- Joel Lairemsanga
Kum upat avanga taksa chuai tial tial hi kan hriat loh kara lo thleng thut a ni hran lo. Zawimuangin kan taksaah danglamna a lo awm hret hret a, a hma zawnga kan chauhpui loh kha kan chauhpui tan ta a, thiltih phurna a tla hniam a, vun a lo mar nep a, ruh chuktuahah sawisel tur neuh neuh a lo awm thar ta bawk thin.
Rilru hah rimtawng te, muthilh tlem leh nunphung mumal lohna hian kum phu lohin min tilang tar hma thei hle a, ei leh in hian kawngro a su hle tih hre lo erawh kan tam viau awm e.
Natnain kan taksa a hneh awlsam danah te, cancer thlen thei chemical-in kan taksa a khawih theih danah te, taksaa chawl insiam chhuah kawngah leh taksa ralveng khawl chak dan kawngah ni tina kan ei leh in hian kawng ro a lo su hle a, kan ei leh in hian min titar chak theiin min titar har thei bawk tihna a nih chu. Chuvangin ei leh in kawnga fimkhur hi thil finthlak tak a lo ni. Thil lawmawm tak chu lang naupang reng tura ei tur tha kan sawi tur te hi kan bul hnai maia awm, awlsam taka neih theih te a lo ni lehzel hi a ni.
Tun tumah hian tar harna atana ei tur tha tak tak te kan sawi dawn a, kum phu loha lan naupan reng duh tan chuan a tawp thlenga ngaihthlak a, zawm zui nghal chi a ni.
1. Olive hriak: Timur insiamna atana pawimawh tak monounsaturated fats hi olive hriak hian a pai tam hle. Hriak dangte ang lo takin olive hriak (olive oil) hian taksa a tinel thei a, natna avanga rilru hah hluah hluahna a tinep thei bawk. Kum rei tak hman phei chuan lung leh thluak hnathawh a tichak tial tial a, vun a tihriselin a timar reng thei bawk.
2. Sangha thau: Buaipui tham em em ni si lova taksaa vung leh khawsik kawl ruk hian mi a titar chak hle. Sanghaa thau awm hian omega-3 fatty acids a pai hnem hle a, hei hian buaipui tham loh leh hriat tham loh taksaa vung leh natna hrik hnathawh a tidam thei a, a bik takin ruhchuktuah leh thisen zam natna te, ri hriatna lama harsatna awm te enkawlna atan a tha em em a ni.
3. Theihmu: Theihmu hian polyphenols a pai hnem hle a, chu chu cancer leh tisa mur chak lohna laka taksa veng thei chemical a ni. Theihmu hi kan ei fo a nih chuan kan thluak a lo hrisel dawn a, timur thi tawh te timur tharin a thlak zung zung thei a, vun chuar leh hriatna tlahniam tulh tulh lakah min veng dawn tihna a nih chu.
4. Green Tea: Mizo tawnga hming hran vuah loin green tea tih hian kan hre nghal mai awm e. Boruak bawlhhlawh te, ei tur hmuihmer avang te leh ni tin hna thawh avang tein kan taksa hi a lo awngrawp tial tial thin. Hetiang laka invenna tha tak chu green tea in hi a ni a, nitin no khat emaw no hnih emaw in hian vun tar tur a venghim tha hle.
5. Mim chi reng reng: Mim chi reng reng hian thau tha chi te, minerals leh protein an pai tam hle. A tawk chauha taksaa thlum awm tur zat a thunun a, thau awm tawk tur chin a bithliah bawk a, hei vang hian chhungrila taksa rimtawng tur a veng a, taksa a chak tha reng ta thin a ni.
6. Ei tur um tawih: Ei tur um tawih kan tih "fermented food", entir nan bawnghnute thur khal te, zufang te hian kan pumpuiin a mamawh tak bateria an pai a, hengte hian kan taksa ralveng khawl an tichak a, taksaa vung leh khawsik ruk awm an hmet mit thei. Bacteria tangkai chi hian chaw paitawih kawngah pumpui a pui a, chaw pai tawih that hian taksa rimtawngna a titlem thei a, taksa a lo hrisel sawt thin.
7. Thlai hnah: Thlai hnah - zikhlum, broccoli, parbawr te hian taksa atanga thil tha lo paih chhuah kawngah thin hnathawh an pui a, thin ber a lo hrisel chuan hmel pawh a tar har bik ta thin a ni.
8. Black Coffee: A khat tawka black coffee in hian thih thutna lakah min veng thei an ti. Antioxidant a nih avangin cancer lakah taksa a veng a, zunthlum nei tan pawh a him hle. Lung a vawng hrisel em em bawk.
Awle, tar harna atana ei leh in tur tha kan han sawi ta nual a, heng te hian kum a tam zel avanga tarna hrang hrang lakah min veng reng thei dawn e tihna ni lovin kum upat avanga taksa chak loh zual zel tur a timuang thei tihna a ni ber. Pathianin min siam dan a nih miau avangin tar leh upat hi chu pumpelh hlen theih a ni lo tih chu thil chiang sa a ni.
No comments:
Post a Comment