin Covid-19 laka invenna vaccine chu hun rei lo tê chhungin an siam chhuak der mai a, hei hian sawi zui a hlawhin mi thiam dang tam tak khel pawh a hlawh hle. Chutia vaccine ber a lo awm tak si-ah chuan vaccine la tur hian chak tak leh rang taka hma lak nghal char char a ni a, hmun thenkhatah phei chuan la ngei ngei tura invauna rawngkai te pawh hriat tur a awm nghe nghe a nih kha.
Covid-19 vaccine lak beihpui thlak pawh ngawrh taka kalpui a nih zui takah chuan mi tam takin vaccine hi an la a, hmun tam zawkah phei chuan a la lo an tlem zawk hial awm e. Hetiang taka hri danna la an tam takah chuan sawi neuh neuh pawh a lo awm thar ve zel bawk. Tun hnaiah a chhan pawh hriat si loha muhil kaih thawh zawh loh leh thih thut thut a tam hle a, covid vaccine lak vang a nih rinna leh sawisepna a lo inlar chho ta a, Covid-19 hripui len hma aiin a len hnuah thih thut thutna pawh a hluar zawk nia sawi pawh mi nawlpui bakah mi thiam tam tak zingah pawh an lo awm ta zel a.
Platform hrang hranga mi thiam tak takin an rin dan leh hmuh dan kaihkawpin tunlaia thi thut thut an tam ta em em hi hun reilote chhunga siam chhuah Covid vaccine lak vang kha ni theia an hriat dan an tarlang a, hei hian mi nawlpui a tiphawklek ta a ni ber.
Hetiang thu lengvel hi thil ni thei leh pawmawm tak a ni em tih zawhna hi chhan tumin i lo bih chiang teh ang.
Indian Council of Medical Research (ICMR) leh National Centre for Disease Control (NCDC) te'n ngawrh taka an zir hnuah India ram chhunga thih thutna lo thleng ta mawlh mawlh mai hian Covid vaccine lak nen inzawmna a nei lo tih an zir chhuak.
Union Ministry of Health and Family Welfare chuan ''Ram chhunga a chhan pawh hriat loha thih thut thutna lo thleng tam ta em em hi Agencies tam takin ngawrh takin an zir chiang a, thih thutna leh Covid-19 vaccine lak hian inzawmna a nei reng reng lo tih hi an thil zir chhuah chu a ni'' tiih thuchhuah a siam.
Indian Council of Medical Research (ICMR) leh National Centre for Disease Control (NCDC) zirchiannain a tarlan danin Covid-19 vaccine kha mihring tan a him em em a, Covid hri laka invenna tha tak a ni bawk. ''Thih thut thutna lo thleng hi lung natna avang a ni deuh ber a, inthlahchhawn thil avang te, nunphung hrisel tawk loh avang te, natna kawl sa neih avang te leh Covid-19 vei hnua natna dang vei vang te a ni e'' tiin an tarlang.
An thil zirchian kawngah hian ICMR leh NCDC hi an thawkdun a, kum 18 leh kum 45 inkara upa mi tam takah zirchianna hi an kalpui a, zir chiang tur hian reasearch beih dan kawng hnih - past data investigation leh real-time investigation an hmang. ICMR hian tih tak thlaka zirchianna hi May atanga August 2023 chhung khan State leh Union Territories 19-a damdawi in lian 47-ah a kalpui. Hrisel tha em em thin; nimahsela October 2021 leh March 2023 inkara thi ta thut te kha chipchiar takin an zir chiang a, Covid-19 vaccine hian thih thutna a thlen lo e tih hi an thutlukna chu a lo ni ta a ni.
ICMR-in sum hmanga a puihna hnuaiah All India Institute of Medical Sciences (AIIMS), New Delhi chuan a zir chiang ve bawk a, thih thut lo tamna chhan ber chu lung natna lar tak - Myocardial Infarction vang a ni a, hetiang natna avanga thi zat hi Covid-19 vaccine hmuh chhuah hma aiin a pung hluai chuang lo e tiin an tarlang. Vaccine lak vang kher ni lovin khawvel changkang zela nunphung hrisel loh avang te, natna vei ruk neih avang te-in thih thutna hi a lo tam ta hrim hrim zawk a ni e an ti bawk.
Scientist tam tak pawhin covid-19 vaccine-in thih thutna a thlen tih hi chu thu puarpawleng leh belhchian dawl lo em em, science thiamna hmang pawha fiahna awm lo, rin dan satliah mai mai a ni a, mi nawlpui a tiphawk lek a, mi tam takin tun hnu zelah natna hrang hrang laka invenna vaccine lak pawh an hreh phah mai ang tih a hlauhawm. Chuvangin hetiang rin dan vawrh darh hi ram hmasawnna tithuanawp hial thei thil tha lo tak a ni e an ti.
''India hian a ram mipuite himna leh hriselna atan zir chianna paltlang thiamna leh inenkawlna him leh rintlak chauh a kalpui zel dawn a, ram mipuite pawh ngaih tha taka awm zel turin kan ngen e'' tiin sorkar laipui chuan thuchhuah a siam ve bawk.




